Differenzierte und vergleichende analyse der konjunktivischen ausdrücke in der Deutschen und Türkischen sprache
Alman ve Türk dilindeki konjunktiv ifadelerin ayrımsal-karşılaştırmalı analizi
- Tez No: 994980
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Alman Dili ve Edebiyatı, German Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Almanca
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Alman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Almanca ve Türkçedeki kip sistemlerini karşılaştırmalı ve ayrımsal bir bakış açısıyla incelemektedir. Araştırmanın temel odağını, Almancadaki Konjunktiv yapıları ile Türkçedeki kiplerin anlamsal, işlevsel ve bağlamsal kullanımları oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, iki dil arasındaki yapısal ve işlevsel farklılıkları ortaya koymak, bu farklılıkların özellikle çeviri sürecinde neden olduğu sorunları belirlemek ve işlevsel eşdeğerlik temelinde çözüm önerileri geliştirmektir. Giriş bölümünde araştırmanın kuramsal çerçevesi çizilmekte ve çok dillilik, karşılaştırmalı dilbilim ile ayrımsal dilbilim kavramları ele alınmaktadır. Çok dillilik, yalnızca birden fazla dili bilmekle sınırlı olmayan, dilsel etkileşim ve aktarımı da kapsayan çok boyutlu bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Karşılaştırmalı dilbilim, iki dil arasındaki benzerlik ve farklılıkları sistemli biçimde incelemeyi amaçlarken, ayrımsal dilbilim özellikle yabancı dil öğretimi ve çeviride sorun yaratan yapılar üzerinde durmaktadır. İkinci bölümde Almancada zaman ve kip kavramları açıklanmakta, özellikle Konjunktiv I ve Konjunktiv II ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Konjunktiv I'in dolaylı anlatımda, Konjunktiv II'nin ise gerçek dışı durumlar, varsayımlar ve gerçekleşmesi mümkün olmayan istekleri ifade etmede kullanıldığı vurgulanmaktadır. Ayrıca“würde + Infinitiv”yapısının işlevi ve kullanım alanları örneklerle açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde Türkçedeki kip sistemi ele alınmakta ve Almanca ile karşılaştırılmaktadır. Türkçede kip anlamlarının daha çok zaman ve kip ekleri ile bağlam aracılığıyla kurulduğu belirtilmektedir. Dördüncü bölümde ise çeviri örnekleri üzerinden yapılan analizlerle, iki dil arasında bire bir biçimsel eşdeğerliğin çoğu zaman mümkün olmadığı ortaya konulmaktadır. Sonuç bölümünde, Almancada kip sisteminin daha gramatikleşmiş olduğu, Türkçede ise kip anlamlarının büyük ölçüde bağlamsal olarak oluşturulduğu belirtilmekte; çalışma, çeviri ve yabancı dil öğretimine yönelik önemli katkılar sunmaktadır. Anahtar Sözcükler Konjunktiv İfadeler, Almanca, Türkçe, Karşılaştırma, Ayrımsal Analiz, Benzerlikler, Farklılıklar
Özet (Çeviri)
This study examines the mood systems in German and Turkish from a comparative and contrastive perspective. The main focus of the research is on the semantic, functional, and contextual uses of the German Konjunktiv structures and Turkish mood forms. The aim of the study is to identify the structural and functional differences between the two languages, to determine the problems these differences cause particularly in the translation process, and to develop solution proposals based on functional equivalence. In the introductory section, the theoretical framework of the study is outlined, and the concepts of multilingualism, comparative linguistics, and contrastive linguistics are discussed. Multilingualism is considered a multidimensional phenomenon that goes beyond simply knowing more than one language and includes linguistic interaction and transfer. Comparative linguistics aims to systematically examine the similarities and differences between two languages, while contrastive linguistics focuses especially on structures that cause difficulties in foreign language teaching and translation. The second section explains the concepts of tense and mood in German, with particular emphasis on Konjunktiv I and Konjunktiv II. It is emphasized that Konjunktiv I is mainly used in indirect speech, whereas Konjunktiv II is used to express unreal situations, assumptions, and unattainable wishes. In addition, the function and usage areas of the“würde + infinitive”structure are explained with examples. The third section deals with the mood system in Turkish and compares it with German. It is stated that in Turkish, mood meanings are mainly constructed through tense and mood suffixes and contextual elements. In the fourth section, translation examples are analyzed, revealing that one-to-one formal equivalence between the two languages is often not possible. In the conclusion, it is stated that the mood system in German is more highly grammaticalized, whereas in Turkish, mood meanings are largely constructed through context. The study offers important contributions to translation studies and foreign language teaching. Keywords Subjunctive Expressions, German, Turkish, Comparison, Contrastive Analysis, Similarities, Differences
Benzer Tezler
- Türk ve Alman yazınında belli yazın türlerinin sözlük maddeleri bağlamında karşılaştırmalı olarak irdelenmesi
Die vergleichende interpretation bestimmter literaturgattungen in den Turkischen und deutschen lexikon-artikeln
MUNİSE AKSÖZ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. NAZİRE AKBULUT
- Almancada ve Türkçede metin türü olarak yazın eleştirisi
Literary criticism as a text type in German and Turkish
CANAN ŞENÖZ
Doktora
Türkçe
1999
Alman Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEYDA OZİL
- Analyse der Markenpersönlichkeit von Damenbinder Marken in der Türkei
Türkiye hijyenik ped sektöründeki markaların marka kişiliği analizi
CANSEL KELEBEK
Yüksek Lisans
Almanca
2008
İşletmeMarmara Üniversitesiİşletme Bölümü
YRD. DOÇ. DR. GÜLPINAR KELEMCİ SCHNEİDER
- Moglichkeiten zur invarianz bei der übersetzung von nachrichtentexten (Am reispiel von texten der Deutschen welle in Deutscher und in Turkischer sprache ausgestrahlt)
Haber metinlerinin çevirilerinde değişmezlik olanakları (Almanya'nın Sesi Radyosu'nda Almanca ve Türkçe yayınlanan haber metinleri çözümlemesi)
OKTAY SAYDAM