Fen öğretiminde destekleme odaklı farklılaştırma: Öğretmen görüş ve uygulamaları
Support-focused differentiation in science teaching: Teacher opinions and practices
- Tez No: 991103
- Danışmanlar: PROF. DR. YAVUZ SAKA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Fen bilimleri öğretimi, farklılaştırma, destekleme uygulamaları, epistemolojik inançlar, bireysel farklılıklar, Science education, differentiation, support practices, epistemological beliefs, curriculum, individual differences
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tüm öğrencilerin fen okuryazarı bireyler olarak yetiştirilmesi; öğrencilerin bireysel gelişimlerinin farklılaştırılmış uygulamalarla desteklenmesi ve öğrenme süreçlerinin zenginleştirilmesi, güncel Fen Bilimleri öğretim programlarının temel özelliklerinden biridir. Bu uygulamaların sınıf içi etkililiği ise fen bilimleri öğretmenlerinin öğrenme-öğretme süreçlerine ilişkin epistemolojik inançları ile programın temel ilkelerini nasıl anlamlandırdıklarıyla yakından ilişkilidir. Bu çalışmanın problem durumu, fen öğretiminde öğretmenlerin öğretim programının öngördüğü ve öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik içerik, süreç ve ürün odaklı farklılaştırma temelli destekleme uygulamaları yerine, çoğunlukla tüm sınıf düzeyine uygun olarak hazırlanan geleneksel yöntem ve stratejileri tercih etmeleridir. Durum çalışması deseniyle yürütülen araştırmanın amacı, bir fen bilgisi öğretmeninin epistemolojik inançları ile farklılaştırma uygulamalarına yönelik görüş ve sınıf içi uygulamaları arasındaki etkileşimi ortaya koymak; böylece destekleme uygulamalarının etkililiğinde rol oynayan bireysel ve yapısal unsurları belirlemektir. Gözlem, görüşme ve alan notlarından elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve bulgular“epistemolojik inançlar”,“destekleme uygulamalarının amacı”,“planlama ve tasarlama”,“uygulama”ve“değerlendirme”temaları altında sınıflandırılmıştır. Bulgular, katılımcı öğretmenin öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarını gözetmeyi, aktif katılımı artırmayı ve kalıcı öğrenmeyi desteklemeyi fen eğitiminin önemli bir parçası olarak gördüğünü ortaya koymuştur. Öğretmenin sınıf içi uygulamalarında deney yapma, görsel materyal kullanma, kısa tekrarlar yapma ve öğrenci geri bildirimlerine dayalı öğretim planlama öne çıkarken; zaman yönetimi, içerik çeşitliliği ve bireysel desteğin sürdürülebilirliği gibi alanlarda güçlükler yaşandığı belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenin epistemolojik inançlarının çoğunlukla geçiş düzeyinde olduğu ve bireyselleştirilmiş öğretimi sınırlı ölçüde uyguladığı görülmüştür. Araştırmada, sınıf içi destekleme uygulamalarının öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına göre amaç, süreç ve ürün boyutlarında planlı ve sistematik bir farklılaştırmaya tabi tutulmadığı; bunun yerine ders kitabına dayalı, genel öğrenci grubunu hedefleyen öğretim uygulamalarının benimsendiği ve bireysel ihtiyaçların daha çok anlık öğretmen tepkileri ile destekleyici stratejiler yoluyla karşılandığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonunda destekleme uygulamalarının etkililiğini artırmak amacıyla öğretmen epistemolojik inançları gibi bireysel faktörlerin yanı sıra paydaş iş birliğini güçlendiren çeşitli yapısal öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The cultivation of scientifically literate individuals and the support of students' individual development through differentiated practices and enriched learning experiences constitute fundamental characteristics of the current Science Curriculum. The effectiveness of these practices in classroom settings is closely linked to science teachers' epistemological beliefs regarding teaching and learning processes and their interpretations of the curriculum's core principles. The problem addressed in this study is that, in science instruction, teachers tend to prefer traditional methods and strategies designed for the whole class rather than differentiation-based support practices— focused on content, process, and product—intended to meet students' individual needs as outlined in the curriculum. Conducted as a case study, the research aims to examine the interaction between a science teacher's epistemological beliefs and their views and practices regarding differentiation, thereby identifying the individual and structural factors that influence the effectiveness of support practices. Data obtained through observations, interviews, and field notes were analyzed using thematic analysis and categorized under the themes of“epistemological beliefs,”“purpose of support practices,”“planning and design,”“implementation,”and“evaluation.”The findings reveal that the participating teacher regards addressing students' individual needs, enhancing active participation, and supporting meaningful learning as essential components of science education. The teacher's practices prominently feature experimentation, the use of visual materials, brief reviews, and planning based on student feedback; however, challenges were observed in time management, content diversity, and the sustainability of individual support. The teacher's epistemological beliefs were found to be predominantly transitional, limiting the extent to which individualized instruction was implemented. The study further shows that classroom support practices were not systematically differentiated according to students' individual needs in terms of goals, processes, or products; instead, instruction largely relied on textbook-based whole-class teaching, with individual needs addressed primarily through spontaneous teacher responses and supportive strategies. In conclusion, the study presents structural recommendations emphasizing stakeholder collaboration, alongside individual factors such as teachers' epistemological beliefs, to enhance the effectiveness of support practices in science instruction.
Benzer Tezler
- 3D Metaverse platformunda gerçekleştirilen farklılaştırılmış fen öğretiminin özel yetenekli öğrencilerin katılımlarına, öz-düzenleyici öğrenme becerilerine ve bilimsel yaratıcılıklarına etkisi
The effect of differentiated science instruction in the Metaverse on gifted students' engagement, self-regulated learning skills and scientific creativity
YUNUS EMRE AVCU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ YAMAN
- Veriden olasılığa istatistiksel araştırma sürecinde ortaokul öğrencileri ve matematik öğretmenleri tarafından kullanılan dijital teknolojiler
Digital technologies used by middle school students and mathematics teachers in the statistical inquiry process: From data to probability
FATMA ERİKÇİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Matematikİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZ İLHAN
- 5.sınıf sayılar ve nicelikler öğretiminde çalışma kâğıtlarının tutum ve başarıya etkisi
The effect of worksheets on attitude and achievement in teaching numbers and quantities to 5th grade students
SELMA ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN KAYA
- Middle School Students' development of model-based explanations about ecological interactions through socio- scientific issue based instruction
Sosyo-bilimsel konu temelli öğrenme bağlamında ortaokul öğrencilerinin ekolojik ı̇lişkiler konusunda model tabanlı açıklamalarının gelişimi
BENZEGÜL DURAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SAMİ TOPÇU
- Bilgisayar destekli tahmin-gözlem-açıklama stratejisinin normal dağılım ve örnekleme dağılımı konularının öğrenilmesine etkisi
The effect of computer-assisted prediction-observation-explanation strategy on learning normal distribution and sampling distribution concepts
HÜLYA ELMAS BAYDAR
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT GÜVEN