Hedonik tüketim eğiliminin kompulsif satın alma davranışı üzerindeki etkisinde internet bağımlılığının aracılık rolü
The mediating role of internet addiction in the effect of hedonic consumption tendency on compulsive buying behavior
- Tez No: 994842
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET GÜRBÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Hedonik Tüketim, Kompulsif Satın Alma, İnternet Bağımlılığı, Hedonistic Consumption, Compulsive Buying, Internet Addiction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, hedonik tüketim eğiliminin kompulsif satın alma davranışı üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide internet bağımlılığının aracılık rolünü ortaya koymaktır. Türkiye genelinde X, Y ve Z kuşaklarında yer alan 18 yaş üzeri internet kullanıcılarından oluşan 1214 kişilik örneklemden elde edilen veriler SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, Y ve Z kuşaklarının hedonik tüketim eğilimlerinin X kuşağına kıyasla daha yüksek olduğunu göstermiştir. Kompulsif satın alma davranışları açısından ise Z kuşağı en yüksek düzeye sahip iken, X ve Y kuşaklarının orta düzeyde kompulsif eğilim sergilediği belirlenmiştir. Üç kuşağın internet bağımlılığı düzeyleri ise birbirine yakın olup orta seviyede seyretmiştir. Kuşaklar üzerinde yapılan analizler, hedonik tüketim alt boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Z kuşağının fırsatları yakalama ve fikir edinme amaçlı tüketim düzeyleri daha yüksek bulunurken; X kuşağının başkalarını mutlu etme amacıyla alışveriş yapma eğilimi diğer kuşaklardan yüksektir. Cinsiyet, medeni durum, eğitim ve gelir düzeyleri kuşaklar içinde bazı anlamlı farklılıklar yaratmış; özellikle kadınların bazı kuşaklarda daha yüksek hedonik eğilim ve kontrolsüz alışveriş davranışları sergilediği görülmüştür. Model testleri, hedonik tüketimin hem kompulsif satın alma davranışlarını hem de internet bağımlılığını etkilediğini; internet bağımlılığının da kompulsif satın alma üzerinde anlamlı bir etkisi bulunduğunu göstermiştir. Aracılık analizleri sonucunda, internet bağımlılığının X ve Y kuşaklarında kısmi aracılık, Z kuşağında ise tam aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the effect of hedonistic consumption tendencies on compulsive buying behavior and to reveal the mediating role of internet addiction in this relationship. Data obtained from a sample of 1,214 internet users aged 18 and over from the X, Y, and Z generations across Turkey were analyzed using the SPSS 22 program. The findings showed that the Y and Z generations had higher hedonistic consumption tendencies compared to the X generation. In terms of compulsive buying behavior, the Z generation had the highest level, while the X and Y generations exhibited moderate levels of compulsive tendencies. The levels of internet addiction among the three generations were similar and remained at a moderate level. Analyses conducted across generations have revealed significant differences in the sub-dimensions of hedonic consumption. Generation Z was found to have higher levels of consumption aimed at seizing opportunities and forming opinions, while Generation X had a higher tendency to shop with the aim of making others happy than other generations. Gender, marital status, education, and income levels created some significant differences within generations; in particular, women in some generations were found to exhibit higher hedonistic tendencies and uncontrolled shopping behavior. Model tests have shown that hedonic consumption affects both compulsive buying behavior and internet addiction; internet addiction also has a significant effect on compulsive buying. Mediating analyses revealed that internet addiction plays a partial mediating role in Generations X and Y, and a full mediating role in Generation Z.
Benzer Tezler
- Tüketicilerin duygu durumlarının satın alma davranışları üzerine etkisi
The effect of consumer emotional conditions on purchase behavior
EMRE GÜRCANLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeKütahya Dumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ DURAN
- Analysis of relationship between compulsive, impulsive and hedonic buying tendencies with online shopping
Kompulsif, plansız ve hedonik alışveriş eğilimleri ile çevrimiçi satınalma arasındaki ilişki analizi
GİZEM HOŞER IRMAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
İşletmeBahçeşehir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF YOLBULAN
- Kompulsif satın alma eğiliminde kişisel faktörlerin, postmodern tüketim şekillerinin ve bir pazarlama çabası olarak reklamın rolü
The role of personal factors, postmodern consumption styles and advertising as a marketing effort on compulsive buying tendency
FİLİZ EROĞLU
- Termal turizm işletmelerinde hedonik ve faydacı tüketim eğiliminin davranışsal niyetler üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of trend in hedonic consumption and utilitarian on behavioral intentions in thermal tourism enterprises
HAYAL ÇETİNTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN AKKILIÇ
- Hedonik ve faydacı tüketim bağlamında tüketici davranışlarının incelenmesi: Gençlerin hedonik tüketim eğilimlerini belirlemeye yönelik bir araştırma
A research on investigation of the consumer behaviours in context of hedonic and utilitarian consumption: Determining the hedonic consumption tendency of the youth
MİNE YAŞAR