Deprem sonrası yaşam koşulları ve göçün, kadının sosyal, kültürel ve ekonomik rolleri ve dayanma gücüne etkisi: Prekarya içinde Femmekarya'nın yeni rolü
The impact of post-earthquake living conditions and migration on women's social, cultural, and economic roles and resilience:The new role of Femmecariat within the Precariat
- Tez No: 995633
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET KESER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Sosyoloji, Political Science, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, 6 Şubat 2023'te Maraş merkezli depremler sonrasında on bir ilde kadınların sosyal, ekonomik ve kültürel etkilenme biçimlerini ve psikolojik dayanıklılıklarını disiplinler arası bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışma, kadınların afetlere doğuştan dezavantajlı olmadığını; toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetmeyen politika ve uygulamalar sonucunda kırılgan, güvencesiz ve femmekaryalaşmış hâle getirildiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem tasarımı benimsenmiş; nicel veri toplama araçları olarak Prekarya Olma Durumuna Yönelik Ölçek, Femmekarya Olma Durumuna Yönelik Ölçek ve Yetişkinler İçin Dayanıklılık Ölçeği kullanılmıştır. Nicel bulgular, kadınların deprem sonrası deneyimlerinin ekonomik, toplumsal, mekânsal ve psikolojik kırılganlıkların kesişiminde şekillendiğini göstermektedir. Nitel bulgular ise deprem ve zorunlu göç sonrasında kadınların mekânsal aidiyet kaybı, mahremiyet ihlali, toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretimi, travma ve artan bakım yükü gibi çok boyutlu sorunlarla karşılaştığını ortaya koymaktadır. Kadınların bu süreci ekonomik ve psikolojik güçlenme arayışları, idare etme pratikleri, annelik üzerinden dayanma ve duygulanımsal düzenleme stratejileriyle aşmaya çalıştıkları saptanmıştır. Elde edilen bulgular, kadınların afet sonrası deneyimlerinin yalnızca bireysel psikolojik tepkilerle açıklanamayacağını; ekonomik yoksunluk, güvencesizlik, mekânsal sıkışma ve toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık gibi yapısal koşullar tarafından belirlendiğini göstermektedir. Bu bağlamda femmekarya kavramı, afet sonrası kadın kırılganlıklarını ve prekaryalaşma süreçlerini açıklamak için güçlü bir analitik çerçeve sunmaktadır. Çalışma, anneliği ve bakım emeğini merkeze alan politikaların önemine dikkat çekerek; kamusal çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması, afet sonrası gebe kadınlara yönelik sağlık hizmetlerinin femmekarya ve biyopolitik bir perspektifle güçlendirilmesi, kadın emeğinde kolektif temsil ve sosyal güvence mekanizmalarının geliştirilmesi, kadınlara yönelik temel ve acil gelir desteklerinin sağlanması, sosyal konut politikalarının yaygınlaştırılması ve deprem sonrası kadınlar için güvenli sığınma evlerinin oluşturulmasını temel politika önerileri olarak sunmaktadır. Tezin özgün katkısı, femmekaryalaşma ve prekaryalaşmayı ölçen geçerli ve güvenilir ölçeklerin geliştirilmesi, literatüre“femmekarya”kavramının kazandırılması ve afet sonrası kadın deneyimlerinin nicel ve nitel veriler aracılığıyla bütüncül biçimde görünür kılınmasıdır.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation examines, through an interdisciplinary approach, the social, economic, and cultural impacts experienced by women and their psychological resilience across eleven provinces following the Kahramanmaraş-centered earthquakes of February 6, 2023. The study aims to demonstrate that women are not inherently disadvantaged in disasters; rather, they are rendered vulnerable, insecure, and femmecarized as a result of policies and practices that fail to uphold gender equality. The research adopts a mixed-methods design. Quantitative data collection instruments include the Scale for Precarity Status, the Scale for Femmecarity Status, and the Adult Resilience Scale. Quantitative findings indicate that women's post-earthquake experiences are shaped at the intersection of economic, social, spatial, and psychological vulnerabilities. Qualitative findings reveal that following the earthquake and forced migration, women face multidimensional challenges such as loss of spatial belonging, violations of privacy, the reproduction of gender roles, trauma, and an increased burden of care. It is found that women attempt to cope with this process through efforts toward economic and psychological empowerment, everyday coping practices, endurance through motherhood, and affective regulation strategies. The findings demonstrate that women's post-disaster experiences cannot be explained solely by individual psychological responses; rather, they are determined by structural conditions such as economic deprivation, insecurity, spatial confinement, and gender-based discrimination. In this context, the concept of *femmecariat* provides a powerful analytical framework for explaining women's post-disaster vulnerabilities and processes of precarization. The study emphasizes the importance of policies centered on motherhood and care labor and presents key policy recommendations, including: the expansion of public childcare services; the strengthening of post-disaster health services for pregnant women from a femmecarity and biopolitical perspective; the development of collective representation and social security mechanisms in women's labor; the provision of basic and emergency income support for women; the expansion of social housing policies; and the establishment of safe shelters for women after earthquakes. The original contribution of the dissertation lies in the development of valid and reliable scales measuring femmecarization and precarization, the introduction of the concept of“femmecarity”to the literature, and the holistic visibility of women's post-disaster experiences through the integration of quantitative and qualitative data.
Benzer Tezler
- Deprem sonrası acil servis çalışanlarında ikincil travmatik stres ve anksiyete ilişkisi
The relationship between secondary traumatic stress and anxiety among emergency department staff after an earthquake
MUHAMMET AGAH AYAZ
- 6 şubat 2023 Kahramanmaraş depremi sonrası konteyner kentte ve evinde yaşayan ergenlerde travma sonrası stres bozukluğu, anksiyete ve depresyon düzeyleri ve yordayıcı faktörlerin incelenmesi
Examination of post-traumatic stress disorder, anxiety, and depression levels and predictive factors in adolescents living in a container city after the february 6, 2023 kahramanmaras earthquake
HATİCE ATAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMİHA CÖMERTOĞLU ARSLAN
- Re-thinking the cities in the digital era: An urban living lab concept
Dijital çağda kentleri yeniden düşünmek: Kentsel yaşam laboratuvarı konsepti
ÖZGE ÇELİK YILMAZ
Doktora
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZHAN ERTEKİN
- Türkiye'de kentsel dönüşüm uygulamaları için matematiksel bir model önerisi
A mathematical model suggestion for urban transformation in Turkey
HALİL İBRAHİM POLAT
Doktora
Türkçe
2017
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANDAN ÇITAK
- Kahramanmaraş depremi sonrası konteyner kentte yaşayan okul çağı çocuklarında psikiyatrik tanılar ve duygusal/davranışsal sorunlar
After the Kahramanmaras earthquake: In school-age children living in container city psychiatric diagnoses and emotional/behavioral problems
SÜMEYYE GÜNEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ALTUN