Geri Dön

Farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin yürütücü biliş becerilerinin incelenmesine yönelik açıklayıcı sıralı desen çalışması

Explanatory sequential design study to examinate the executive cognitive skills of students studying in different high school types

PDF İndir

  1. Tez No: 994910
  2. Yazar: TUĞBA YILMAZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. FATİH SEZEK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: yürütücü biliş, öz-düzenleme, lise türleri, demografik değişkenler, açıklayıcı sıralı desen, metabiliş, öğrenme süreçleri, Demografik özellikler, Karma yöntemler, Liseler, Yürütücü biliş bilgisi, Öz düzenleme becerisi, Öğrenme süreci, Üstbilişsel düşünme, executive metacognition, self-regulation, high school types, demographic variables, explanatory sequential design, metacognition, learning processes, Demographic characteristics, Mixed methods, High schools, Megacognitive knowledge, Self-regulation skill, Learning process, Metacognitive thinking
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu araştırmanın amacı, farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin yürütücü biliş becerilerini belirlemek, bu becerilerin okul türü, sınıf düzeyi ve çeşitli demografik değişkenler açısından nasıl farklılaştığını ortaya koymak ve öğrencilerin yürütücü biliş süreçlerine ilişkin algılarını nitel olarak derinlemesine incelemektir. Çalışmada öğrencilerin planlama, izleme, değerlendirme ve öz-düzenleme süreçlerini ne ölçüde kullandıkları ve bu süreçlerin öğrenme bağlamlarına göre nasıl biçimlendiği araştırılmıştır. Yöntem: Araştırmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel aşamada Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Güzel Sanatlar Lisesinde öğrenim gören toplam 364 öğrenciden yürütücü biliş becerilerine ve demografik özelliklerine (cinsiyet, aile ekonomik durumu, ebeveyn eğitim düzeyi ve mesleği) ilişkin veriler toplanmıştır. Nicel veriler SPSS 26 programı kullanılarak betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA ve Levene Testi ile analiz edilmiştir. Nitel aşamada ise her bir lise türünü (FL, AL, AİHL ve GSL) ve sınıf düzeyini temsil edecek şekilde 9. ve 12. sınıflardan 3 kız ve 2 erkek öğrenci olacak biçimde beşer öğrenci seçilmiş; bu kapsamda her lise türünden 10, toplamda ise 40 öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve veriler içerik analizi yoluyla tematik olarak çözümlenmiştir. Bulgular: Araştırma bulgularına göre öğrencilerin genel yürütücü biliş düzeyleri iyi düzeye yakın seviyededir. Fen Lisesi öğrencileri planlama, hedef belirleme, izleme ve öz-değerlendirme süreçlerinde diğer lise türlerine kıyasla daha etkin bir kullanım sergilemiştir. Anadolu Lisesi iyi düzeye yakın, Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin yürütücü biliş kullanımı orta düzeyde kalırken, Güzel Sanatlar Lisesi öğrencilerinin özellikle planlama ve uzun vadeli hedef belirleme alt boyutlarında daha fazla desteğe ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Demografik değişkenlere göre yapılan analizlerde ise cinsiyet, aile ekonomik durumu, ebeveyn eğitim düzeyi ve ebeveyn mesleklerinin yürütücü biliş puanları üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı görülmüştür. Nitel bulgular, öğrencilerin yürütücü biliş stratejilerini çoğunlukla sezgisel biçimde kullandıklarını, ancak bu stratejileri öğrenme süreçlerine sistematik olarak uygulamada zorlandıklarını ortaya koymuştur. Sonuçlar: Nicel ve nitel bulgular birlikte değerlendirildiğinde, öğrencilerin yürütücü biliş becerilerinin genel olarak orta düzeyde olduğu; bu becerilerin gelişiminde demografik özelliklerden ziyade okul türü, öğretimsel yapılandırma ve öğrenme ortamlarının belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular, öğrencilerin yürütücü bilişi bilinçli ve sürdürülebilir biçimde kullanabilmeleri için öğretim süreçlerinde rehberlik, planlama ve strateji uygulamalarını destekleyen öğrenme ortamlarının güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Purpose: The purpose of this study is to determine the executive metacognitive skills of students attending different types of high schools, to examine how these skills differ according to school type, grade level, and various demographic variables, and to explore students' perceptions of their executive metacognitive processes in depth through qualitative inquiry. The study investigates the extent to which students use planning, monitoring, evaluation, and self-regulation processes and how these processes are shaped within different learning contexts. Method: This study employed an explanatory sequential mixed-methods design. In the quantitative phase, data were collected from a total of 364 students attending four different types of high schools: Anatolian High School, Science High School, Anatolian Imam Hatip High School, and Fine Arts High School. Data regarding students' executive metacognitive skills and demographic characteristics (gender, family economic status, parental education level, and parental occupation) were obtained. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, t-tests, ANOVA, and Levene's Test via SPSS 26 software. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with a total of 40 students, consisting of 5 students from the 9th grade and 5 students from the 12th grade in each school type. The qualitative data were analyzed thematically using content analysis. Findings: The findings indicate that students' overall executive metacognitive skill levels are at a moderate level. Students attending Science High Schools demonstrated more effective use of planning, goal setting, monitoring, and self-evaluation processes compared to students in other school types. While students in Anatolian High Schools and Anatolian Imam Hatip High Schools exhibited moderate levels of executive metacognitive skills, students in Fine Arts High Schools were found to require greater support, particularly in the sub-dimensions of planning and long-term goal setting. Analyses based on demographic variables revealed no statistically significant differences in executive metacognitive scores with respect to gender, family economic status, parental education level, or parental occupation. Qualitative findings further revealed that students tend to use executive metacognitive strategies intuitively; however, they experience difficulties in applying these strategies systematically within their learning processes. Conclusions: When quantitative and qualitative findings are considered together, the results indicate that students' executive metacognitive skills are generally at a moderate level, and that the development of these skills is influenced more by school type, instructional structuring, and learning environments than by demographic characteristics. The findings emphasize the importance of strengthening learning environments that support guidance, planning, and strategic application within instructional processes in order to promote students' conscious and sustainable use of executive metacognition.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    633792

