Kullanıcı odaklı tasarım yaklaşımı ile giysi tasarım modeli geliştirme
Developing a garment design model through a user-centered design approach
- Tez No: 994945
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE HARMANKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Giyim Endüstrisi, Clothing Industry
- Anahtar Kelimeler: Tasarım Odaklı Düşünme, Kullanıcı Deneyimi, Kullanıcı Odaklı Yaklaşım, Moda Tasarımı, Blazer Ceket, Design Thinking, User Experience, User-Centered Design, Fashion Design, Blazer Jacket
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Moda Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, kadın kullanıcıların beklenti ve gereksinimleri kapsamında kullanıcı deneyimine dayalı tasarım odaklı düşünme yaklaşımıyla moda tasarımı alanında uygulanabilir süreç modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Stanford d.school beş aşamalı tasarım odaklı düşünme modeli temel alınmış ve süreç kullanıcı odaklı bir anlayışla yürütülmüştür. Araştırmanın tasarım konusu kadın blazer ceketi olarak belirlenmiştir. Bu araştırma nitel araştırma desenlerinden olgubilim yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışma grubu amaçlı örnekleme tekniğiyle oluşturulmuş; belirlenen ölçütleri karşılayan 30 kadın kullanıcı araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışma grubu, iki farklı giyim stiline sahip kadın kullanıcılardan oluşmakta olup; G1 başörtüsü kullanmayan, G2 ise başörtüsü kullanan kadın kullanıcılar şeklinde yapılandırılmıştır. Her grupta 5 akademisyen, 5 avukat, 5 ofis çalışanı olmak üzere 15'er çalışan kadın bulunmaktadır. Veriler, çalışmanın alt amaçlarındaki aşamalara özgü hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanmış; içerik analizi ve gömülü teori kullanılarak MAXQDA 2024 programında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda her iki grup için özgün tasarımlar geliştirilmiştir. Lectra programında tasarımların kalıpları hazırlanmıştır. Kalıplar 3D CLO programına aktarılarak üç boyutlu sanal prototipleri oluşturulmuş ve kullanıcı değerlendirmeleri alınmıştır. Seçilen modeller üretilmiş ve kullanıcılar bu ürünleri görsel olarak yeniden değerlendirmiştir. Araştırmanın sonuçları, blazer ceketin kullanıcılar açısından hem fonksiyonel hem de mesleki kimlik, statü ve benlik temsilini destekleyen sembolik bir iletişim aracı olarak algılandığını göstermiştir. Her iki grupta konfor ve hareket kolaylığı temel fonksiyonel gereksinimler olarak öne çıkarken, beğeni ve tercih kriterlerinin kullanım bağlamı ve temsiliyet beklentilerine göre farklılaştığı belirlenmiştir. G1 grubunda modülerlik, çok yönlü kullanım ve kombinlenebilirlik gibi fonksiyonel değerlerin; G2 grubunda mahremiyet, mesleki görünürlük, güç/özgüven algısı, netlik ve maskülen duruş gibi sembolik değerlerin ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırmada geliştirilen kullanıcı odaklı süreç modeliyle kullanıcıların tasarım sürecine dahil edilmesi ve çoklu kullanıcı değerlendirmeleri, tasarım kararlarının kullanıcı beklentileriyle çoğunlukla örtüştüğünü ortaya koymuştur. Bu çerçevede çalışma, kullanıcı verilerinden beslenen, gömülü ihtiyaçları görünür kılan ve bu ihtiyaçları somut tasarım çözümlerine dönüştüren uygulanabilir ve tekrarlanabilir kullanıcı odaklı giysi tasarım süreç modeli sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to develop an applicable process model for fashion design based on a user experience-driven design thinking approach, grounded in the expectations and needs of female users. The five-stage design thinking model developed by Stanford d.school was adopted, and the research process was conducted within a user-centered framework. The design focus of the study was the women's blazer jacket. Employing a qualitative phenomenological research design, the study group was formed through purposive sampling and consisted of 30 female users who met the predetermined criteria. The participants were divided into two groups according to their clothing styles: Group 1 (G1), consisting of women who do not wear headscarves, and Group 2 (G2), consisting of women who wear headscarves. Each group included 15 working women-five academics, five lawyers, and five office employees. Data were collected through semi-structured interview forms prepared in line with the sub-objectives of the study and analyzed using content analysis and grounded theory with the MAXQDA 2024 software. Based on the findings, original designs were developed for both groups. Pattern construction was carried out using the Lectra program, and three-dimensional virtual prototypes were created in CLO 3D, followed by user evaluations. Selected designs were produced physically and reassessed visually by the users. The findings indicate that the blazer jacket is perceived by users not only as a functional garment but also as a symbolic communication tool that supports professional identity, status, and self-representation. While comfort and ease of movement emerged as fundamental functional requirements in both groups, preference criteria varied according to usage context and representational expectations. Functional values such as modularity, versatility, and combinability were dominant in G1, whereas symbolic values including modesty, professional visibility, power/self-confidence, clarity, and a masculine stance were more prominent in G2. The user-centered process model developed in this study demonstrates that involving users throughout the design process and conducting multiple evaluation stages largely aligns design decisions with user expectations. Accordingly, the study proposes an applicable and repeatable user-centered garment design process model that reveals latent needs through user data and translates them into concrete design solutions.
Benzer Tezler
- Engelli sporcuların vücut hareket kısıtlılıklarına göre spor kıyafeti tasarımı
Sports clothing design according to the body movement limitations of disabled athletes
MÜCELLA BAYLAVLI
Doktora
Türkçe
2024
Giyim EndüstrisiGazi ÜniversitesiModa Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR GÖKLÜBERK ÖZLÜ
- Exploring the influence of streetwear culture on design elements in retail stores of İstanbul: Brand consumer experiences
Sokak gı̇yı̇mı kültürünün istanbulda yer alan mağazalardakı̇ tasarım ögeleri üzerı̇ndekı̇ etkı̇sı̇nı̇n araştırılması: Marka tüketici deneyimleri
NAİME CEMRE KOCA
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA PINAR ÖZEMİR
- Otizmli çocuklar için modifiyeli giysi uygulamaları
Modified clothing applications for children with autism
SALİHA USLU TANDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Giyim EndüstrisiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiModa Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEŞE YAŞAR ÇEĞİNDİR
- Spor giyisilerde modüler tasarım yaklaşımı ile özgün bir tasarım oluşturulması
Creating an original design through a modular design approach in sportswear
EDA ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiHaliç ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VEDAT ÖZYAZGAN
- Tarihsel gelişimi içinde performatif bir unsur olarak giyside sesin kullanımı ve“ses ten”çalışması için kostüm tasarımı
Sound generation as a performative element in clothes throughout history and costume design for the project“ses ten”
PINAR GERÇEK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2022
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSahne Dekorları ve Kostümü Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÖZDOĞAN