Development of hıgh oıl content and oıl yıeld okra (abelmoschus esculentus (L.) moench) lınes wıth hybrıdızatıon breedıng
Hıbrıdızasyon ıslahı ile yüksek yağ içeriği ve yağ verimibamya (abelmoschus esculentus (L.) moench) hatlarının geliştirilmesi
- Tez No: 995466
- Danışmanlar: PROF. DR. FAİK KANTAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, melezleme yoluyla yüksek yağ içeriğine ve yağ verimine sahip bamya (Abelmoschus esculentus Moench) türleri geliştirmek ve bamyayı geleneksel bir sebze mahsulünden uygun bir yağlı tohum kaynağına dönüştürmek amacıyla yapılmıştır. Çeşitli Türk ve uluslararası okra genotipleri, tohum yağ içeriği, yağ verimi ve ilgili morfolojik ve agronomik özellikler açısından değerlendirilmiştir. İki ebeveynli, üç ebeveynli ve daha karmaşık melezlemeler içeren melez kombinasyonlar üretilmiş ve 2023 ve 2024 yıllarında Antalya'da soyağacı seçimi yöntemi kullanılarak saha koşullarında test edilmiştir. Genotiplerin kromozom sayıları ile birlikte nükleer DNA içeriği (2,86-3,18 pg) belirlendi ve bu değerler, materyaller arasındaki genom boyutu varyasyonunun ıslah programındaki genetik çeşitliliği desteklediğini gösterdi. Bu çalışmadaki bamya genotipleri, 2023'te %21,27 ve 2024'te %17,1'e ulaşan yağ içeriği ile yağlı tohum kaynağı olarak potansiyel gösterdi. Bitki başına yağ verimi 2023'te 1,70 g ile 73,0 g arasında, 2024'te ise 1,1 g ile 22,8 g arasında değişmiştir. En iyi performans gösteren melezlerin dekar başına yağ verimi 2023'te 48,4 kg'a, 2024'te ise 22,8 kg'a ulaşmıştır. Bamya örneklerinin gosipol düzeyleri HPLC ile belirlenmiştir. Bu çalışma için bamya'dan üretilen yağ, gossypol seviyeleri miktar tayini sınırının (LOQ) (0,413 µg/mL) altında olan yüksek kaliteli yağdı, bu da gossypol'un ya hiç bulunmadığını ya da doğru bir şekilde miktar tayini yapılamayacak kadar düşük konsantrasyonlarda bulunduğunu gösteriyordu. Saha denemeleri, bitki başına bakla sayısı (2023'te 3 ila 124 ve 2024'te 7 ila 75), bitki başına bakla ağırlığı (2023'te 31,1 g ila 924,2 g ve 2024'te 43,17 g ila 419,73 g) ve bitki başına tohum ağırlığında (2023'te 10,9 g ile 449,7 g ve 16,6 g ile 143,7 g) büyük farklılıklar olduğunu göstermiştir. En yüksek okra genotipi sayısı (2023'te %71,6 ve 2024'te %54,2) tohum dökülmesi göstermemiştir. İstatistiksel analizler, yağ verimi ile bitki başına tohum ağırlığı (r = 0,979), bitki başına bakla ağırlığı (r = 0,893) ve bitki başına bakla sayısı (r = 0,750) gibi özellikler arasında güçlü bir korelasyon olduğunu doğrulamıştır. Yağ içeriği, 100 tohum ağırlığı ve kabuk başına tohum sayısı ile orta derecede korelasyon gösterdi. Temel bileşen analizi, 14 bileşenin toplam varyansın %78,7'sini açıkladığını ortaya koydu ve yağ verimliliğini etkileyen karmaşık özellik etkileşimlerini vurguladı. Değerlendirilen hatlar arasında 32 (USL-32), 65 (AYD-12 × AYD-18), 135 (F2 38 [AYD-12 × YLV-23]), 172 (UIS-16 × BFA-30) ve 180 (GAN-19 × AYD-11) hatları %16,5'i aşan yağ içeriği sergilemiştir. Ayrıca, 96 [(MGL-7 × MGL-2) × USL-31], 168 (ANT-168), 120 (AYD-11 × MGL-5) ve 147 [(AYD-12 × AYD-18) × AYD-18] hatları, yüksek verim potansiyeli, bitki başına artan bakla sayısı ve ağırlığı, erken çiçeklenme ve erken olgunlaşma gibi üstün agronomik performans sergilemiştir. Bu hatlar umut verici genetik kaynakları temsil etmekte ve bamya çeşitlerinde yağ içeriği ve verim istikrarını iyileştirmeyi amaçlayan gelecekteki ıslah programları için değerli adaylar olarak hizmet edebilir. Bu araştırma, beslenme ve endüstriyel uygulamalar için çift amaçlı bir ürün olarak bamya yetiştiriciliğinin temelini oluşturmaktadır. Yağ özelliklerinin agronomik performansla entegrasyonu, stratejik yetiştirme ve seçilim ile birleştiğinde, bamyanın ekonomik değerini artırmak için umut verici yollar sunmaktadır. Gelecekteki çalışmalar, germplazm tabanının genişletilmesi, çevresel stres toleransının iyileştirilmesi ve seçkin yağlı tohumlu bamya çeşitlerinin geliştirilmesini hızlandırmak için moleküler araçların uygulanmasına odaklanmalıdır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to develop high oil content and oil yield okra (Abelmoschus esculentus Moench) lines through hybridization breeding, transforming okra from a traditional vegetable crop into a viable oilseed resource. A diverse set of Turkish and international okra genotypes was evaluated for seed oil content, oil yield, and associated morphological and agronomic traits. Hybrid combinations including two-parent, threeparent, and more complex crosses were produced and tested under field conditions in 2023 and 2024 in Antalya using the pedigree selection method. Nuclear DNA content (2.86–3.18 pg) was