Türkiye'de bölgesel kalkınmanın dinamikleri: Düzey-2 bölgeleri üzerine bir analiz
The dynamics of regional development in Türkiye: An analysis on Nuts-2 regions
- Tez No: 995096
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKİF ARVAS
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kalkınma, yalnızca ekonomik büyümeyi değil; eğitim, sağlık, gelir ve yaşam kalitesi gibi çok boyutlu unsurları içeren dinamik bir süreçtir. Bu sürecin bölgesel düzeyde incelenmesi, ülke içindeki mekânsal farklılıkların ve eşitsizliklerin anlaşılması açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye'de Düzey-2 bölgeleri ölçeğinde, bölgesel kalkınmayı etkileyen temel dinamikleri çok boyutlu bir kalkınma yaklaşımı çerçevesinde ampirik olarak incelemektir. Bu doğrultuda, Türkiye'deki 26 Düzey-2 bölgesi için 2008–2023 dönemini kapsayan dengeli bir panel veri seti oluşturulmuş; bölgesel kalkınma, eğitim, sağlık ve gelir boyutlarını birlikte içeren bileşik bir kalkınma endeksi aracılığıyla ölçülmüştür. Çalışmada, söz konusu kalkınma endeksi ile göç ve ticaret açıklığı arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Ekonometrik analiz sürecinde, yatay kesit bağımlılığı ve bölgesel heterojenlik dikkate alınarak değişkenlerin durağanlık özellikleri ikinci nesil panel birim kök testleri ile sınanmış; uzun dönemli ilişkiler panel eşbütünleşme testleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Uzun dönem katsayı tahminleri farklı panel veri tahmin yöntemleriyle gerçekleştirilirken, kısa dönemli dinamikler panel nedensellik testleri ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular, ticaret açıklığının bölgesel kalkınma üzerinde uzun dönemde genel olarak pozitif bir etkiye sahip olduğunu, buna karşılık göçün kalkınma üzerindeki etkilerinin bölgeler arasında belirgin biçimde farklılaştığını göstermektedir. Yatay kesit bağımlılığı ve heterojenliği dikkate alan tahmin sonuçları, kalkınma sürecinin tek tip ve otomatik mekanizmalarla işlemediğine işaret etmektedir. Bu bulgular, bölgesel kalkınmanın mekânsal olarak homojen bir süreç olmadığını; kısa ve uzun dönemde farklı dinamiklerin ön plana çıktığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede çalışma, Türkiye'de bölgesel kalkınma politikalarının bölgesel kapasite farklılıklarını gözeten, mekâna duyarlı ve kanıta dayalı yaklaşımlarla tasarlanmasının gerekliliğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Development is a dynamic process that encompasses not only economic growth but also multidimensional components such as education, health, income, and quality of life. Examining this process at the regional level is of critical importance for understanding spatial disparities and inequalities within a country. The aim of this dissertation is to empirically examine the key dynamics affecting regional development in Türkiye at the NUTS-2 level within a multidimensional development framework. In this context, a balanced panel dataset covering the period 2008–2023 for 26 NUTS-2 regions in Türkiye was constructed. Regional development was measured using a composite development index incorporating education, health, and income dimensions. The relationships between this development index and migration and trade openness were then analyzed. In the econometric analysis, cross-sectional dependence and regional heterogeneity were explicitly taken into account. The stationarity properties of the variables were examined using second-generation panel unit root tests, while long-run relationships were assessed through panel cointegration tests. Long-run coefficients were estimated using various panel data estimation techniques, and short-run dynamics were analyzed using panel causality tests.The empirical findings indicate that trade openness generally has a positive long-run effect on regional development, whereas the effects of migration on development vary significantly across regions. Estimation results that account for cross-sectional dependence and heterogeneity suggest that the development process does not operate through uniform or automatic mechanisms. These findings demonstrate that regional development is not a spatially homogeneous process and that different dynamics come to the forefront in the short and long run. Within this framework, the study highlights the need for regional development policies in Türkiye to be designed with place-based, evidence-driven approaches that explicitly account for regional capacity differences.
Benzer Tezler
- Yığın ekonomilerinin mekânsal dinamikleri: Türkiye için sektörel ve bölgesel incelemeler
Spatial dynamics of agglomeration economies: Sectoral and regional analyses for Turkey
EMRAH ÖZEL
Doktora
Türkçe
2024
EkonometriSüleyman Demirel Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN DEMİRGİL
- Searching for the impact of network connectivity on borrowing performance: The case of Turkey
Ağ bağlantısının ikincil şehirlerin performansına etkisinin araştırılması: Türkiye örneği
EĞİNÇ SİMAY ERTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE FERHAN GEZİCİ KORTEN
- ЕВРАЗИЯ ЭКОНОМИКАЛЫК БИРЛИГИ: КЫРГЫЗСТАН МИСАЛЫНДА
Avrasya Ekonomik Birliği: Kırgızistan örneği / The Eurasian Economic Union: The Case Of Kyrgyzstan
ŞAMİL BALCI
Doktora
Kırgızca
2024
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUSUPCAN PİRİMBAYEV
- Türkiye'de bölgesel kalkınma sorunsalı ve bölgelere özgü politika önerileri
Regional development problematique in Turkey and specific policy proposals to regions
NECMETTİN ÇELİK
- Yerel ekonomik gelişme faktörlerinin algısal değerlendirmesi: TR41 ve TRC1 düzey 2 bölgeleri
Perceptual assessment of the local economic development factors: TR41 and TRC1 nuts 2 regions
EBRU KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT