Emosyonel prozodi üretiminin doğruluğunun belirlenmesine dair standardize protokolün oluşturulması
Development of a standardized protocol for determining the accuracy of emotional prosody production
- Tez No: 995296
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜMÜNE MERVE PARLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Nöroloji, Dil ve Konuşma Terapisi, Psikiyatri, Neurology, Language and Speech Therapy, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Dil ve konuşma terapisi, Duygusal prozodi, Türkiye Türkçesi, İletişim protokolleri, Speech therapy, Emotional prosody, Türkiye Turkish, Communication protocols
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Emosyonel prozodi, bireylerin emosyonel durumlarını konuşmanın anlamsal içeriğinden bağımsız olarak sesin akustik özellikleri aracılığıyla iletmelerini sağlayan temel bir iletişim bileşenidir. Emosyonel prozodi üretimindeki bozulmalar, kişilerarası iletişimi ve sosyal etkileşimleri olumsuz etkileyebilmektedir. Buna rağmen Türkçede emosyonel prozodi üretiminin sistematik ve standardize biçimde değerlendirilebilmesine olanak tanıyan ölçme araçlarının sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Türkçe semantik ilişkili ve ilişkisiz anlamlı sözcük ve tümceler ile anlamsız sözcük ve tümcelerden oluşan emosyonel prozodi üretiminin doğruluğunu değerlendirmeye yönelik standardize bir protokol geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada mutluluk, üzüntü, nötr, öfke, korku ve şaşkınlık olmak üzere 6 duygunun üretimine ilişkin hem anlamlı sözcük ve tümceleri hem de anlamsız sözcük ve tümceleri içeren emosyonel prozodi üretim doğruluğunu değerlendiren bir protokol oluşturulmuştur. İkinci aşamada geliştirilen protokolün yüzey ve kapsam geçerliğinin yapılması için 37 kişiden uzman görüşü alınmıştır. Üçüncü aşamada önce dahil edilme ve dışlama kriterlerine göre uygun katılımcılar belirlenmiştir. Çalışmaya katılmaya uygunluğu belirlenen kişilere geliştirilen protokolün pilot uygulamasının yapılmıştır. Pilot uygulamada, üç farklı yaş grubundan (18-35 yaş, 36-55 yaş ve 56 ve üstü) eşit cinsiyet dağılımına göre 60 kişiden veriler toplanmıştır. Protokol maddelerin ayırt ediciliği, iç tutarlılığı ve değerlendiriciler arası uyumu analiz edilmiştir. Bu çalışma kapsamında geliştirilen standardize protokolün, Türkçede emosyonel prozodi üretiminin doğruluğunu değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sunduğu ortaya konmuştur. Emosyonel prozodi üretiminin dilsel karmaşıklık düzeyinden etkilendiği belirlenmiştir. Protokolün hem araştırma hem de klinik uygulamalarda emosyonel prozodi üretiminin değerlendirilmesine yönelik önemli bir boşluğu dolduracağı ve alandaki ileri çalışmalara temel oluşturacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Emotional prosody is a fundamental component of communication that enables individuals to convey their emotional states through the acoustic properties of their voice, independent of the semantic content of speech. Impairments in emotional prosody production can negatively affect interpersonal communication and social interactions. There are limited measurement tools available in Turkish that enable standardized assessment of emotional prosody production. This study aims to develop a standardized protocol for assessing the accuracy of emotional prosody production using Turkish semantically related and unrelated meaningful words and sentences, as well as meaningless words and sentences. The study was conducted in three phases. In the first phase, a protocol was created to evaluate the accuracy of emotional prosody production, including both meaningful and meaningless words and sentences related to the production of six emotions: happy, sad, neutral, angry, afraid, and surprised. In the second stage, expert opinions were obtained from 37 individuals to assess the surface and content validity of the developed protocol. In the third stage, participants were first selected according to inclusion and exclusion criteria. A pilot application of the developed protocol was conducted with individuals deemed eligible to participate in the study. In the pilot application, data were collected from 60 individuals with an equal gender distribution from three different age groups (18-35 years, 36-55 years, and 56 years and above). The discriminative power, internal consistency, and inter-rater reliability of the protocol items were analyzed. This study demonstrated that the developed protocol provides a valid, reliable, and standardized tool for assessing emotional prosody production in Turkish. It was determined that emotional prosody production is affected by the level of linguistic complexity. It is believed that the protocol will fill an important gap in the assessment of emotional prosody production in both research and clinical applications and will form the basis for further studies in the field.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde emosyonel prozodi algısı ve üretiminin değerlendirilmesi
Assessment of adult's emotional prosody perception and production
AYŞE ERTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DilbilimHacettepe ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAVİŞ EMEL KULAK KAYIKCI
- Sağlıklı yaşlanmada emosyonel prozodi algısının değerlendirilmesi
Evaluation of emotional prosody perception in healthy aging
CANSU YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİzmir Bakırçay ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEREN DÜZENLİ ÖZTÜRK
DR. ÖĞR. ÜYESİ İPEK PINAR UZUN
- Erken evre Alzheimer hastalarında emosyonel prozodi algısının değerlendirilmesi
Evaluation of emotional prosody perception in early stage Alzheimer's disease
ALİ BİLGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dilbilimİzmir Bakırçay ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEREN DÜZENLİ ÖZTÜRK
DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜMÜNE MERVE PARLAK
- Sağ beyin hasarında zihin kuramı, emosyonel prozodi, bilişsel beceriler, günlük yaşam aktiviteleri ve sosyal katılımın incelenmesi
Examination of theory of mind, emotional prosody, cognitive skills, activities of daily living and social participation in right brain damage
BUSE KILINÇSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GeriatriÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ
- Tek taraflı işitme kayıplı bireylerde zamansal ve suprasegmental işitsel işlemlemenin değerlendirilmesi
Evaluation of temporal and suprasegmental auditory processing in patients with unilateral hearing loss
EMRE GÜRSES
Doktora
Türkçe
2019
Kulak Burun ve BoğazHacettepe ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSÜM AYDAN GENÇ