Sağlık iletişimi çerçevesinde sağlık arama davranışları
Health-seeking behaviors within the framework of health communication
- Tez No: 995674
- Danışmanlar: PROF. DR. TUĞBA ASRAK HASDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık Arama Davranışı (SAD) terimi,“hastalık veya rahatsızlık durumunda bir çare arayışı”biçiminde tanımlanmakla birlikte bu çalışmada, Dünya Sağlık Örgütü'nün bütüncül sağlık yaklaşımı çerçevesinde yeniden tanımlanmıştır. Bu bağlamda SAD;“Bireylerin bir hastalık veya rahatsızlık durumunda sağlığına kavuşmak, hastalıkları önlemek, riskleri erken tespit etmek ve iyi sağlık halini sürdürmek için göstermiş oldukları eylemler bütünüdür.”Araştırmanın temel amacı, kendisinde herhangi bir sağlık sorunu olan, kendini hasta olarak algılayan ya da sağlıklı bir yaşam sürme hedefi olan yetişkin bireylerin, sağlık arama davranışlarını, sağlık iletişimi (bilgi edinme, kaynak seçimi ve kullanma biçimleri) çerçevesinde saptamaktır. Tanımlayıcı nitelikteki bu çalışma, karma araştırma deseniyle Ankara'da yürütülmüş; veriler, anket ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Katılımcıların bilimsel metotlarla SAD, tavsiye-danışma yoluyla SAD, kendi kendine SAD, medya yoluyla SAD, koruyucu SAD ve popüler metotlarla SAD olmak üzere altı farklı davranış sergilediği saptanmıştır. En çok tercih edilen ve güven duyulan yöntem, sağlık profesyonellerine başvuruyu kapsayan“bilimsel metotlar”iken; en az tercih edilen yöntem ise geleneksel, tamamlayıcı ve spiritüel uygulamaları içeren“popüler metotlar”olmuştur. Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, bireylerin tek bir yönteme bağlı kalmayıp tıbbi çoğulculuk anlayışıyla farklı çare yollarını bir arada kullanmasıdır. Türk halk kültüründeki“denize düşen yılana sarılır”atasözünü akla getiren bu durum; hastalık ve ölüm korkusunun, bireyi mevcut alışkanlıkların veya sağlık arayışlarının dışına çıkararak alternatif arayışlara itebildiğini göstermektedir. SAD'deki bu çok boyutlu yapı, yanlış bilgi ve zaman kaybı gibi risklerin yanı sıra sağlığı koruma ve güçlendirme fırsatlarını da barındırmaktadır. Bu çoğulcu yapının, gelecekteki sağlık iletişimi politikalarında temel bir veri olarak dikkate alınması kritik önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
While health-seeking behaviors (HSBs) is generally defined as the“search for a remedy in the event of illness,”this study redefines the term based on the World Health Organization's holistic approach to health. In this context, HSB is conceptualized as the“Health-seeking behavior is the set of actions undertaken by individuals to restore health in the presence of illness or discomfort, to prevent disease, to detect health risks at an early stage, and to maintain a state of well-being.”The primary objective of the research is to determine the health-seeking behaviors-including information-seeking, resource selection, and patterns of utilization-of adults who experience health issues, perceive themselves as ill, or aim to maintain a healthy lifestyle. This descriptive study employed a mixed-methods research design and was conducted in Ankara, Türkiye; data were collected through surveys and semi-structured interviews. Participants, were found to exhibit six different health-seeking patterns. These included health-seeking through scientific methods, through advice and counseling, self-directed health-seeking, health-seeking through media, preventive health-seeking, and through popular methods. While“scientific methods”, involving consultation to healthcare professionals, were the most preferred and trusted,“popular methods”, encompassing traditional, complementary, and spiritual practices, were the least preferred. The most striking finding of the research is that individuals do not adhere to a single method but rather use various health-seeking pathways simultaneously, reflecting an understanding of medical pluralism. This situation, reminiscent of the Turkish proverb“a drowning man will clutch at a straw”, suggests that the fear of illness and death can push individuals beyond their existing habits or standard health searches toward alternative options. This multidimensional structure of health-seeking behavior entails risks, such as misinformation and loss of time, yet also offers opportunities for maintaining and enhancing health. This pluralistic structure should be considered in future health communication policies.
Benzer Tezler
- LGBTİQ bireylerin gündelik yaşamda bilgi gereksinimleri ve bilgi arama davranışları
Everyday life information needs and information seeking behavior of LGBTIQ people
NESLİHAN ER KOÇOĞLU
Doktora
Türkçe
2018
Bilgi ve Belge YönetimiAnkara ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OYA GÜRDAL TAMDOĞAN
- Sosyal sermayenin bilgi katkısı ve bilgi edinimi üzerindeki etkisi: Çevrim içi sağlık destek grupları üzerine bir araştırma
The effect of social capital on knowledge contribution and knowledge acquisition: A research on online health support groups
AYTEK KOŞAR
Doktora
Türkçe
2024
Yönetim Bilişim SistemleriKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN ADA
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Kanser teşhisi koyulan hastaların yeni medya ortamında sağlık bilgisi arama davranışı
Health information seeking behavior of patients diagnosed with cancer in new media environment
IŞIL ÖZENİRLER
Doktora
Türkçe
2023
Radyo-TelevizyonGazi ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAKİR AVŞAR
- Kişisel verilerin korunması kapsamında bilgi güvenliği farkındalığı analizi ve e-devlet yapısının incelenmesi
Information security awareness analysis and examination of e-government structure within the scope of personal data protection
CAN GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Okan ÜniversitesiBilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDUN CEMAL ÖZÇAKIR