Hadis ilmi açısından kırâat farklılıklarına dair rivâyetlerin değerlendirilmesi
Evaluation of narrations regarding Qira'at (Recitation) differences from the perspective of Hadith science
- Tez No: 994957
- Danışmanlar: PROF. DR. RECEP TUZCU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, hadis ilmi açısından kırâat farklılıklarına dair rivâyetlerin değerlendirilmesini konu edinmektedir. Çalışma, Kur'ân kırâatlerinde yer alan ve özellikle kelimelerin lafız, şekil veya eda bakımından farklı okunması sonucu ortaya çıkan ihtilafları ifade eden ferş kapsamında değerlendirilen, yani kelime bazlı olup bazı durumlarda manaya etki eden kırâat farklılıklarına dair rivâyetleri, hadis ilminin yöntem ve ölçütleri çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel konusu, ferş ile ilgili kırâat farklılıklarına dair rivâyetlerin hadis ilmi açısından değerlendirilmesidir. Bu çerçevede öncelikle hadis ve kırâat ilimleri arasındaki yöntemsel ilişki ele alınmış; iki disiplinin rivâyet, aktarım ve sıhhat kriterleri bakımından ortak ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Tez; giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde hadis ilminin kırâat ilmine katkısı çerçevesinde, hadis ve kırâat ilimlerinde kullanılan ortak temel kavramlar, muhaddislerin kırâat ilmine yaklaşımları, hadis literatüründe kırâat konusunun yeri ve hicri üçüncü asra kadar muhaddis kârîlerin ilmî faaliyetleri incelenmiştir. Ayrıca şâz kırâatlere yönelik hadis âlimlerinin tutumları değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise Fâtiha sûresinden Nâs sûresine kadar ferşle ilgili kırâat farklılıklarına dair rivâyetler ele alınmış; bu rivâyetler hadis ilminin tahric, isnad ve metin tenkidi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Rivâyetlerin sıhhat durumları belirlenmiş, erken ve geç dönem hadis kaynakları ışığında muhteva değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; rivâyetler Kur'ân sûrelerinin tertibine uygun biçimde sistematik olarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda, ferşle ilgili kırâat farklılıklarına dair rivâyetlerin önemli bir kısmının hadis ilmi açısından sahîh olduğu, kırâat farklılıklarına dair rivâyetlerin temellendirilmesine ve anlaşılmasına katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, hadis ve kırâat ilimleri arasındaki sistematik ilişkinin daha açık bir şekilde ortaya konulmasına katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis focuses on the evaluation of narrations regarding recitational variants (qirā'āt) from the perspective of Hadith science. The study aims to examine narrations pertaining to farsh al-huruf—which refers to word-specific variations in the Quranic text involving differences in pronunciation, morphology, or articulation that occasionally impact the meaning—within the framework of the methodology and criteria of Hadith science. The subject of this research is the evaluation of narrations regarding farsh -based recitational variants from the perspective of Hadith science. In this context, the methodological and terminological linkage between the disciplines of Hadith and Qira'at is first examined; the commonalities and distinctions between the two disciplines are established regarding their criteria for narration (riwāyah), transmission (naql), and authenticity (siḥḥah). The thesis consists of an introduction, two chapters, and a conclusion. In the first chapter, within the framework of the contribution of Hadith science to the science of Qira'at, the common fundamental concepts used in both disciplines, the approaches of Hadith scholars (muhaddithun) toward the science of Qira'at, the place of Qira'at in Hadith literature, and the scholarly activities of Hadith-scholar reciters (al-muhaddith al-qāri) until the third century AH are examined. Additionally, the attitudes of Hadith scholars toward irregular recitations (shadhdh qira'at) are evaluated. In the second chapter, narrations regarding farsh -based recitational variants from Surah al-Fatiha to Surah al-Nas are addressed; these narrations are analyzed using the Hadith methods of takhrij (extraction), isnad (chain of transmission), and matn (textual) criticism. The authenticity (sihhah) status of the narrations has been determined, and content evaluations have been conducted in light of early and late-period Hadith sources. Qualitative research method was adopted for this study, and the narrations were systematically examined in accordance with the traditional order of the Quranic surahs. The research concludes that a significant portion of the narrations concerning farsh -based recitational variants is authentic (sahih) from the perspective of Hadith science, and that these narrations contribute to the substantiation and understanding of recitational variants. In this regard, the study contributes to a clearer demonstration of the systematic relationship between the sciences of Hadith and Qira'at. İt will be filled in later.
Benzer Tezler
- Ebû Ca'fer en-Nehhasın i'râbü'l-Kur'ân isimli eserinde âl-i İmrân sûresinin kıraât ilmi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the sura of family of imran in abu Ja'far an-Nahhas' work called İ'rab al-Qur'an in terms of the science of qur'anic recitation
SÜLEYMAN AYKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YASİN PİŞGİN
- Hanefî İbn Akîle el-Mekkî 'nin el-Cevherü'l-Manzûm'da ukûbât âyetlerini tefsirde rivâyet yöntemi
İbn Akîle el- Mekkî the Hanefî's narration method in his i̇nterpretation of Uqubat verses in el-Cevherü'l-Manzûm
FATMA NUR ŞENER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULHAMİT BİRIŞIK
- Kıraat ilminin interdisipliner açıdan önemi
The importance of the science of qiraat in interdisciplinary perspective
HANDAN NİHAL BÜYÜKORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN KUDAT
- Ebû Mansûr Muhammed el-Ezherî'nin Kitâbu Me'âni'l-kırâât adlı eserinin kırâat ilmindeki yeri
The place of Abū Mansūr Muhammad al-Azharī's work Kitāb Maʿānī al-Qirāʾāt in the science of Qur'anic
NECDET ÇIRACI
Doktora
Türkçe
2025
DinUşak ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN PARLAK