Kök ailedeki algılanan evlilik çatışmalarının çiftlerin kendi evlilik ilişkilerindeki çatışmaları üzerine etkisi
The impact of perceived marital conflict in the family of origin on marital conflict in individuals' own marital relationships
- Tez No: 994137
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN MELEK ERTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Psikoloji, Sociology, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsan ve Toplum Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, bireylerin çocukluk döneminde kök ailelerinde algıladıkları evlilik çatışmalarının, yetişkinlik döneminde kendi evlilik ilişkilerinde yaşadıkları çatışmalar üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı; kök ailede algılanan evlilik çatışması ile bireyin kendi evliliğinde yaşadığı çatışma arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve bu süreçte erken dönem uyum bozucu şemaların rolünü değerlendirmektir. Araştırma, Young Şema Kuramı çerçevesinde ele alınarak, kök ailedeki çatışma algısının evlilik çatışmaları üzerine etkisini belirlemeyi hedeflemektedir. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'nin Edirne bölgesinde yaşayan, farklı sosyo-demografik özelliklere sahip toplam 207 evli birey oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, bireylerin erken dönem uyum bozucu şema alanlarını ve evlilik ilişkilerindeki çatışma/ uyum düzeylerini değerlendirmek amacıyla kullanılan psikometrik ölçme araçları aracılığıyla toplanmıştır. Bu kapsamda Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, bireylerin erken dönem uyum bozucu şemalarını değerlendirmek üzere Young (2005) tarafından geliştirilmiş ve Türkçeye uyarlanması Soygüt, Karaosmanoğlu ve Çakır (2009) tarafından yapılmıştır. Çiftler Uyum Ölçeği ise Spanier (1976) tarafından, evlilik ilişkilerindeki genel uyumu değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş ve Türkçeye Fışıloğlu ve Demir (2000) tarafından uyarlanmıştır. Araştırma bulguları, kök ailede algılanan evlilik çatışmasının bireyin kendi evliliğinde yaşadığı çatışmaları erken dönem uyum bozucu şemalar üzerinden doğrudan ya da aracı olarak istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordamadığını, bununla birlikte, çoklu doğrusal regresyon analizi bulguları, kök aile evlilik çatışması algısı kontrol edildiğinde, erken dönem uyum bozucu şemaların bazı alt boyutlarının evlilikteki çatışma sıklığını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde açıkladığını ortaya koymuştur. Erken yaşantılar; ilişkisel beceriler ile ele alındığında evlilik çatışmalarının daha bütüncül bir anlayışla değerlendirilmesi mümkün hale gelmektedir. Özellikle terk edilme, kusurluluk ve güvensizlik gibi erken dönem uyum bozucu şemaların, bireylerin evlilik ilişkilerinde çatışma üzerinde bir rol oynadığı görülmüştür. Sonuç olarak, erken dönem yaşantılar, bilişsel şema örüntüleri ve evlilik ilişkilerindeki çatışma dinamikleri birlikte ele alındığında, evlilik çatışmalarının çok boyutlu bir bakış açısıyla anlaşılabileceği görülmektedir. Bu araştırma, özellikle evlilik terapisi, çift danışmanlığı ve şema terapi temelli müdahalelerde, bireylerin kök aile deneyimlerinin ve erken dönem uyum bozucu şemalarının değerlendirilmesinin uygulama alanları açıdan katkılar sağlayabileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the impact of perceived marital conflict in individuals' families of origin during childhood on the marital conflicts they experience in their own adult relationships. Accordingly, the primary objective of the study is to reveal the relationship between perceived marital conflict in the family of origin and marital conflict in individuals' own marriages, as well as to evaluate the role of early maladaptive schemas in this process. The study is grounded in Young Schema Theory and seeks to determine how perceptions of parental marital conflict influence marital conflict in adulthood. The sample of the study consists of 207 married individuals with diverse socio-demographic characteristics residing in the Edirne region of Türkiye. Data were collected through psychometric measurement tools designed to assess early maladaptive schema domains and levels of conflict and adjustment within marital relationships. In this context, the Young Schema Questionnaire–Short Form-3 (YSQ-SF3), developed by Young (2005) to evaluate early maladaptive schemas and adapted into Turkish by Soygüt, Karaosmanoğlu, and Çakır (2009), was used to assess participants' schema domains. Marital adjustment was measured using the Dyadic Adjustment Scale developed by Spanier (1976) and adapted into Turkish by Fışıloğlu and Demir (2000). The findings indicate that perceived marital conflict in the family of origin did not statistically predict marital conflict in individuals' own marriages either directly or indirectly through early maladaptive schemas. However, results of multiple linear regression analyses revealed that, when perceived parental marital conflict was controlled for, certain early maladaptive schema subdimensions significantly explained the frequency of marital conflict. When early life experiences are considered together with relational competencies, marital conflicts can be understood more comprehensively. In particular, early maladaptive schemas such as Abandonment/Instability, Defectiveness/Shame, and Mistrust/Abuse appear to play a role in marital conflict dynamics. In conclusion, marital conflict can be better understood from a multidimensional perspective when early experiences, cognitive schema patterns, and relationship dynamics are evaluated together. This study suggests that assessing individuals' family-of-origin experiences and early maladaptive schemas may contribute to clinical practice, particularly in marital therapy, couples counseling, and schema-therapy-based interventions.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönemdeki çocukların ev içi okuryazarlık ortamı ile ebeveynlerin çocuklarının okuryazarlık motivasyonlarına yönelik algıları arasındaki ilişki
The relationship between preschool children's home literacy environment and parents' perceptions of their children's literacy motivation
ZAHİDE ECEM KÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİzmir Demokrasi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM GÜRGAH OĞUL
- Yatılı liselerde öğrenim gören gündüzlü ve yatılı öğrencilerin psikolojik belirtilerinin incelenmesi
A study for examining psychological symptoms of boarding and day students in boarding schools
MUSTAFA SAVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET KÖK
- Babaları tarafından cinsel istismara maruz bırakılan kız çocuk annelerinin öznel yaşantılarının nitel olarak incelenmesi
A qualitative investigation on the subjective experiences of the mothers who have sexually abused girls by their fathers
ÖZGE ŞAHİN
- Intergenerational experiences of humanitarian aid workers in Turkey: A contextual perspective
Türkiye'deki insani yardım çalışanlarının kuşaklararası deneyimleri: Bağlamsal bir yaklaşım
NAZLI DENİZ ATALAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYTEN ZARA
- Evli kadın ve erkeklerin toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili algılarının aile işlevlerine yansıması
Reflection of gender perception of married men and women to family functions
FULYA AKGÜL GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUNAY İL