Halil es-Safedî ve el-Ğaysu'l-museccem fî şerhi Lâmiyyeti'l-acem adlı eserinin Arap edebiyatındaki yeri
Khalīl al-Ṣafadī and the position of his work al-Ghayth al-Musajjam fī Sharḥ Lāmiyyat al-ʿAjam in Arabic literature
- Tez No: 994946
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF SAMİ SAMANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Din, Linguistics, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap edebiyatı, Halil es-Safedi, Şerh, Arabian literature, Halil es-Safedi, Commentary
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
XIV. yüzyıl Memlûkler dönemi âlimlerinden Salâhuddîn es-Safedî'nin hayatı, ilmî kişiliği ve el-Ğaysu'l-museccem fî şerhi Lâmiyyeti'l-ʿacem adlı eserinin Arap edebiyatındaki yeri, bu çalışmanın inceleme konusunu oluşturmaktadır. Es-Safedî, tarih, edebiyat, dil, belâgat ve çeşitli İslâmî ilimlerde telif ettiği çok sayıdaki eseriyle müteahhir dönem Arap ilim ve edebiyat geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Müellifin ilmî birikiminin söz konusu esere nasıl yansıdığı ve eserin şerh geleneği içerisindeki özgün konumu çalışmada ortaya konulmuştur. Araştırmada ilk olarak es-Safedî'nin yaşadığı dönemin siyasî, ilmî ve kültürel şartları ele alınmış; ardından müellifin hayatı, ilmî çevresi ve eserleri biyografik yöntemle incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise el-Ğaysu'l-museccem, yazılış amacı, metodu, kaynakları, muhtevası ve dil yapısı açısından ayrıntılı biçimde tahlil edilmiştir. Bu bağlamda eserin şiir, Kur'ân ayetleri ve hadislerle yaptığı istişhâd yöntemi değerlendirilmiş; lugat, nahiv, belâgat ve diğer ilimlerle kurduğu ilişki ortaya konulmuştur. Ayrıca eser, diğer Lâmiyyetu'l-ʿacem şerhleriyle karşılaştırılarak Arap edebiyat tarihindeki yeri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, es-Safedî'nin el-Ğaysu'l-museccem adlı eserinin, Lâmiyyetu'l-ʿacem şerh geleneğinde kurucu ve belirleyici bir rol üstlendiği, disiplinler arası yapısıyla klasik şerh anlayışını aşan özgün bir eser olduğu tespit edilmiştir. Bu yönüyle söz konusu eser, Arap dili ve edebiyatı alanında önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the life, scholarly personality, and the position of al-Ghays al-Musajjam fî Sharh Lâmiyyat al-ʿAjam, authored by the fourteenth-century Mamluk scholar Salâh al-Dîn al-Safadî (d. 764/1363), within the tradition of Arabic literature. Al-Safadî occupies a distinguished place in post-classical Arabic scholarship through his extensive works in history, literature, linguistics, rhetoric, and various Islamic sciences. This study aims to reveal how his broad scholarly background is reflected in al-Ghays al-Musajjam and to determine the original status of this work within the commentary tradition. The research first addresses the political, intellectual, and cultural conditions of the period in which al-Safadî lived, followed by a biographical analysis of his life, teachers, and works. The second part of the thesis provides a comprehensive analysis of al-Ghays al-Musajjam in terms of its purpose of composition, methodology, sources, content, and linguistic structure. Particular attention is given to the author's use of poetic verses, Qur'anic citations, and prophetic traditions as evidentiary materials, as well as to the work's integration of lexicography, grammar, rhetoric, and other disciplines. Furthermore, the commentary is compared with other commentaries on Lâmiyyat al-ʿAjam to clarify its place in the history of Arabic literary criticism. The study concludes that al-Ghays al-Musajjam represents a foundational and influential work in the commentary tradition on Lâmiyyat al-ʿAjam, transcending conventional commentary methods through its interdisciplinary and encyclopedic character. Accordingly, the work stands as a significant contribution to the field of Arabic language and literature.
Benzer Tezler
- Es-Safedî ve“el-Hevlu'l-Mu'cib fi'l-Kavli bi'l-Mûcib”adlı eseri
Al-Safadi and his book "al-Hawl al-Mu'jib fi al-Kawl bi al-Mujib
MUHAMMED AŞANTOĞRUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET VEHBİ DERELİ
- Safedî'nin (Ö. 764/1363) el-Vâfî bi'l Vefeyât adlı eserinde Hz. Peygamber'in hayatı
Safadi's (D. 764/1363) el-Wafi bi'l Wefeyat the life of our Prophet
NESİBE HÜMEYRA YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinÇukurova Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH YAHYA AYAZ
- Safedî'nin (Ö. 764/1363) tarih anlayışı
Al-Safadi's (D. 764/1363) understanding of history
SULTAN TURUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinÇukurova Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH YAHYA AYAZ
- Memlûk Sultanı Nasır Muhammed b. Kalavun'un siyasi faaliyetleri (684-741/1285-1341)
The Mamluk Sultan Nasir Muhammad b. Galawun's poli̇ti̇cal acti̇vi̇ti̇es (684-741/1285-1341)
AHMET SAĞLAM
- Safedi' nin müzik teorisinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ERHAN TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RECEP USLU