Hüccet olgusu bağlamında Mekkî b. Ebî Tâlib'in el-Keşf 'an Vücûhi'l-Kırââti's-Seb' ve 'İlelihâ adlı eserinin tahlili
An analysis of Makkî b. Abî Tâlib's al-Kashf 'an Wujûh al-Qirâât al-Sab' wa 'Ilelihâ in the context of the concept of hujja
- Tez No: 994369
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET GÖKDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZ HÜCCET OLGUSU BAĞLAMINDA MEKKÎ B. EBÎ TÂLİB'İN EL-KEŞF 'AN VÜCÛHİ'L-KIRÂÂTİ'S-SEB' VE 'İLELİHÂ ADLI ESERİNİN TAHLİLİ DÖNDÜ DEMİRCİ Kırâat ilminin ortaya çıkmasında yedi harf ruhsatının önemli bir yeri vardır. Zira yedi harf ruhsatından kaynaklı kırâat ihtilafları, sahâbe döneminden başlamak üzere tâbiîn ve sonrası dönemlerde Müslümanlar arasında fitneye sebep olmuş ve bazı önlemler almayı zorunlu kılmıştır. İşte bu önlemlerden bir tanesi de kırâatlerin nakli delillerle birlikte dilsel açıdan da denetime tâbi tutulması şeklinde gerçekleşmiştir. Bu alanda te'lif edilen eserlere ihticâc/hüccet eserleri denilmektedir. İşbu çalışmanın konusu olan el-Keşf 'an vücûhi'l-kırââti's-seb' ve 'ılelihâ adlı eser, bu alanda te'lif edilmiş önemli eserler arasında yer almaktadır. Çalışma, giriş ve dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu, amaç ve önemi, araştırmada istifade edilen kaynaklar hakkında bilgi verilecektir. Birinci bölümde, Mekkî b. Ebî Tâlib'in yaşadığı dönem siyasi, sosyal, ekonomik, ilmi ve kültürel açıdan ele alınacak, ayrıca Mekkî'nin hayatı, hocaları, talebeleri, eserleri ile kırâat ilmindeki yeri ve önemi konu edilecektir. İkinci bölümde, hüccetin kavramsal alanı ve tarihsel gelişimine değinildikten sonra el-Keşf'ten önce hüccet alanında te'lif edilen eserler hakkında genel bir bilgi verilecek, ardından çalışmanın asıl konusu olan el-Keşf 'an vücûhi'l-kırâât'ın detaylı bir şekilde tanıtımı yapılarak, eserin bunlar arasındaki yeri ve öne çıkan özellikleri üzerinde durulacaktır. Üçüncü ve dördüncü bölümde ise müellifin eserinde kullandığı metod, usûl ve ferş konularını ele alış biçimi, kırâat vecihlerini nasıl ve ne şekilde gerekçelendirdiği konularına yer verilerek eserin kırâat alanındaki yeri ve önemi ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT AN ANALYSIS OF MAKKÎ B. ABÎ TÂLIB'S AL-KASHF 'AN WUJÛH AL-QIRÂÂT AL-SAB' WA 'ILALIHÂ IN THE CONTEXT OF THE CONCEPT OF HUJJA DÖNDÜ DEMİRCİ The seven canonical modes of Qurʾānic recitation played a significant role in the emergence and development of the discipline of qirāʾāt. Disagreements in recitation stemming from these seven modes led to disputes from the period of the Companions onward and, in subsequent eras, gave rise to discord among Muslims, thereby necessitating the adoption of certain measures. One such measure was the evaluation of Qurʾānic recitations not only on the basis of transmitted evidence but also through rational and linguistic analysis. Works produced within this framework are commonly referred to as iḥticāj or ḥujjah literature. The work examined in this study, al-Kashf ʿan Wujūh al-Qirāʾāt al-Sabʿ wa Taʿlīlihā, is among the most significant contributions to this genre. This study consists of an introduction and three main chapters. The introduction outlines the subject, aims, and significance of the research, as well as the sources employed. The first chapter examines the historical, social, economic, scholarly, and cultural context of the period in which Makkī b. Abī Ṭālib lived, and discusses his life, teachers, students, works, and his position and significance within the science of qirāʾāt. The second chapter addresses the conceptual framework and historical development of ḥujjah, provides an overview of works composed in this field prior to al-Kashf, and then offers a detailed analysis of al-Kashf ʿan Wujūh al-Qirāʾāt al-Sabʿ, highlighting its distinctive features and its place within the ḥujjah tradition. The third and final chapter focuses on the author's methodology, his approach to uṣūl and farsh issues, and the manner in which he justifies recitational preferences, with the aim of clarifying the work's significance and contribution to the field of qirāʾāt.
Benzer Tezler
- İbn. Haleveyh'in ei-Hücce Fi'l-Kırââti's-Seb'a isimli eseri bağlamında yedi kıraatte hüccet olgusu
Ibn. Haleveyh eu- attacked by the Seba - Fil- Kırââti's named the context of work case of seven recitation hüccet
CAFER YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜNAL
- Kırâat metodolojisinde fonetiğe dair uygulamaların tahlili (hüccet ve manaya etkisi bağlamında)
An analysis of phonetic practices in qirâʾat methodology (in the context of their ḥujjah and impact on meaning
AYŞE PEHLİVAN
Doktora
Türkçe
2026
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECEP KOYUNCU
- İmam Nâfi' ve İmam Ebû Ca'fer kıraatlerinin karşılaştırmalı tahlili: Es-Seb'u't Tuvel örneği
A comparative analysis of the qirâʾât of Imam Nâfi' and İmam Abû Ja'far: The case of al-Sab' al-Tiwâl
NESLİHAN AYDİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH SAVAS
- İbn Zencele'nin Hüccetü'l-Kıraat eseri bağlamında kıraat ilminde ihticâc olgusu
The phenomenon of necessity in the science of kiraat in the context of Ibn Zanjala's Hujjat Al-Kiraat
MUHAMMET MAHMUT SEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN SÜTŞURUP
- Hanefî fıkhında kıyâs (mahiyeti, hukuki dayanağı ve hüccet oluşu)
Qiyas (analogy) in Hanafi fiqh (essence, legal basis and hujjat being )
CANAN CEHRİ AKYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HukukAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ÇALIŞKAN