AB ve Türkiye özelinde kurumsal kalitenin uluslararası ticarete etkilerinin güvenlik ve hukuki boyutu ile incelenmesi
An examination of the security and legal dimensions of the impact of institutional quality on international trade, specifically in the EU and Türkiye
- Tez No: 994347
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞATAY KARAKÖY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Ekonometri, Uluslararası Ticaret, Economics, Econometrics, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uluslararası ticaretin sürdürülebilirliği, yalnızca ekonomik faktörlere değil, aynı zamanda kurumsal yapıların etkinliği, hukukun üstünlüğü ve güvenlik koşullarına da bağlıdır. Bu çalışma, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye örneğinde kurumsal kalitenin uluslararası ticaret üzerindeki etkilerini hukuk ve güvenlik boyutları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda 2008–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak ihracatın ve ithalatın GSYH içindeki oranları, ticaret özgürlüğü, Küresel Barış Endeksi (Global Peace Index) ve kurumsal kalite göstergelerinden oluşan bir panel veri seti oluşturulmuştur. Kurumsal kalite, Dünya Yönetişim Göstergeleri kapsamında yer alan altı yönetişim boyutunun Temel Bileşenler Analizi (PCA) yöntemiyle tek bir bileşik endeks hâline getirilmesiyle ölçülmüştür. Değişkenlerin farklı bütünleşme derecelerine sahip olması nedeniyle analizlerde panel ARDL–PMG yöntemi kullanılmıştır. Bulgular, kurumsal kalite ve güvenlik değişkenlerinin dış ticaret üzerindeki etkilerinin ağırlıklı olarak uzun dönemde ortaya çıktığını göstermektedir. Uzun dönemde kurumsal kalite ihracat üzerinde negatif, ithalat üzerinde ise pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahiptir. Bu sonuç, kurumsal iyileşmelerin ihracatın niceliğinden ziyade niteliğini dönüştürücü bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Güvenlik göstergesi ise uzun dönemde ihracatı olumlu, ithalatı ise olumsuz yönde etkilemektedir. Kısa dönemde güvenlik değişkeninin anlamlı olmaması, güvenliğin dış ticaret üzerindeki etkilerinin ani şoklardan ziyade zaman içinde biriken süreçler yoluyla ortaya çıktığını göstermektedir. Genel olarak bulgular, kurumsal kalite, hukukun üstünlüğü ve güvenliğin dış ticaret performansını doğrudan değil, yapısal ve uzun vadeli mekanizmalar aracılığıyla şekillendirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The sustainability of international trade depends not only on economic factors but also on the effectiveness of institutional structures, the rule of law, and security conditions. This study aims to examine the effects of institutional quality on international trade within the framework of legal and security dimensions, using the case of European Union (EU) countries and Türkiye. To this end, a panel dataset was constructed using annual data for the period 2008–2023, comprising the ratios of exports and imports to GDP, trade freedom, the Global Peace Index, and indicators of institutional quality. Institutional quality is measured by transforming the six governance dimensions included in the Worldwide Governance Indicators into a single composite index through the Principal Component Analysis (PCA) method. Due to the presence of variables with different orders of integration, the panel ARDL–PMG methodology is employed in the analysis. The findings indicate that the effects of institutional quality and security variables on foreign trade predominantly emerge in the long run. In the long run, institutional quality has a negative and statistically significant effect on exports, while exerting a positive and statistically significant effect on imports. This result suggests that improvements in institutional quality may play a transformative role in enhancing the quality rather than the quantity of exports. The security indicator, on the other hand, positively affects exports and negatively affects imports in the long run. The lack of statistical significance of the security variable in the short run indicates that the effects of security on foreign trade materialize through cumulative processes over time rather than through sudden shocks. Overall, the findings reveal that institutional quality, the rule of law, and security shape foreign trade performance not directly, but through structural and long-term mechanisms.
Benzer Tezler
- Essays on export competitiveness in Türkiye
Türkiye'nin ihracat rekabeti üzerine makaleler
MERT CAN DUMAN
Doktora
İngilizce
2025
EkonomiHacettepe Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE YASEMİN YALTA
PROF. DR. AYŞEN SİVRİKAYA
- Yenileşme ve kentsel sit alanlarında uygulamaları: Kadıköy Tarihi Çarşı sit alanı örneği
Regeneration and applications in protected urban areas: Kadıköy Historical Bazaar protected area
BANU GÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AKIN ERYOLDAŞ
- Avrupa Birliği kültür politikası ekseninde Erasmus Programı: Türkiye-Finlandiya karşılaştırması
Erasmus Program along the axis of cultural policy of the European Union: A comparison between Türkiye and Finland
SEDA SAKARYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiAvrupa Birliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU KİHTİR
- Do ESG practices pay off? evidence from the eu-emerging countries and turkiye
ESG UYGULAMALARI FİNANSAL FAYDA SAĞLIYOR MU? AVRUPA BİRLİĞİ-GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER VE TÜRKİYE'DEN KANIT
BÜŞRA TURGUT TURAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
DOÇ. DR. KAYA TOKMAKÇIOĞLU
- The Case of the“white collar”in the actuality of the“new economy”in Turkey
Türkiye`de yeni ekonominin işlergerçekliğinde“beyaz yakalı”vakası
HAYDAR SİNAN HOŞADAM
Yüksek Lisans
İngilizce
2002
Bilim ve TeknolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Politikası Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HASAN ÜNAL NALBANTOĞLU