Geri Dön

Metaverse platformlarında risklerin yönetimi ve sistemin denetlenebilirliği: Metaverse Güven Olgunluk Modeli önerisi

Risk management and system auditbackability on metaverse platforms: A proposed Metaverse Trust Maturity Model

PDF İndir

  1. Tez No: 994763
  2. Yazar: TURGAY ÇAĞLAYAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. HALİS KIRAL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: İşletme, Business Administration
  6. Anahtar Kelimeler: Denetim, Dijital olgunluk, Kurumsal risk yönetimi, Siber güvenlik, Control, Digital maturity, Enterprise risk management, Cyber security
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Denetim ve Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Denetim ve Risk Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Dijitalleşmenin ileri bir evresi olarak değerlendirilen metaverse platformları; sosyal etkileşim, ekonomik faaliyetler ve dijital deneyimlerin bütünleştiği çok katmanlı yapılar sunmaktadır. Ancak bu platformların hızlı gelişimi gizlilik ihlalleri, siber güvenlik açıkları, kullanıcı hakları, denetlenebilirlik ve kurumsal yönetim eksiklikleri gibi çok boyutlu riskleri de beraberinde getirmektedir. Mevcut literatürde metaverse ekosistemlerine yönelik risk yönetimi ve denetim mekanizmalarının parçalı ve platforma özgü biçimde ele alındığı, bütüncül ve sistematik bir güven çerçevesinin ise yeterince geliştirilmediği görülmektedir. Bu doktora tezinin amacı, metaverse platformlarında karşılaşılan risklerin yönetimi ve sistemin denetlenebilirliğini nitel bir yaklaşımla incelemek ve bu inceleme doğrultusunda“Metaverse Güven Olgunluk Modeli”adı altında kavramsal bir model önermektir. Araştırma, gömülü analiz tasarımı çerçevesinde yürütülmüş; farklı metaverse platformlarına ait politika belgeleri, gizlilik sözleşmeleri, kullanım koşulları vb. doküman ile video transkriptleri ve kullanıcı yorumları nitel veri seti olarak analiz edilmiştir. Veriler, MaxQDA 2024 uygulaması kullanılarak sistematik biçimde kodlanmış, önce platform bazlı within-case, ardından tematik cross-case analizler gerçekleştirilmiştir. Analiz bulguları, metaverse platformlarının risk yönetimi ve denetim uygulamalarında belirgin olgunluk farklılıkları bulunduğunu, bazı platformların davranışsal yönetişim ve kullanıcı deneyimi odaklı yaklaşımlar sergilerken bazılarının daha çok güvenlik ve finansal risklere yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Bu farklılıklar platformların dijital güven üretme kapasitelerinin de homojen olmadığını göstermektedir. Bu çerçevede geliştirilen Metaverse Güven Olgunluk Modeli, risk yönetimi, denetlenebilirlik, kullanıcı algısı ve dijital güven boyutlarını bütüncül bir yapı içinde ele almakta, platformları beş seviyeli (başlangıç, gelişmekte olan, yapılandırılmış, yönetilen, olgun) bir olgunluk skalası üzerinden değerlendirmeyi mümkün kılmaktadır. Model, sayısal bir skor üretmekten ziyade boyut bazlı olgunluk profili oluşturarak kullanıcılar, düzenleyici otoriteler ve platform geliştiriciler için karşılaştırılabilir ve yorumlanabilir bir güven çerçevesi sunmaktadır. Tezin özgün katkısı; metaverse ekosistemlerinde risk yönetimi ve denetimi dijital güven perspektifiyle bütünleştiren ilk kavramsal olgunluk modellerinden birini önermesi ve bu modeli nitel bulgulara dayalı olarak yapılandırmasıdır. Önerilen modelin ilerleyen çalışmalarda nicel ölçüm araçlarına dönüştürülebilecek esnek bir çerçeve sunduğu değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

Metaverse platforms, considered an advanced stage of digitalization, offer multi-layered environments where social interaction, economic activity, and digital experiences converge. However, the rapid expansion of these platforms also introduces complex risks related to privacy, cybersecurity, user rights, auditability, and governance. The existing literature addresses these risks in a fragmented and platform-specific manner, revealing a notable gap in terms of comprehensive and systematic digital trust frameworks for metaverse ecosystems. The purpose of this doctoral dissertation is to examine risk management and auditability practices within metaverse platforms through a qualitative research approach and to propose a conceptual framework entitled the“Metaverse Trust Maturity Model (MTMM)”. The study adopts an embedded analysis design, utilizing platform policies, privacy agreements, terms of service documents, as well as video transcripts and user comments as qualitative data sources. Data were systematically coded and analyzed using MaxQDA 2024 software, employing both within-case and cross-case analytical strategies. The findings indicate significant differences among metaverse platforms in terms of risk management and audit practices. While some platforms emphasize behavioral governance and user experience, others primarily focus on security and financial risk controls. These variations directly influence the platforms' capacity to establish and sustain digital trust. Based on these findings, the proposed Metaverse Trust Maturity Model integrates risk management, auditability, user perception, and digital trust into a unified framework. The model adopts a five-level maturity structure—initial, developing, structured, managed, and optimized—allowing platforms to be evaluated based on qualitative maturity profiles rather than numerical scores. This approach facilitates interpretability and comparative assessment for users, regulators, and platform developers. The original contribution of this dissertation lies in introducing one of the first conceptual maturity models that integrates risk management and auditability within metaverse ecosystems through a digital trust perspective, grounded in qualitative empirical findings. The proposed model offers a flexible framework that can be operationalized into quantitative assessment tools in future research.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    771579

    Metaverse'te arsa değerini belirleyen faktörler

    Factors determining land value in the metaverse

    İLKİM GÜVEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    MimarlıkYıldız Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TUĞÇE ERCAN

  2. Tez No

    1010333

    An effective metaverse asset management protocol

    Etkili bir metaverse varlık yönetimi protokolü

    FADY ALKHATEEB

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolKarabük Üniversitesi

    Bilgisayar ve Bilişim Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ADIB HABBAL

  3. Tez No

    877057

    Metaverse temelli cinsel taciz ve zorbalık risklerinin makine öğrenmesi algoritmaları ile sınıflandırılması

    Classification of metaverse-based sexual harassment and bullying risks with machine learning algorithms

    HATİCE SENA KARAKUŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Yönetim Bilişim SistemleriAksaray Üniversitesi

    Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZELİHA SEÇKİN

    DOÇ. DR. KEMAL ADEM

  4. Tez No

    960252

    Metaverse ortamlarında öğretim platformlarının sanal gerçeklik sistemleri aracılığıyla kullanımı: İlkeler, yöntemler, avantajlar ve dezavantajlar

    Use of teaching platforms in metaverse environments through virtual reality systems: Principles, methods, advantages and disadvantages

    PELİN ÖZER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimKocaeli Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMET ŞAHİN

  5. Tez No

    884039

    Turizmde metaverse kullanımına yönelik bir SWOT analizi

    Metaverse in tourism: A SWOT analysis

    NAZERKE ZHANATOVA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Turizmİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEMRA AKTAŞ POLAT

Geri Dön