Bazı aminosiklitol ve türevlerinin insan eritrosit karbonik anhidraz I ve II izoenzimleri üzerine inhibisyon etkilerinin incelenmesi
Inhibition effects of some novel aminocyclitols and their derivatives on carbonic anhydrase isoenzymes
- Tez No: 993864
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE SALAMCI, PROF. DR. ÖMER İRFAN KÜFREVİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kimya, Biyokimya, Chemistry, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Aminosiklitoller, aminosiklooktantriol, azidosiklooktantriol, karbonik anhidraz I ve II, enzim, inhibitör aktivitesi, Aminocyclitols, aminocyclooctanetriol, azidocyclooctanetriol, carbonic anhydrase I and II, enzyme, inhibitory activity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Aminosiklitoller, glikozidaz inhibitörleri başta olmak üzere geniş biyolojik aktivite yelpazesine sahip bileşiklerdir. Ancak bu bileşiklerin karbonik anhidraz (CA) izoenzimleri üzerindeki etkilerine ilişkin literatürde bir çalışma bulunmamaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, bazı yeni 3‑aminosiklooktantriol ve bunların 3‑azidosiklooktantriol türevlerinin insan eritrositlerinden saflaştırılan hCA I ve hCA II izoenzimleri üzerindeki inhibitör etkilerini belirlemek ve inhibisyon mekanizmalarını ortaya koymaktır. Yöntem: İnsan eritrositlerinden elde edilen hCA I ve hCA II izoenzimleri afinite kromatografisi kullanılarak saflaştırıldı. Saflık kontrolü SDS‑PAGE ile doğrulandı. Her bir inhibitör için % aktivite–[I] grafikleri oluşturularak IC₅₀ değerleri hesaplandı. Ardından, sabit inhibitör konsantrasyonu altında beş farklı substrat düzeyi kullanılarak esteraz aktiviteleri ölçüldü. Lineweaver–Burk grafiklerinin analiziyle inhibisyon tipleri ve Ki değerleri belirlendi. Bulgular: Çalışmada incelenen C8-aminosiklitol türevlerinin hCA I ve hCA II üzerinde farklı düzeylerde inhibisyon gösterdiği saptandı. (1R*,2S*,3R*,4S*)-3‑aminosiklooktan‑1,2,4‑triolün hCA I üzerinde güçlü inhibitör etki gösterdiği belirlendi. (1R*,2R*,3R*,4S*)-3‑azidosiklooktan‑1,2,4‑triolün ise hCA II üzerinde belirgin ve yüksek inhibitör aktivite sergilediği tespit edildi. IC50 ve Ki değerleri, bileşiklerin izoenzimlere karşı seçicilik gösterdiğini ortaya koydu. İncelenen bileşiklerde hem yarışmalı hem yarışmasız inhibisyon örnekleri gözlendi. Sonuç: Bu çalışma, sekiz üyeli halka içeren aminosiklitol ve azidosiklitol türevlerinin karbonik anhidraz izoenzimleri üzerinde anlamlı inhibitör etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle iki bileşik, hCA I ve hCA II için seçici ve güçlü inhibitörler olarak öne çıkmıştır. Bu sonuçlar, C8-aminosiklitol türevlerinin yeni CA inhibitörlerinin geliştirilmesinde potansiyel adaylar olabileceğini göstermekte ve literatürde ilk kez bu bileşiklerin CA izoenzimleri üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: Aminocyclitols are compounds with a broad spectrum of biological activities, particularly known for their glucosidase inhibitory properties. However, no studies have been reported in the literature regarding their effects on carbonic anhydrase (CA) isoenzymes. The aim of this thesis is to determine the inhibitory effects of some novel 3‑aminocyclooctanetriols and their 3‑azidocyclooctanetriol derivatives on hCA I and hCA II isoenzymes purified from human erythrocytes, and to elucidate their inhibition mechanisms. Method: hCA I and hCA II isoenzymes obtained from human erythrocytes were purified by affinity chromatography. Purity was confirmed by SDS‑PAGE analysis. For each inhibitor, % activity–[I] plots were constructed and IC₅₀ values were calculated. Subsequently, esterase activities were measured using five different substrate concentrations under a constant inhibitor concentration. Inhibition mechanisms and Ki values were determined by analyzing Lineweaver–Burk plots. Results: C8-aminocyclitol derivatives examined in this study exhibited varying degrees of inhibition on hCA I and hCA II. (1R*,2S*,3R*,4S*) 3‑aminocyclooctane‑1,2,4‑triol showed strong inhibitory activity against hCA I, while (1R*,2R*,3R*,4S*) 3‑azidocyclooctane‑1,2,4‑triol demonstrated pronounced and high inhibitory activity against hCA II. IC50 and Ki values revealed that the compounds displayed selectivity toward the isoenzymes. Both competitive and noncompetitive inhibition mechanisms were observed among the tested compounds. Conclusion: This study demonstrates that aminocyclitol and azidocyclitol derivatives containing eight‑membered ring exhibit significant inhibitory effects on carbonic anhydrase isoenzymes. Notably, two compounds emerged as selective and potent inhibitors for hCA I and hCA II. These findings indicate that C8-aminocyclitol derivatives may serve as promising candidates for the development of new CA inhibitors and represent the first report in the literature on the effects of these compounds on CA isoenzymes.
Benzer Tezler
- Heteroatom içeren çok halkalı siklik sistemlerin türevlerinin sentezi ve karakterizasyonları
Synthesis and characterizations of derivatives of multi-ring cycle systems containing heteroatoms
SÜMEYYE ÇOL
- The development of novel syntheses for aminocyclitol derivatives
Aminosiklitol türevleri için yeni sentezlerin geliştirilmesi
NİHAL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
KimyaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN BALCI
- Development of new synthetic strategies for aminocyclitols
Aminosiklitoller için yeni sentez yöntemlerinin geliştirilmesi
EMİNE DEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
KimyaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN BALCI
- Bazı siklitollerin asimetrik sentezi
Asymmetric syntheses of some cyclitols
ŞEYDA ÖZSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
KimyaAtatürk ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET SERDAR GÜLTEKİN
- Amino ve bromo sübstitüe siklohekzan poliollerin sentezleri ve biyolojik aktiviteleri
Syntheses of amino and bromo substituted cyclohexane polyols and their biological activities
TAHİR SAVRAN