Fen alanı öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime yönelik öz-yeterlik düzeylerine göre anlayışları ile sınıf içi uygulamaları arasındaki uyumun incelenmesi
An examination of the alignment between science teachers' understandings and classroom practices of differentiated instruction across different levels of self-efficacy
- Tez No: 994121
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGÜR KIVILCAN DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Farklılaştırılmış öğretim, öğretmen öz-yeterliği, anlayış ve uygulama arasındaki uyum, fen alanı öğretmenleri, karma yöntem araştırması, Differentiated instruction, Teacher self-efficacy, Alignment between understanding and practice, Science teachers, Mixed-methods research
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, fen alanı öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime yönelik öz-yeterlik düzeylerine göre, farklılaştırılmış öğretime ilişkin anlayışları ile sınıf içi uygulamaları arasındaki uyumu incelemektir. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma desenle yürütülmüştür. Nicel aşamada, tarama yöntemiyle 184 fen alanı öğretmeninden veri toplanmış; öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretime yönelik öz-yeterlik düzeyleri planlama, uygulama ve değerlendirme alt boyutlarını içeren bir ölçek aracılığıyla belirlenmiştir. Nitel aşamada ise, nicel bulgulara dayalı olarak düşük, orta ve yüksek öz-yeterlik düzeylerini temsil eden dokuz öğretmen çalışma grubuna dâhil edilmiş; bu öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve sınıf içi uygulamaları gözlemlenmiştir. Nitel veriler, farklılaştırılmış öğretimin planlama, uygulama ve değerlendirme boyutları temel alınarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler ve uygun karşılaştırmalı analizler kullanılmıştır. Araştırma bulguları, fen alanı öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime yönelik öz-yeterlik algılarının genel olarak yüksek olduğunu; ancak bu durumun anlayış ve uygulama arasında otomatik ve doğrusal bir uyum oluşturmadığını göstermektedir. Öz-yeterlik düzeyi yükseldikçe öğretmenlerin öğrenci farklılıklarına ilişkin anlayışlarının derinleştiği, buna karşın bu anlayışın sınıf içi uygulamalara yansıma biçiminin öğretmenler arasında farklı uyum örüntüleri sergilediği belirlenmiştir. Düşük öz-yeterlik grubunda anlayış ve uygulamanın sınıf geneline dayalı ve rutinleşmiş bir yapı gösterdiği, orta öz-yeterlik grubunda kısmi ve geçişsel bir uyumun ortaya çıktığı, yüksek öz-yeterlik grubunda ise öğretimin zenginleştiği ancak bireyselleştirilmiş farklılaştırmanın sistematik biçimde yerleşmediği görülmüştür. Bu bulgular, farklılaştırılmış öğretimde anlayış–uygulama uyumunun yalnızca öğretmen öz-yeterliğiyle açıklanamayacağını; bağlamsal koşullar, yapısal destekler ve uygulama temelli mesleki gelişim olanaklarının önemli bir rol oynadığına işaret etmektedir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, öğretmen eğitiminde farklılaştırılmış öğretime yönelik anlayışın sınıf içi uygulamalara dönüştürülmesini destekleyen yapılandırılmış ve uygulama temelli mesleki gelişim süreçlerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the alignment between science teachers' understandings of differentiated instruction and their classroom practices according to their levels of self-efficacy in differentiated instruction. The study was conducted using an explanatory sequential mixed-methods design. In the quantitative phase, data were collected from 184 science teachers through a survey method, and teachers' self-efficacy levels regarding differentiated instruction were determined using a scale encompassing the sub-dimensions of planning, implementation, and assessment. In the qualitative phase, based on the quantitative findings, nine teachers representing low, medium, and high levels of self-efficacy were included in the study group. Semi-structured interviews were conducted with these teachers, and their classroom practices were observed. Qualitative data were analyzed using content analysis based on the planning, implementation, and assessment dimensions of differentiated instruction. Descriptive statistics and appropriate comparative analyses were employed in the analysis of quantitative data. The findings indicate that science teachers generally have high self-efficacy perceptions regarding differentiated instruction; however, this does not lead to an automatic or linear alignment between understanding and practice. As self-efficacy levels increase, teachers' understandings of student differences deepen; nevertheless, the ways in which these understandings are reflected in classroom practices exhibit different patterns of alignment across teachers. In the low self-efficacy group, understanding and practice display a routine and class-wide structure; in the medium self-efficacy group, a partial and transitional alignment emerges; and in the high self-efficacy group, instruction becomes more enriched, yet individualized differentiation does not become systematically established. These findings suggest that alignment between understanding and practice in differentiated instruction cannot be explained solely by teacher self-efficacy; rather, contextual conditions, structural supports, and practice-based professional development opportunities play an important role. Based on the results of the study, it is recommended that structured and practice-oriented professional development processes be strengthened in teacher education to support the transformation of differentiated instruction understanding into classroom practice.
Benzer Tezler
- Fen bilimleri eğitiminde farklılaştırılmış öğretim tasarımının öğrenme ürünlerine etkisi: Vücudumuzu tanıyalım ünitesi
The effect of differentiated instructional design on learning products in science education: Our body recognition unit
ZEYNEP TÜFEKÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimCumhuriyet Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET HAKAN HANÇER
- Okul öncesi öğretmenlerinin fen öğretimine yönelik sınıf yönetimi becerilerinin incelenmesi: Bir durum çalışması
Examination of preschool teachers' classroom management skills for science teaching: A case study
SEYHAN DEDELER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
- Ortaokul öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim deneyimleri üzerine bir karma yöntem araştırması
A mixed method research on secondary school teachers' ifferentiated instruction experiences
HATİCE ŞENER DAŞÇIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLAY BÜMEN
- Özel yetenekli öğrencilerin proje üretme süreçlerine yönelik beceri temelli modüllerin geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi
Developing and evaluating the effectiveness of skill-based modules for the project development process of gifted students
AYŞE DURMUŞ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimTrabzon Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ŞEVKİ AYVACI
- Fen öğretiminde destekleme odaklı farklılaştırma: Öğretmen görüş ve uygulamaları
Support-focused differentiation in science teaching: Teacher opinions and practices
ZEYNEL YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ SAKA