Pozitif hava yolu basıncı tedavisinin obstrüktif uyku apne sendromu tanılı hastalarda nörokognitif fonksiyonlar ve plazma beta amiloid üzerine etkisi
The effect of positive airway pressure therapy on neurocognitive functions and plasma amyloid-beta in patients with obstructive sleep apnea syndrome
- Tez No: 994525
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEMA SARAÇ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Göğüs Hastalıkları, Chest Diseases
- Anahtar Kelimeler: OSAS, Beta Amiloid, PAP Tedavisi, MOCA, Nörokognitif Fonksiyonlar, Hipoksemi, OSAS, Amyloid Beta, PAP Therapy, MoCA, Neurocognitive Functions, Hypoxemia
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS), uyku sırasında tekrarlayan üst solunum yolu obstrüksiyonları, aralıklı hipoksi ve uyku bölünmeleri ile karakterize sistemik bir hastalıktır. Ciddi kardiyovasküler, metabolik ve nöropsikiyatrik komplikasyonlara yol açarak önemli bir mortalite ve morbidite riski taşımaktadır. Aralıklı hipoksi ve uyku bölünmeleri ile oksidatif stres ve nöroinflamasyonu tetikleyerek Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif süreçlerde rol oynayan beta amiloid (Aβ) birikimine ve nörokognitif fonksiyonlarda bozulmaya yol açtığı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, 50 yaş üstü OSAS tanılı hastalarda plazma Aβ düzeyleri ile nörokognitif fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi incelemek ve 3 aylık etkin pozitif hava yolu basıncı (PAP) tedavisinin bu parametreler üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, polisomnografi (PSG) ile yeni OSAS tanısı almış, 50 yaş ve üzeri 41 hasta dahil edilmiştir. Hastalara tanı anında ve 3 aylık düzenli PAP tedavisi sonrasında bilişsel fonksiyonları değerlendirmek üzere Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOCA) ve uyku kalitesini değerlendirmek üzere Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) uygulanmış; eş zamanlı olarak plazma total Aβ düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Bulgular: Tedavi öncesi değerlendirmede, hastaların %36,6'sında hafif bilişsel bozukluk (MOCA < 21) saptanmıştır. Düşük MOCA skorları; ileri yaş (p = 0,032) ve toplam SpO₂'nin <%90 olduğu süre yüzdesi (p = 0,049) ile anlamlı derecede ilişkili bulunmuştur. 3 aylık PAP tedavisi sonucunda, hastaların medyan plazma Aβ düzeylerinde 56,9 (34,3-200,2) ng/L'den 48,9 (28-160,5) ng/L'ye istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş saptanmıştır (p < 0,001). Ayrıca medyan MOCA skorlarında 24 (12- 28)'den 26 (15-30)'ya (p < 0,001) ve medyan PUKİ skorlarında 9 (3 – 17)'dan 5 (2-11)'e; (p < 0,001) belirgin iyileşme gözlenmiştir. Sonuç: Çalışma bulguları, OSAS'ta görülen gece hipoksisinin nörokognitif fonksiyonlardaki kayıp ile yakından ilişkili olduğunu ve etkin PAP tedavisinin plazma Aβ düzeylerini düşürdüğünü, uyku kalitesini ve nörokognitif fonksiyonları iyileştirdiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, OSAS'ın erken tanı ve tedavisinin Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkların önlenmesinde veya ilerlemesinin yavaşlatılmasında potansiyel bir koruyucu strateji olabileceğini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) is a systemic disease characterized by recurrent upper airway obstructions during sleep, intermittent hypoxia, and sleep fragmentation. It is associated with a significant risk of mortality and morbidity by leading to serious cardiovascular, metabolic, and neuropsychiatric complications. Intermittent hypoxia and sleep fragmentation are thought to trigger oxidative stress and neuroinflammation, leading to the accumulation of beta-amyloid (Aβ) and deterioration of cognitive functions, both of which play a role in neurodegenerative processes such as Alzheimer's disease. The aim of this study was to examine the relationship between plasma Aβ levels and cognitive functions in OSAS patients over the age of 50 and to evaluate the effect of three months of effective positive airway pressure (PAP) therapy on these parameters. Materials and Methods: The study included 41 patients aged 50 and over, newly diagnosed with OSAS via polysomnography (PSG). The Montreal Cognitive Assessment (MoCA) was used to evaluate cognitive functions, and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was used to assess sleep quality at baseline and after 3 months of regular PAP therapy; simultaneously, plasma total Aβ levels were measured using the ELISA method. Results: In the pre-treatment evaluation, mild cognitive impairment (MoCA < 21) was detected in 36,6% of the patients. Low MoCA scores were found to be significantly associated with advanced age (p = 0,032) and the percentage of time during which total SpO₂ was below 90% (p = 0,049). Following three months of PAP therapy, a statistically significant decrease was observed in median plasma Aβ levels, falling from 56.9 (34.3-200.2) ng/L to 48.9 (28-160.5) ng/L (p < 0,001). Furthermore, significant improvements were noted in median MoCA scores 24 (12- 28) to 26 (15-30) (p < 0.001) and median PSQI scores 9 (3 – 17) to 5 (2– 11) (p < 0.001). Conclusion: The study findings indicate that nocturnal hypoxia observed in OSAS may related to decline in cognitive functions and that effective PAP therapy improves neurocognitive functions by lowering plasma Aβ levels. These results support the idea that early diagnosis and treatment of OSAS may serve as a potential protective strategy in preventing or slowing the progression of neurodegenerative diseases such as Alzheimer's.
Benzer Tezler
- Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda sürekli pozitif hava yolu basıncı tedavisinin metabolik, hematolojik ve psikiyatrik parametreler üzerine olan etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of continuous positive airway pressure therapy on metabolic, hematological and psychiatric parameters in patients with obstructive sleep apnea syndrome
MAŞUK ÇELİKEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Göğüs HastalıklarıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL SÜNNETÇİOĞLU
- Obstrüktif uyku apne sendromu ile uykuda periyodik hareket bozukluğu'nun ilişkisi ve obstrüktif uyku apne sendromu tedavisinin uykuda periyodik hareket bozukluğu'na etkisi
Relationship between obstrutive sleep apnea syndrome and periodic limb movement disorder and the effect of obstrutive sleep apnea syndrome treatment on periodic limb movement disorder
AYGUL MAHMUDOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA KARADENİZ
- PAP tedavisi alan obstrüktif uyku apneli hastalarda tedavi öncesi ve sonrası pro-inflamatuar belirteçlerin ve solunum fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of pro-inflammatory markers and respiratory functions before and after PAP therapy in patients with obstructive sleep apnea
HAZAL KIRCA EZBER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Göğüs HastalıklarıSağlık BakanlığıGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM HİKMET FIRAT
- Obstruktif uyku apne sendromlu hastalarda pozitif hava yolu basıncı tedavisine uyumu etkileyen faktörler
Factors affecting adherence to positive airway pressure therapy in patients with obstructive sleep apnea syndrome
FERHAT SAĞUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Göğüs HastalıklarıNecmettin Erbakan ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM YOSUNKAYA
- Obstrüktif uyku apne sendromlu hastaların sürekli pozitif hava yolu basıncı tedavisi öncesi ve sonrası yaşam kalitesi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life levels of obstructive sleep apnea syndrome patients before and after treatment with continuous positive airway pressure
İSMAİL ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sağlık Kurumları YönetimiNamık Kemal ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BİROL TOPÇU