Kompulsif satın alma ve gönüllü sade yaşam tarzının moda eğilimi üzerindeki etkisinin incelenmesi: Karabük ili örneği
The impact of compulsive buying and the voluntary simple lifestyle trend on fashion trends: The case of Karabük province
- Tez No: 994811
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ENES SAYIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Moda, trendlerin izlenmesi, dış görünüşe atfedilen sembolik anlamlar ve modaya yönelik eleştirel tutumları içeren çok boyutlu bir tüketici yönelimidir. Bu nedenle moda davranışı, bireysel eğilimler ve değer sistemleri gibi çeşitli faktörlerin etkileşimiyle şekillenmektedir. Bu faktörlerden biri kompulsif satın alma eğilimidir. Kompulsif satın alma, bireyin kontrolü dışında gelişen, yoğun duygularla tetiklenen ve çoğu zaman pişmanlıkla sonuçlanan aşırı tüketim davranışıdır; dolayısıyla moda odaklı, hızlı ve plansız satın alma kararlarını güçlendirmektedir. Moda ile ilişkili bir diğer unsur ise gönüllü sade yaşam tarzıdır. Gönüllü sadelik, tüketimi değil yaşam değerlerini merkeze alan, ihtiyaç temelli ve bilinçli bir tercihi ifade eder. Bu yaklaşım, moda ile kurulan ilişkiyi daha seçici, sürdürülebilir ve ölçülü bir çerçeveye taşıyarak trend odaklı tüketim pratiklerine alternatif bir yönelim sunar. Bu çerçevede moda davranışı, kompulsif satın alma eğilimleri ile gönüllü sade yaşam değerleri arasındaki gerilim ve etkileşim içinde oluşan çok katmanlı bir olgu olarak değerlendirilebilir. Bu araştırmanın amacı, kompulsif satın alma eğilimi ile gönüllü sade yaşam tarzının moda eğilimleri üzerindeki etkilerini birlikte değerlendirerek, tüketicilerin satın alma davranışlarını karşıt değer yönelimleri çerçevesinde bütüncül olarak analiz etmektir. Araştırma kapsamında Karabük ilinde ikamet eden bireylerden çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmış ve SPSS programı yardımıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, kompulsif satın alma eğiliminin moda yönelimi üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu; moda liderliği ve iyi giyinmenin önemine ilişkin tutumların bu davranışla birlikte arttığını göstermektedir. Gönüllü sade yaşam tarzının ise moda liderliği üzerinde anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, moda karşıtı tutum ve iyi giyinmenin önemi değişkenleri istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Bu sonuç bireylerin modaya ilişkin algılarının kişisel özellikler, psikolojik etkenler ve yaşam tarzı gibi faktörlerin etkisiyle şekillendiğini göstermektedir. Sonuç olarak, moda endüstrisinde etik, çevresel sürdürülebilirlik ve sadeleşme odaklı stratejilerin öne çıkmasının gerekliliği tartışmaya açılmış; buna paralel olarak pazarlama iletişiminin de tüketici farkındalığını destekleyecek biçimde dönüşmesi gerektiği vurgulanmıştır. Çalışma, moda alanındaki değişen eğilimlerle tüketici davranışları arasındaki ilişkilere dair güncel bir çerçeve sunmakta ve ileride yapılacak araştırmalar için yol gösterici nitelikte değerlendirmeler sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Fashion is a multidimensional consumer orientation that includes tracking trends, the symbolic meanings attributed to appearance, and critical attitudes toward fashion. Therefore, fashion behavior is shaped by the interaction of various factors such as individual tendencies and value systems. One of these factors is the tendency towards compulsive buying. Compulsive buying is an excessive consumption behavior that develops beyond the individual's control, is triggered by intense emotions, and often results in regret; thus, it reinforces fashion-oriented, rapid, and impulsive purchasing decisions. Another element associated with fashion is the voluntary simplicity lifestyle. Voluntary simplicity refers to a needs-based and conscious choice that centers life values, not consumption. This approach moves the relationship with fashion into a more selective, sustainable, and measured framework, offering an alternative orientation to trend-driven consumption practices. Within this framework, fashion behavior can be evaluated as a multi-layered phenomenon arising from the tension and interaction between compulsive buying tendencies and voluntary simplicity values. The purpose of this research is to comprehensively analyze consumer purchasing behaviors within the framework of opposing value orientations by jointly evaluating the effects of the tendency toward compulsive buying and the voluntary simplicity lifestyle on fashion orientations. Within the scope of the research, data was collected from individuals residing in the province of Karabük via an online survey and analyzed using the SPSS program. The findings indicate that the tendency toward compulsive buying has a significant and positive effect on fashion orientation; attitudes regarding fashion leadership and the importance of dressing well increase along with this behavior. It was determined that the voluntary simplicity lifestyle has a significant and negative effect on fashion leadership. However, no statistically significant relationship was found between the variables of anti-fashion attitudes and the importance of dressing well. This result suggests that individuals' perceptions of fashion are shaped by factors such as personality traits, psychological factors, and lifestyle. In conclusion, the necessity for ethical, environmental sustainability, and simplification-focused strategies to become prominent in the fashion industry has been opened for discussion; in parallel, it was emphasized that marketing communication should also transform to support consumer awareness. The study presents an up-to-date framework on the relationship between changing trends in the fashion field and consumer behaviors and provides guiding evaluations for future research.
Benzer Tezler
- Pandemi döneminde kompulsif satın alma ve anhedoni ilişkisi
The relationship of compulsive buying and anhedonia during the pandemic period
ENİS ÇALCALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN KESEBİR
- Genç yetişkinlerde aile aidiyeti ve kompulsif satın alma davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between family belonging and compulsive buying behavior in young adults
BERRE NUR USTACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ALİ HAYDAR ŞAR
- Major depresif bozukluğu olan hastalarda benlik saygısı, mizaç-karakter özellikleri ve baş etme becerilerinin kompulsif satın alma ve çevrimiçi kompulsif satın alma davranışıyla ilişkilendirilmesi
Associating self-esteem, temperament-character traits, and coping skills with compulsive buying and online compulsive buying behavior in patients with major depressive disorder
OĞUZ PEKER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriYıldırım Beyazıt ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖRKEM KARAKAŞ UĞURLU
- Parayla saadet olur mu?: Kompulsif çevrimiçi satın alma davranışıyla ilgili değişkenlerin incelenmesi ve Bergen Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği'nin Türkçe uyarlanması
Can many buy happiness? Investigation of variables related compulsive online buying behavior and adaptation of Bergen Shopping Addiction Scale to the compulsive online shopping behavior
YASEMİN BOZDAĞ TÜRKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
- Gözetim toplumu pratiklerinin çevrimiçi davranışsal reklamcılık uygulamaları özelinde tüketicilerin satın alma davranışlarına etkisi
The impact of surveillance society practices on consumers' purchasing behavir in online behavioral advertising practices
ALİ ÇETİNKAYA
Doktora
Türkçe
2023
Halkla İlişkilerMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KIVANÇ NAZLIM TÜZEL URALTAŞ