Ortaokul düzeyine yönelik sayı duyusu ölçme araçlarının incelemesi
An analysis of number sense measurement instruments for middle school grades
- Tez No: 994013
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİMET PIRASA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Doküman analizi, Ortaokullar, Sayı duyusu, Ölçme araçları, Document analysis, Secondary schools, Number sense, Measurement tools
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de ortaokul düzeyinde sayı duyusu ölçme aracı bulunan lisansüstü tezlerin eğilimleri ve bu tezlerde yer alan ölçme araçlarının genel özellikler, sayı duyusu özellikleri ve ölçme aracında bulunması gereken özellikler açısından niteliklerine ilişkin genel bir değerlendirme sunmaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde doküman incelemesi deseni ile yürütülmüş, verilerin analizinde betimsel ve içerik analizi teknikleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını, 2010–2025 yılları arasında Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanmış ve ortaokul düzeyinde sayı duyusuna yönelik ölçme aracı içeren lisansüstü tezler oluşturmuştur. Belirlenen 80 tez arasından inceleme ölçütlerine uygun 35 tez araştırma kapsamına alınmıştır. Tezler; ortaokul matematik düzeyinde kullanılan sayı duyusu ölçme araçlarının yer aldığı lisansüstü tezlerin eğilimleri, sayı duyusu ölçme araçlarına ait genel özellikler, sayı duyusu özellikleri ve ölçme aracında bulunması gereken özelliklerine göre dağılımları ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, ölçme aracı kullanımında, mevcut araçları kullanan araştırmacı sayısının, kendi geliştirdiği ölçme araçlarını kullananlardan fazla olduğu saptanmıştır. İncelenen çalışmalarda, ölçme araçlarında en sık açık uçlu ve çoktan seçmeli soru türlerinin kullanıldığı; sayı duyusu bileşenleri açısından ise özellikle sayılar arası ilişki kurma, zihinden işlem yapma ve esneklik becerilerinin ön plana çıktığı görülmektedir. Sayı duyusuna yönelik geliştirilen ölçme araçlarının genel olarak bilimsel temellere dayandığı belirlenmekle birlikte, raporlama süreçlerinin ayrıntılandırılmasına, çok boyutlu analiz tekniklerinin kullanımına ve daha çeşitli örneklemlerle çalışılmasına ihtiyaç duyulduğu dikkat çekmektedir. Bunun yanı sıra, ölçme aracı geliştirme süreçlerinin büyük ölçüde sistematik biçimde ele alındığı, ancak alanda standartlaşmış ve yaygın biçimde kullanılan ölçme araçlarının henüz yeterince yaygın olmadığı görülmektedir. Bu bulgular, sayı duyusu araştırmalarının hem metodolojik hem de içerik açısından gelişmekte olan bir alan olduğunu ve alan yazında daha nitelikli ölçme araçlarına duyulan gereksinimi göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to identify the trends in graduate theses in Türkiye that include number sense measurement instruments at the middle school grade and to provide a general evaluation of the qualities of these measurement instruments in terms of their general characteristics, number sense components, and the essential features that a measurement instrument should possess. The research was conducted within the framework of qualitative research methods using a document analysis design, and both descriptive and content analysis techniques were employed in analyzing the data. The data source of the study consists of graduate theses published between 2010 and 2025 in the Council of Higher Education National Thesis Center, which includes a measurement instrument related to number sense at the middle school level. Among the 80 theses identified, 35 that met the selection criteria were included in the study. The theses were evaluated in detail in terms of the descriptive characteristics of graduate theses that include number sense measurement instruments used at the middle school mathematics level, the general characteristics of number sense measurement instruments, number sense components, and the distribution of features required in a measurement instrument. According to the findings, it was determined that the number of researchers who used existing measurement instruments was higher than those who developed their own instruments. In the reviewed studies, it is observed that open-ended and multiple-choice question formats are the most frequently used types of items in measurement instruments. In terms of number sense components, particular emphasis is placed on establishing relationships among numbers, performing mental calculations, and flexibility skills. Although the measurement instruments developed to assess number sense are generally found to be grounded in scientific principles, there is a notable need for more detailed reporting processes, the use of multidimensional analysis techniques, and studies conducted with more diverse samples. Furthermore, although the processes of developing measurement instruments are largely addressed in a systematic manner, it is observed that standardized and widely used measurement tools are not yet sufficiently prevalent in the field. These findings indicate that research on number sense is a developing field both methodologically and in terms of content, and they highlight the need for more robust and high-quality measurement instruments in literature.
Benzer Tezler
- Altı ve yedinci sınıf öğrencilerin sayı duyusu düzeylerinin bazı değişkenler bağlamında incelenmesi
Investigation of number sense levels of sixth and seventh grade students in the context of some variables
FATİH CAFEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MatematikKastamonu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR TUNA
- Türkiye'de sayı hissi üzerine hazırlanmış lisansüstü tezlerin incelenmesi
Examination of graduate theses prepared on number sense in Turkey
SEMA KÜÇÜKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MatematikEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜRŞAT YENİLMEZ
- Ortaokul öğrencilerinin fonksiyonel düşünme becerilerinin belirlenmesi ve geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on determining and improving functional thinking skills of secondary school students
BÜŞRA TARAKÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR AKKAN
- Türkiye'de yayımlanan sayılar ve işlemler öğrenme alanı temalı makalelere yönelik bir içerik analizi
A content analysis for the numbers and operations learning area themed articles published in Turkey
RÜVEYDA KANDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MatematikErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BAŞ
- Ortaokul ders kitaplarının söz varlığı açısından karşılaştırılması
Comparison of vocabulary in middle school textbooks
RAMAZAN GÜNER
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUAT UNGAN