Түрік, қазақ тілдері терминологиясының даму жолдары және лингвистикалық терминдер
Türk, Kazak dilleri terminolojisinin gelişme yollari ve dil bilimi terimleri
- Tez No: 995604
- Danışmanlar: PROF. ŞERUBAY KURMANBAYOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2010
- Dil: Kazakça
- Üniversite: L. N. Gumılyov Eurasıan Natıonal Unıversıty
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Dilbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Türk Dilleri ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye ve Kazakistan terminoloji tarihinin incelenmesi, iki ülkenin terim oluşturma deneyimlerinin birlikte değerlendirilmesini gerekli kılar. Tarihsel süreçte bazı dönemlerde her iki ülkede terim üretiminin hız kazandığı, bazı dönemlerde ise gerilediği görülmektedir. Terimlerin oluşumunda siyasi süreçler, ideolojik yaklaşımlar ve bunların terminoloji bilimine yansımaları belirleyici olmuş; ülkelerdeki siyasi değişimler doğrudan terimlerin yapısını ve kullanımını etkilemiştir. Bu bağlamda hem Türk hem de Kazak terminolojisinin gelişiminde farklı dönemlerde siyasi etkilerin önemli rol oynadığı anlaşılmaktadır. İki dildeki tarihsel dönemler karşılaştırıldığında, terim oluşturma yöntemlerindeki benzerlik ve farklılıkların ortaya konması ve ortak bir Türk dilleri terminoloji havuzu oluşturulmasına yönelik öneriler geliştirilmesi büyük önem taşır. Özellikle Türk terminolojisinin İslam kültürü etkisiyle Arapça temelli yapıdan Cumhuriyet döneminde Türkçe merkezli bir yapıya yönelerek yabancı kökenli terimlerin yerine Türkçe karşılıklar üretmesi, Kazakça ve diğer Türk dilleri için önemli bir deneyim olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The study of the history of terminology in Türkiye and Kazakhstan highlights the importance of examining the term-formation practices of both countries together. Throughout different historical periods, it is observed that terminology development sometimes progressed rapidly and at other times lagged behind in each country. Political processes, ideological perspectives, and their influence on terminology studies have played a decisive role in shaping terms, and political changes have directly affected the structure and usage of terminology. In this regard, political factors have significantly influenced the development of both Turkish and Kazakh terminology across various periods. A comparative analysis of historical stages reveals similarities and differences in term formation, while also providing a basis for proposing effective ways to create a common terminological pool for Turkic languages. In particular, the shift in Turkish terminology from Arabic-based forms influenced by Islamic culture to a Turkish-centered system during the Republican era—replacing foreign terms with native equivalents—serves as a valuable model for Kazakh and other Turkic languages.
Benzer Tezler
- Түрікmердің исламға дейінгі өлікті жерлеу дәсmүрі
İslam Öncesi Türklerde Ölü Gömme Atedetleri
İLYAS ERPAY
Yüksek Lisans
Kazakça
2005
TarihHoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak ÜniversitesiGenel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURLANBEKOVA R.
- Түрк тилдеринде теңирчилик түшүнүктөрүн туюндурган сөздөр (Түрк тилдеринин кыргыз тобунун материалдарынын негизинде)
Tanrıcılık kavramını kapsayan Türk dili sözleri
KIYAL TOKTONALİYEVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2006
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADIRALI KONKOBAYEV
- Түрк жана кыргыз тилдериндеги батыштан өздөштүрүлгөн орток сөздөр
Başlık çevirisi yok
ANİPA SAMATOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2009
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAALAY ABDİEV
- Кыргыз жана түрк тилдериндеги э- кемтик этишинин колдонулуусу жана грамматикалык маанилери
Kırgız ve Türk dilindeki i- mek fiilinin fonksiyonu ve gramatik anlamları üzerine bir inceleme
ZARİNA CALBİYEVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2011
DilbilimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDIGANI ERKEBAYEV
- Түрк тилинен кыргыз тилине текст которуу программасы
Türkçeden Kırgızca'ya metin çeviren yazılımın geliştirilmesi
BAHORİDDİN DUŞABAYEV
Yüksek Lisans
Kırgızca
2010
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiMühendislik Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. Rayımbek SULTANOV