Electronic tax audit in the Turkish tax system
Türk vergi sisteminde elektronik vergi denetimi
- Tez No: 994236
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKKI ODABAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Elektronik Vergi Denetimi, Dijital Denetim Sistemleri, Denetim Veri Analitiği, Yapay Zekâ Destekli Denetim, Sürekli Denetim ve Sürekli Gözetim, Bilgisayarlı denetim, Elektronik denetim, Elektronik vergilendirme sistemi, Proaktif denetim, Sürekli denetim, Türk vergi sistemi, Vergi denetimi, Electronic Tax Auditing, Digital Audit Systems, Audit Data Analytics, Artificial Intelligence–Assisted Auditing, Continuous Auditing and Continuous Monitoring, Electronic control, Electronic taxation system, Proactive audit, Continuous auditing, Turkish tax system, Tax audit
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye'de vergi denetiminin dijital dönüşümünü; hukuki temelleri, kurumsal yapılanması ve teknolojik uygulamalarıyla birlikte bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (VDK) tarafından kurulan elektronik vergi denetimi altyapısını ve bu altyapının vergi denetim sürecini uçtan uca elektronik ortama taşıyan yapısını analiz etmektir. Bu kapsamda, elektronik denetimin kurumsal mimarisi, işleyişi ve denetim sürecinin farklı aşamalarındaki rolü ortaya konulmaktadır. Araştırma; vergi mevzuatının nitel analizi, kurumsal uygulamaların incelenmesi ve uygulamaya dönük teknik katkılar temelinde yürütülmüştür. Vergi Usul Kanunu'nun elektronik defter ve belge uygulamaları gibi elektronik uygulamalara imkân tanıyan hükümlerine paralel geliştirilen VDK-BİS, VEDAS, E-VİZ, e-Tutanak, KURGAN ve Rapor Otomasyon Sistemi gibi entegre sistemler sayesinde vergi denetiminin tüm aşamaları elektronik ortamda yürütülebilir hâle gelmiştir. Bu altyapı, denetim süreçlerini daha izlenebilir, standartlaştırılmış ve veri odaklı bir yapıya dönüştürmüştür. Kurumsal sistem analizinin ötesinde tez, Justitia Projesi kapsamında gerçekleştirilen özgün bir uygulama katkısı da sunmaktadır. Bu çerçevede, bir elektronik belge görüntüleyici yazılım; denetim veri analitiği, istatistiksel testler, anomalilik analizleri, makine öğrenmesi destekli yöntemler ve grafik (graph) tabanlı ilişki analizleri entegre edilerek işlevsel bir denetim ve analiz programına dönüştürülmüştür. Bu uygulama, elektronik denetim tekniklerinin yalnızca merkezi idare düzeyinde değil, küçük ve orta ölçekli işletmeler ve özel sektördeki denetçiler açısından da uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye'de vergi denetiminin geleneksel ve geriye dönük belge incelemesine dayalı yapıdan; cari, analitik ve risk odaklı bir denetim yaklaşımına evrildiğini ortaya koymaktadır. OECD Tax Administration 3.0 yaklaşımı, IMF VITARA çerçevesi ve SAF-T uygulamalarıyla karşılaştırıldığında, Türkiye'nin elektronik vergi denetimi altyapısının ileri kayda değer bir gelişim gösterdiği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the digital transformation of tax auditing in Türkiye through a holistic perspective encompassing its legal foundations, institutional structure, and technological applications. The primary objective of the study is to analyze the electronic tax audit infrastructure established by the Tax Inspection Board (VDK) and to evaluate the end-to-end electronic audit system that has transformed the tax audit process into a fully digital environment. Within this framework, the institutional architecture of electronic auditing, its operational mechanisms, and its role across different stages of the audit process are systematically presented. The research is based on a qualitative analysis of tax legislation, an examination of institutional practices, and application-oriented technical contributions. In line with the provisions of the Tax Procedure Law that enable electronic bookkeeping and documentation, integrated systems such as VDK-BIS, VEDAS, E-VİZ, e-Minute, KURGAN, and the Report Automation System have made it possible for all stages of tax auditing to be conducted electronically. This infrastructure has transformed audit processes into a more traceable, standardized, and data-driven structure. Beyond institutional system analysis, the thesis also offers an original applied contribution developed within the scope of the Justitia Project. In this context, an electronic document viewer software was transformed into a functional audit and analysis program through the integration of audit data analytics, statistical tests, anomaly detection analyses, machine learning–supported methods, and graph-based relationship analysis. This implementation demonstrates that electronic audit techniques are applicable not only at the level of central tax administration but also for small and medium-sized enterprises and private-sector auditors. The findings indicate that tax auditing in Türkiye has evolved from a traditional, retrospective, document-based structure toward a current, analytical, and risk-oriented audit approach. When compared with the OECD Tax Administration 3.0 approach, the IMF VITARA framework, and Standard Audit File for Tax (SAF-T) implementations, Türkiye's electronic tax audit infrastructure is assessed to have achieved a notably advanced level of development.
Benzer Tezler
- Türkiye'de form BA - form BS'lerin vergi denetimi açısından önemi, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri
Form B in Turkey - Importance of tax audit forms BS, problems and proposed solutions
AYDIN SAYAR
- Turkish corporate tax refund procedures proposal of a new electronic corporate tax refund system
Başlık çevirisi yok
MEHMET AKİF GÜLDALI
- Vergi denetiminde e-uygulamaların değerlendirilmesi
Evaluation of e-applications in tax audit
DEMET YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MaliyeManisa Celal Bayar ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KEMAL ÇELEBİ
- Uluslararası boyutuyla vergi incelemeleri
Tax examinations with international aspects
CANSU DAĞ BEREKET