    Dikkat ağlarının ve göz hareketlerinin hata ayıklama performansı üzerine etkisinin incelenmesi

    The investigation of the effect of attention networks and eye movements on debugging performance

    ARİF AKÇAY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesi

    Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ARİF ALTUN

  2. Tez No

    584794

    Farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin“destek ve hareket sistemi”ünitesindeki kavram yanılgıları

    Misconceptions of students studying in different high school types about“support and movement system”

    BÜŞRA EROĞLU KAHVECİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimTrabzon Üniversitesi

    Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. LALE CERRAH ÖZSEVGEÇ

  3. Tez No

    587075

    Farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine karşı tutumları ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki

    The relationship between the attitudes of students who study at various types of high schools toward physical education and sports lesson and their personality traits

    GÜLLÜZAR ARAS

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimSakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÇETİN YAMAN

  4. Tez No

    124931

    Farklı lise türlerinde öğrenim gören 9. sınıf öğrencilerin genel-farklı yetenek özellikleri ile fizik dersinin cognitive (bilişsel) hedefleri doğrultusundaki başarıları arasındaki ilişkiler

    Relationships between general-unique skills ond success regording cognitive targets of physics course of students in 9 th class in various high schools

    MUSTAFA ÖZDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Fizik Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. M. ALİ ÇORLU

  5. Tez No

    922970

    Batman ilindeki farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin obezite farkındalık düzeylerinin karşılaştırılması

    Comparison of obesity awareness levels of students studying in different types of high school in batman province

    VOLKAN KARADAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    SporBatman Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA BEYZA BİLGİÇ

Geri Dön