Investigating the effects of self-efficacy and placebo on memory
Öz yeterlik ve plasebonun bellek üzerindeki etkilerinin incelenmesi
- Tez No: 994232
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA SALMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Nöropsikoloji, Neuropsychology
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilişsel psikoloji, uzun süredir bireylerin kendi bellek süreçlerini nasıl değerlendirdiklerini ve düzenlediklerini anlamaya odaklanmıştır. Üstbiliş alanının önemli bir alt alanı olan üstbellek alanındaki araştırmalar, bellek performansı ve üstbiliş yargılarında öz yeterlik gibi bireysel bilişsel özelliklerin rolünü giderek daha fazla öne çıkarmaktadır. Bu çalışma, öz yeterlik düzeylerinin, grupların ve kişilik özelliklerin Öğrenme Yargısı, Serbest Hatırlama, Bilme Duygusu Derecelendirmesi, Tanıma ve Güven Derecelendirmesi dahil olmak üzere çeşitli üstbellek göstergelerini nasıl etkileyebileceğini incelemiştir. Araştırma örneklemi 18-25 yaşları arasında (ortalama yaş 20,86 ve standart sapma ±1,66) sağlıklı 124 gönüllü katılımcıdan (95 kadın, 29 erkek) oluşmaktadır. Katılımcılar, Genel Öz Yeterlik Ölçeğinden elde edilen puanlara göre öz yeterlik düzeyi düşük ve yüksek olmak üzere 2 gruba ayrılmışlardır. Ardından, her bir grup seçkisizleştirme yolu ile deney ve kontrol grubu olmak üzere 2 farklı gruba daha bölünmüştür. Deney grubundaki katılımcılara plasebo müdahalesi uygulanırken kontrol grubuna plasebo verilmemiştir. Ardından tüm katılımcılar bellek görevi aşamasına geçmiştir. PsychoPy aracılığıyla programlanan bellek görevinde katılımcılara duygusal içerik taşıyan 60 kelime (20 olumlu, 20 olumsuz ve 20 nötr) seçkisiz olarak eşleştirilmiş çiftler halinde (30 adet çift) sunulmuş ve ardından bu kelimeler üzerinden katılımcılardan Öğrenme Yargısı, Serbest Hatırlama, Bilme HissiDerecelendirmesi, Tanıma ve Güven Derecelendirmesi yapmaları istenmiştir. Öz yeterlik düzeyi, grup ve kelime türünün beş bağımlı değişken üzerindeki temel ve ortak etkilerini değerlendirmek için bir dizi 2 x 2 x 3 karma faktöriyel ANOVA gerçekleştirilmiştir. Öz yeterliğin önemli temel etkileri; Tanıma Derecelendirmesi ve Güven Derecelendirmesi için gözlemlenmiş olup; öz yeterlik düzeyinin yüksek olması, üstbellek performansının iyileşmesi ile ilişkili bulunmuştur. Kelime türünün önemli temel etkileri Öğrenme Yargısı, Serbest Hatırlama, Bilme Hissi Derecelendirmesi ve Güven Derecelendirmesi'nde gözlemlenmiştir ve bu da olumlu ve olumsuz uyaranlar arasındaki farkları vurgulamıştır. Ancak, kelime türünü içeren ortak etkiler tüm bağımlı değişkenlerde tutarlı bulunmamıştır. Yapılan ikili karşılaştırmalar, deney grubundaki yüksek öz yeterliğe sahip katılımcıların, özellikle olumlu kelimelerde kontrol grubundaki akranlarından daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymuştur. Manipülasyon kontrolleri, plasebonun fizyolojik etkinliğini doğrulamış olup ANOVA sonuçları ise plasebonun bazı bağımlı değişkenlerde üstbellek performansında belirgin bir iyileşme sağladığını göstermiştir. Bulgular, plasebo kaynaklı etkilerden bağımsız olarak, bilişsel ve üstbilişsel sonuçların şekillenmesinde öz yeterliğin önemli bir rolü olduğunu göstermiştir.
