Sosyal bilgiler öğretmenlerinin soyut kavramları öğretirken yaşadığı güçlükler ve çözüm önerileri (Tokat ili örneği)
Difficulties experienced by social studies teachers while teaching abstract concepts and solution suggestions (Tokat province example)
- Tez No: 995707
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ABANOZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin soyut kavram öğretimine ilişkin algılarını, bu kavramların öğretimi sürecinde karşılaştıkları güçlükleri ve söz konusu güçlükleri aşmaya yönelik benimsedikleri öğretim yaklaşımlarını ortaya koymaktır. Araştırmada, öğretmenlerin soyut kavramları nasıl tanımladıkları, bu kavramlara yönelik algılarının öğretim sürecine nasıl yansıdığı ve sınıf içi uygulamalarını nasıl şekillendirdiği bütüncül bir bakış açısıyla incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile belirlenen Sosyal Bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve doküman analizi yoluyla toplanmıştır. Doküman analizi kapsamında Sosyal Bilgiler öğretim programı ve ders materyalleri incelenerek öğretmen görüşlerinden elde edilen veriler desteklenmiştir. Toplanan veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiş ve analiz sürecinde kodlar, temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırma bulguları, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin soyut kavramları genel olarak öğrenciler tarafından anlaşılması güç, somutlaştırılması zor ve kavram yanılgılarına açık yapılar olarak algıladıklarını göstermektedir. Öğretmenlerin bu algılarının, soyut kavram öğretimine yönelik öğretim tercihlerini ve sınıf içi uygulamalarını doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Öğretmenler, soyut kavram öğretiminde öğrencilerin bilişsel gelişim düzeyleri, ön bilgi eksiklikleri, ders süresinin yetersizliği ve öğretim programının yoğunluğu gibi nedenlerle çeşitli güçlükler yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin bu güçlüklerle başa çıkmak amacıyla günlük yaşamdan örnekler verme, görsel ve somut materyaller kullanma, drama ve canlandırma etkinliklerinden yararlanma, hikâyeleştirme ve benzetim gibi öğrenci merkezli öğretim yaklaşımlarını sıklıkla tercih ettikleri ortaya konmuştur. Sonuç olarak bu araştırma, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin soyut kavram öğretimine ilişkin algılarının, öğretim sürecinde karşılaşılan güçlüklerin ve tercih edilen öğretim yaklaşımlarının birbiriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulguların, Sosyal Bilgiler öğretmenlerine soyut kavram öğretimini daha etkili hâle getirme konusunda yol gösterici olacağı; aynı zamanda öğretim programlarının geliştirilmesine ve alanda yapılacak gelecekteki araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine Social Studies teachers' perceptions of teaching abstract concepts, the difficulties they encounter in this process, and the instructional approaches they adopt to overcome these difficulties. Within this scope, how teachers define abstract concepts, how their perceptions shape the teaching process, and how these perceptions are reflected in classroom practices were examined from a holistic perspective. This study was conducted within the framework of a qualitative research approach using a case study design. The study group consists of Social Studies teachers selected through convenience sampling. Data were collected through semi-structured interviews and document analysis. Within the scope of document analysis, the Social Studies curriculum and related instructional materials were examined in order to support the data obtained from teacher interviews. The collected data were analyzed using the thematic analysis method, and codes, themes, and sub-themes were generated during the analysis process. The findings reveal that Social Studies teachers generally perceive abstract concepts as difficult for students to understand, challenging to concretize, and prone to misconceptions. It was determined that these perceptions directly influence teachers' instructional preferences and classroom practices related to abstract concept teaching. Teachers stated that they experience various difficulties in teaching abstract concepts due to factors such as students' cognitive development levels, lack of prior knowledge, limited course hours, and the density of the curriculum. The study also found that teachers frequently prefer student-centered instructional approaches such as using examples from daily life, visual and concrete materials, drama and role-playing activities, storytelling, and analogies in order to cope with these difficulties. In conclusion, this study demonstrates that Social Studies teachers' perceptions of abstract concept teaching, the difficulties encountered in the instructional process, and the instructional approaches employed are closely interrelated. The findings are expected to provide guidance for Social Studies teachers in making abstract concept teaching more effective and to contribute to curriculum development efforts as well as future research in the field.
Benzer Tezler
- Ortak mirasımız öğrenme alanına ait konuların aktarılmasında eğitici çizgi romanlara yönelik sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri
Views of social studies teachers on educational comics for conveying topics related to our common heritage learning area
EBRU NİSA YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ TOPKAYA
- Sosyal bilgiler dersinde tarihi şahsiyetlerin rolüne ilişkin öğretmen görüşleri
Theachers views on the role of historical figures in social studies course
KÜBRA MELİS AYAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÇAKAR ÇELİK
- İlköğretim II. kademe sosyal bilgiler dersinin öğretiminde karşılaşılan sorunlar
The Encountered problems at the social sciences teaching in the second stage of primary education
ÖMER AĞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. YAVUZ ÖZDEMİR
- İlköğretim yedinci sınıflar Türkçe ders kitaplarında işlenen fiil çatıları konusuna eleştirel bir yaklaşım
A critical approach to the ?verb voices? subject that is discussed in the seventh grade Turkish books
PINAR EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
DOÇ. DR. ENGİN YILMAZ
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin 6. sınıf öğrencilerinin harita bilgisi ve coğrafi koordinatlara ilişkin kavram yanılgılarına yönelik görüşleri
Social studies teachers '6th grade students' perceptions of misconceptions regarding mapping and geographical coordinates
GÖZDE ÖZDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADIK YÜKSEL SIVACI