Sınırda karbon düzenlemesinin entegre demir çelik sektörü açısından değerlendirilmesi
Assessment of the carbon border adjustment mechanism in the context of the integrated iron and steel industry
- Tez No: 994148
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ ERSÖZ, DOÇ. DR. ALPARSLAN SERHAT DEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim değişikliğinin küresel ölçekte hissedilen etkileri, yüksek enerji tüketen sanayi kollarının karbon yoğun üretim yapılarından uzaklaşmalarını zorunlu hâle getirmektedir. Bu bağlamda Avrupa Birliği'nin Yeşil Mutabakat girişimleri ile Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), emisyon seviyesi yüksek olan demir–çelik sektörünü doğrudan dönüştüren önemli düzenlemeler arasında yer almaktadır. Türkiye her ne kadar dünya çelik üretiminde üst sıralarda bulunsa da sektörün fosil yakıtlara dayalı üretim modeli hem çevresel hem de ekonomik sürdürülebilirlik açısından önemli kırılganlıklar yaratmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'deki entegre demir–çelik sanayisinin söz konusu dönüşüme uyum kapasitesini iki temel eksende incelemektedir: (i) farkındalık düzeyinin değerlendirilmesi ve (ii) çok amaçlı bir optimizasyon yaklaşımının geliştirilmesi. Bu iki eksenden elde edilen çıktılar birlikte ele alınarak sektörün yeşil dönüşümüne yönelik uygulanabilir bir yol haritası oluşturulmuştur. Araştırmanın ilk aşamasında, sektör çalışanları ve paydaşlarının iklim politikaları, yeşil dönüşüm süreci ve SKDM hakkındaki bilgi düzeyleri anket, saha görüşmeleri ve mülakat yöntemleriyle incelenmiştir. Bulgular, katılımcıların iklim değişikliğini çoğunlukla küresel ısınma kavramı üzerinden algıladıklarını; buna karşın SKDM'nin içeriği ya da düşük karbonlu teknolojiler gibi daha teknik unsurlara ilişkin bilgilerin sınırlı olduğunu göstermektedir. Eğitim düzeyindeki artışla birlikte farkındalığın yükseldiği, daha düşük eğitim seviyelerinde ise kavramsal eksikliklerin belirginleştiği görülmüştür. Bununla birlikte, katılımcıların çevresel sorumluluk alma istekliliğinin yüksek olması, sektörün dönüşüme uyumu açısından önemli bir potansiyeli ortaya koymaktadır. Bu sosyal bulgular, çalışmanın ikinci aşamasında oluşturulan modelin parametrelerine girdi sağlamıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında hem karbon emisyonlarının azaltılmasını hem de toplam maliyetlerin mümkün olan en düşük düzeyde tutulmasını hedefleyen çok amaçlı bir optimizasyon modeli tasarlanmıştır. Model iki basamaklı bir yapıya sahiptir: İlk aşamada mevcut üretim yapısı korunarak operasyonel iyileştirme seçenekleri ele alınmış; ikinci aşamada ise yatırım gerektiren yeni teknolojilerin sektöre entegrasyonu değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, mevcut duruma kıyasla birinci aşamada yaklaşık %11; ikinci aşamada ise yaklaşık %24 oranında karbon yoğunluğu düşüşü sağlanabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye'deki entegre demir–çelik tesislerinde kısa vadede operasyonel iyileştirmelerle emisyon azaltımı sağlanabileceği; ancak Avrupa Birliği iklim politikalarına uzun vadeli uyumun, kapsamlı teknolojik yatırımlar olmaksızın sürdürülebilir olmayacağı görülmektedir. Geliştirilen optimizasyon modeli, ekonomik ve çevresel etkileri bütüncül biçimde ele alarak karar vericilere stratejik bir yol haritası sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The increasingly visible impacts of climate change at the global level are compelling energy-intensive industries to move away from carbon-intensive production structures. In this context, the European Union's Green Deal initiatives and the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) stand out as major policy instruments that directly influence the iron and steel sector, which is characterized by high emission levels. Although Turkey ranks among the leading steel producers worldwide, the sector's production model remains largely dependent on fossil fuels, creating significant vulnerabilities from both environmental and economic sustainability perspectives. This study examines the capacity of the Turkish integrated iron and steel industry to adapt to this transition along two main dimensions: (i) an assessment of stakeholder awareness and (ii) the development of a multi-objective optimization approach. The insights gained from these two dimensions are integrated to propose a practical roadmap for the sector's green transition. In the first stage of the research, the knowledge and awareness levels of sector employees and stakeholders regarding climate policies, the green transition process, and CBAM were analyzed through surveys, field interviews, and structured discussions. The findings reveal that participants tend to interpret climate change primarily through the lens of global warming, while their understanding of more technical aspects—such as the content of CBAM or low-carbon production technologies—remains limited. Awareness levels increase with higher educational attainment, whereas conceptual gaps become more pronounced among participants with lower education levels. Nevertheless, the strong willingness of respondents to assume environmental responsibility highlights a substantial potential for supporting the transition process. These social findings informed the parameterization of the optimization model developed in the second stage of the study. The second stage of the research involves the construction of a multi-objective optimization model designed to simultaneously reduce carbon emissions and minimize overall costs. The model consists of two layers: the first evaluates operational improvement options within the current production framework, while the second assesses the integration of innovative technologies requiring substantial investment. The results indicate that, relative to the baseline scenario, carbon intensity can be reduced by approximately 11% in the first stage and around 24% in the second stage. When considered together, the findings suggest that integrated iron and steel plants in Turkey can contribute to emission reductions in the short term through operational measures, yet long-term alignment with European Union climate policies will necessitate more comprehensive technological investments. The proposed optimization model provides decision-makers with a balanced framework that accounts for both economic costs and environmental impacts, and it outlines a strategic roadmap to guide the sector's transition toward sustainable production.
Benzer Tezler
- Türkiye-AB ticaretinde sınırda karbon düzenlemesinin olası etkileri
The potential impacts of the carbon border adjustment on Turkey-EU trade
GAMZE GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerTrakya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ZENGİN
- Avrupa yeşil mutabakatı kapsamında sınırda karbon düzenlemesinin Türkiye demir-çelik sektörü ihracatına etkileri ve rekabet analizi
The impact of border carbon adjustments under the European green deal on Turkey's iron and steel export sector and competitive analysis
VEYSEL ÇAKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Uluslararası TicaretToros ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇE MANAVKAT
- Sınırda karbon düzenlemesi mekanizmasının Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne olan ihracatına etkileri
The effects of the carbon border adjustment mechanism on Türkiye's exports to the European Union
BEKİR ÇINAR
Doktora
Türkçe
2025
Uluslararası TicaretAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNEŞ YILMAZ
- Avrupa Yeşil Mutabakatı: Sınırda karbon düzenlemesi mekanizması ve yenilenebilir enerji kaynakları
European Green Deal: Carbon border adjustment mechanizm and renewable energy sources
İSMAİL YAKAN
- Sınırda karbon düzenlemelerinin bir çıktısı olan karbon vergisinin Türkiye perspektifinde analizi
Which is an output of carbon regulations at the border from the perspective of Turkey
MUHAMMED SEMİH GEÇER