Özet (Çeviri)
Cognitive psychology has long focused on understanding how individuals evaluate and regulate their own memory processes. Research in the field of metamemory, an important subfield of metacognition, increasingly highlights the role of individual cognitive traits such as self-efficacy in memory performance and metacognitive judgments. This study examined how self-efficacy levels, groups, and personality traits may influence various metamemory indicators, including Judgment of Learning, Free Recall, Feeling of Knowing, Recognition, and Confidence Rating. The study sample consisted of 124 healthy volunteers (95 female, 29 male) aged 18–25 (20.86 and SD of ±1.66). Participants were divided into two groups based on their scores on the General Self-Efficacy Scale: low self-efficacy and high self-efficacy. Subsequently, each group was randomly divided into two different groups: an Experimental group and a Control group. While participants in the Experimental group received a placebo intervention, the Control group did not receive a placebo. Then all participants proceeded to the memory task phase. In the memory task programmed using PsychoPy, participants were presented with 60 words carrying emotional content (20 positive, 20 negative, and 20 neutral) in randomly paired sets (30 pairs). Participants were then asked to rate these words on Judgement of Learning, Free Recall, Feeling of Knowing, Recognition, and Confidence. A series of 2 x 2 x 3 mixed factorial ANOVAs were conducted to evaluate the main and interaction effects of self-efficacy level, group, and word type on the five dependent variables. Significant main effects of self-efficacy were observed within Recognition and Confidence Rating, with higher levels of self-efficacy associated with improved metamemory performance. The significant main effects of word type were observed in JOL, Recall, FOK, and Confidence Rating, which highlight differences between positive and negative stimuli. However, interaction effects involving word type were not consistent across all dependent variables. Pairwise comparisons further revealed that participants with high self-efficacy in the Experimental group outperformed their peers within the Control group, especially in FOK, Recognition, and Confidence Ratings, notably when processing positive words. Manipulation checks verified the physiological effectiveness of the placebo intervention and the ANOVA results demonstrated that the placebo yielded a noticeable improvement in metamemory performance across some dependent variables. These findings illustrate the vital role of self-efficacy in shaping both cognitive and metacognitive outcomes, independent of placebo-induced effects.
Benzer Tezler
- İdiyopatik sistitisli kedilerde prazosinin uzun süreli kullanımı ile birlikte dijital sağlık izleme uygulamasının tedavideki etkinliğinin araştırılması
Investigation of the treatment efficacy of digitalhealth monitoring application with long-term useof prazosin in cats with idiopathic cystitis
ZEYNEP NURSELİN KOT
Doktora
Türkçe
2024
Veteriner HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiVeterinerlik İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDEM PEKMEZCİ
PROF. DR. EBRU YALÇIN
- Kronik bel ağrısında hareketle birlikte mobilizasyon yönteminin kısa ve uzun dönem etkinliğinin araştırılması
Investigation of short and long term effects of mobilization with movement techniques in chronic back pain
HATİCE YAKUT
Doktora
Türkçe
2014
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ YAKUT
- Investigating the use of speaking e-portfolios in an EFL context and its effects on students' perceived speaking self-efficacy
İngilizcenin yabancı dil olarak öğrenildiği ortamda konuşma e-portfolyolarının kullanımının ve öğrencilerin konuşma becerisi öz-yeterlik algılarına etkisinin incelenmesi
UĞUR TÜRKKAYNAĞI
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP ŞAHİN ARSLAN
- Anlaşmazlık çözümü, müzakere ve akran arabuluculuk psiko-eğitim programının üniversite öğrencilerinin duygusal şantaj, çatışma eylem stilleri ve duygusal öz-yeterlik düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigating the effects of conflict resolution, negotiation and peer mediation psycho-education program on emotional blackmail, conflict activity styles and emotional self-efficacy levels of university students
MELİHA KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA EBRU İKİZ
- Investigating the potential impact of journal writing on adult EFL learners' writing self-efficacy and its relationship with academic achievement in an english preparatory school context in Türkiye
İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin günlük tutmanın yazma öz-yeterliği üzerindeki etkisi ve akademik başarı ile ilişkisi: Türkiye hazırlık okulu bağlamında bir inceleme
FİLİZ AYSUNUR EKŞİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiYabancı Dil Olarak İngilizce Öğretimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATOŞ UĞUR ESKİÇIRAK