determined along with chromosome counts of the genotypes, and these values indicated that genome size variation among the materials supports genetic diversity in the breeding program. Okra genotypes in this study exhibited potential as the oilseed source with oil content reaching up to 21.27% in 2023 and 17.1% in 2024. Oil yield per plant ranged from 1.70 g and 73.0 g in 2023 and 1.1 g and 22.8 g in 2024. Best performing hybrids oil yield per dekar up to 48.4 kg in 2023 and 22.8 kg in 2024. Gossypol levels of okra samples were determined by HPLC. Oil produced in okra for this study was of high quality with gossypol levels were below the limit of quantification (LOQ) (0.413 µg/mL) indicating that gossypol was either absent or present in concentrations too low to be accurately quantified. Field trials demonstrated wide variation in pod number per plant (3 to 124 in 2023 and 7 to 75 in 2024), pod weight per plant (31.1 g to 924.2 g in 2023 and 43.17 g to 419.73 g in 2024), and seed weight per plant (10.9 g and 449.7 g in 2023 and 16.6 g and 143.7 g). Highest number of okra genotypes (71.6% in 2023 and 54.2% in 2024) exhibited no seed shattering. Statistical analyses confirmed strong correlations between oil yield and traits such as seed weight per plant (r = 0.979), pod weight per plant (r = 0.893), and pod number per plant (r = 0.750). Oil content was moderately correlated with 100 seed weight and seed number per pod. Principal component analysis revealed that 14 components explained 78.7% of the total variance, highlighting the complex trait interactions influencing oil productivity. Among the evaluated lines, 32 (USL-32), 65 (AYD-12 × AYD-18), 135 (F2 38 [AYD-12 × YLV-23]), 172 (UIS-16 × BFA-30), and 180 (GAN-19 × AYD-11) exhibited oil content exceeding 16.5%. Additionally, lines 96 [(MGL-7 × MGL-2) × USL-31], 168 (ANT-168), 120 (AYD-11 × MGL-5), and 147 [(AYD-12 × AYD-18) × AYD-18] demonstrated superior agronomic performance, including high yield potential, increased pod number and weight per plant, early flowering, and early maturity. These lines represent promising genetic resources and can serve as valuable candidates for future breeding programs aimed at improving oil content and yield stability in okra varieties. This research provides a foundation for breeding okra as a dual-purpose crop for nutritional and industrial applications. The integration of oil traits with agronomic performance, coupled with strategic breeding and selection, offers promising avenues for enhancing okra's economic value. Future work should focus on expanding the germplasm base, improving environmental stress tolerance, and applying molecular tools to accelerate the development of elite oilseed okra cultivars.
Benzer Tezler
- Melezleme ıslahı ile tohum verimi, yağ ve oleik asit içeriği yüksek aspir (Carthamus tinctorius L.) hatlarının geliştirilmesi
Development of safflower (Carthamus tinctorius L.) lines with high oil, oleic acid content and seed yield through hybridization breeding
SABRİ ERBAŞ
Doktora
Türkçe
2012
ZiraatSüleyman Demirel ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN BAYDAR
- Orobanşa (Orobanche cumana Wallr. ) dayanıklı, yüksek verimli ve yüksek oleik asit içeren hibrid ayçiçeği genotiplerinin geliştirilmesi
Development of hybrid sunflower genotypes resistant to broomrape (Orobanche cumana Wallr.), with high yield and high oleic acid content
LEYLA ÖZTÜRK AKAR
Doktora
Türkçe
2024
ZiraatBursa Uludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHİM TANJU GÖKSOY
- Farklı gelişme dönemleri ve azot seviyelerinin fesleğen (Ocimum basilicum L.) 'in verim, uçucu yağ oranı ve bileşenleri üzerine etkileri
The effects of different growth stages and nitrogen rates on yield, essential oil content and composition of basil (Ocimum basilicum L.)
ZEYNEP ÜRÜŞAN
- A review and evaluation of development in exploration, production, reserves estimation, and research efforts for shale gas and oil
Şeyl gazı ve petrolü için arama, üretim, rezerv kestirimive araştırma çalışmalarının incelenmesi ve değerlendirilmesi
OSMAN MOHAMMED
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPetrol ve Doğal Gaz Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM METİN MIHÇAKAN
- Chlorella mikroalg türünün yağ oranının arttırılmasına yönelik farklı yetiştirme yöntemlerinin geliştirilmesi
Development of different cultivation methods for increasing the oil content of chlorella
NEVAL SEVAL KAVAL ADSAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
EnerjiDicle ÜniversitesiYenilenebilir Enerji Kaynakları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. AHMET KONURALP ELİÇİN