İskit giyim kültürünün yapay zekâ destekli ikonografik analizi
An AI-assisted iconographic analysis of scythian clothing culture
- Tez No: 994950
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHU FATMA MANGIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: İskitler, giyim kültürü, ikonografi, dijital rekonstrüksiyon, Türk giyim kültürü, moda tasarımı, Scythians, clothing culture, iconography, digital reconstruction, Turkic clothing culture, fashion design
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Moda Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
MÖ (Milattan Önce) 8. yüzyıl ile 3. yüzyıl arasında Çin Seddi'nden Tuna Nehri'ne kadar uzanan geniş bir coğrafyada hüküm süren İskitler, göçebe yaşam biçimi ve savaşçı kimliğiyle tanınan bir kültürdür. Hayvancılığa dayalı yaşam tarzları ve hareketli gündelik pratikleri, giyim-kuşam anlayışlarının işlevsellik, katmanlı yapı ve süsleme unsurları temelinde şekillenmesine neden olmuştur. Ancak tekstil malzemelerinin zaman içinde yok olması, İskit giyim kültürünün doğrudan incelenmesini güçleştirmiş; bu nedenle figüratif betimlemeler dönemin giyim anlayışını çözümlemede temel başvuru kaynağı hâline gelmiştir. Konar-göçer yaşam tarzına rağmen üretken bir toplum yapısına sahip olan İskitler, arkeolojik ve sanatsal eserleriyle zengin bir kültürel miras bırakmıştır. Bu çalışma, İskit dönemine ait arkeolojik buluntular üzerinden giyim kültürünü incelemeyi ve dönemin insanının kullandığı giysilerin biçimsel, teknik ve estetik özelliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tekstil materyallerinin günümüze ulaşamaması nedeniyle araştırma, plakalar, metal aplikler, vazolar, günlük kullanım eşyaları ve mezar buluntuları üzerinde yer alan ikonografik figürleri temel veri kaynağı olarak ele almaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde yürütülmüş; belge incelemesi, betimsel analiz ve ikonografik inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında 26 eser ve bu eserler üzerinde yer alan 38 figür analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, figürlerde yer alan giyim, aksesuar ve donanım unsurları dikkate alınarak dört ana başlık altında değerlendirilmiştir. Dijital rekonstrüksiyon teknikleriyle giysi ve aksesuarlar yeniden yapılandırılmış; elde edilen bulgular, İskit giyim kültürünün işlevsellik, katmanlı yapı ve hareket serbestliği temelinde şekillenen dinamik bir sistem olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, erken dönem Türk giyim kültürüyle olan tipolojik sürekliliği vurgulayarak modern moda tasarımı için tarihsel bir referans sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The Scythians, who dominated a vast geographical area extending from the Great Wall of China to the Danube River between the 8th and 3rd centuries BCE, are recognized as a culture characterized by a nomadic lifestyle and a warrior identity. Their pastoral way of life and mobile daily practices led to the development of a clothing culture based on functionality, layered structures, and decorative elements. However, the deterioration of textile materials over time has made the direct examination of Scythian clothing difficult; therefore, figurative representations have become the primary source for analyzing the clothing practices of the period. Despite their nomadic lifestyle, the Scythians developed a productive social structure and left behind a rich cultural heritage through archaeological and artistic remains. This study aims to examine the clothing culture of the Scythian period through archaeological findings and to identify the formal, technical, and aesthetic characteristics of the garments used by the people of that era. Due to the absence of surviving textile materials, the research is based on iconographic figures depicted on plaques, metal appliqués, vessels, everyday objects, and burial finds. The study was conducted within the framework of qualitative research methods, employing document analysis, descriptive analysis, and iconographic analysis techniques. A total of 26 artifacts and 38 figures depicted on these objects were analyzed. The data obtained were evaluated under four main categories by considering clothing, accessories, and equipment elements represented in the figures. Through digital reconstruction techniques, garments and accessories were restructured, revealing that Scythian clothing culture functioned as a dynamic system shaped by functionality, layered construction, and freedom of movement. The study emphasizes the typological continuity between Scythian clothing practices and early Turkic clothing culture, providing a historical reference for contemporary fashion design.
Benzer Tezler
- Esik kurganı, buluntuları ve kültür tarihi açısından değerlendirilmesi
Kurgan esik, its finds and examination point of view culture history
MURAT ARIK
- Başlangıcından Anadolu Selçukluları sonuna kadar Türklerde kıyafet biçimleri
Types of clothes in Turks from the beginning until the end of Seljuks
FİKRİ SALMAN
Doktora
Türkçe
2005
Sanat TarihiAtatürk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET ALİ BAYHAN
- İskit, Hun ve Göktürklerde sosyal ve ekonomik hayat
Social and economical lives of scythes (Sakas), Huns and Göktürks
AYHAN BALABAN
- XIX. yüzyılda Güney Azerbaycan'ın sosyoekonomik ve sosyokültürel hayatı (1828-1906)
The socioeconomic and sociocultural life of Southern Azerbaijan in the XIX. century (1828-1906)
GÜLTEN BAL