Geri Dön

Türkiye'de bilim iletişimi bağlamında akademisyenlerin TEDx konuşmalarına yönelik bir değerlendirme

An evaluation of academics' TEDx talks in the context of science communication in Turkey

PDF İndir

  1. Tez No: 995762
  2. Yazar: HAMDİ ŞAHİN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ŞEBNEM PALA GÜZEL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
  6. Anahtar Kelimeler: Bilim İletişimi, TEDx, Anlatı Stratejileri, Akademik Kimlik, Dijital Kamusal Alan, Science Communication, TEDx, Narrative Strategies, Academic Identity, Digital Public Sphere
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Başkent Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Dijitalleşme ile bilimsel bilginin üretim, dolaşım ve sunum biçimleri önemli bir dönüşüm geçirmiş; akademik bilgi, üniversite ve hakemli yayınlar gibi geleneksel mecraların ötesinde, geniş kitlelere hitap eden dijital platformlar aracılığıyla kamusal alanda görünür hâle gelmiştir. YouTube ve TEDx gibi platformlar, bilginin popülerleşmesini ve demokratikleşmesini mümkün kılarken, aynı zamanda bilimsel içeriğin anlatım biçimi, temsili ve değeri üzerine yeni tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda, akademisyenlerin dijital kamusal alanda nasıl bir iletişim dili benimsediği ve bilimsel bilginin bu ortamlarda nasıl yeniden yapılandığı, bilim iletişimi açısından kritik bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. Çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki akademisyenlerin TEDx gibi popüler dijital platformlarda bilimsel bilgiyi aktarırken kullandıkları anlatı stratejilerini (hikâyeleştirme, metafor kullanımı, teknik dil düzeyi) ve bu stratejilerin izleyici etkileşimi ile ilişkisini inceleyerek, bilim iletişiminin dijital kamusal alanda nasıl bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koymaktır. Araştırma, geleneksel bilimsel otorite ile popüler mecraların talep ettiği duygusal ve hikâye odaklı anlatı biçimleri arasındaki gerilimi merkeze almaktadır. Araştırma, karma yöntem (mixed-method) deseninde tasarlanmıştır. Nicel aşamada, 2014–2024 yılları arasında YouTube'da yayınlanan 2798 TEDx Türkiye konuşması tematik, demografik ve izlenme metrikleri açısından istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Nitel aşamada ise, en az 250.000 izlenme kriterini karşılayan 93 konuşma içinden seçilen, karşılaştırmalı analize uygun 10 akademisyen konuşmasının transkriptleri; Norman Fairclough'un (1995) diyalektik-ilişkisel yaklaşımı temelindeki Eleştirel Söylem Analizi (ESA) modeli kullanılarak içerik, söylem ve anlatı stratejileri bakımından derinlemesine incelenmiştir. Analiz sürecinde söylem; metinsel, söylemsel pratik ve toplumsal pratik olmak üzere üç boyutlu bir çerçevede ele alınmıştır. Konuşmacıların akademik ve dijital profillerini anlamak amacıyla bibliyometrik ve webometrik analizlerden de yararlanılmıştır. Nicel bulgular, platformun büyük ölçüde akademisyen olmayan konuşmacılar (%70,1) ve kişisel gelişim temalı içerikler (%16,3) tarafından domine edildiğini; saf bilim (%5,1) ve sağlık/tıp (%6,6) gibi alanların ise görece sınırlı kaldığını göstermektedir. Akademisyen olmayan konuşmacıların TEDx konuşmaları ortalama 444.098 izlenme sayısına ulaşırken, akademisyen konuşmalarının ortalama izlenme sayısının 311.213 olduğu tespit edilmiştir. Nitel analizler ise, yüksek etkileşim elde eden akademisyenlerin bilimsel içeriği teknik dilden arındırarak; kişisel anekdotlar, metaforlar ve duygusal çağrılar aracılığıyla sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, akademik kimliğin dijital kamusal alanda katı bir“otorite figürü”nden daha erişilebilir bir“popüler entelektüel”konumuna doğru yeniden yapılandığını düşündürmektedir. Ayrıca, akademisyen konuşmacılar arasında gözlemlenen belirgin cinsiyet eşitsizliği (erkek oranı %71,7) ve etkinliklerin büyükşehirlerde yoğunlaşması, geleneksel akademik ve coğrafi eşitsizliklerin dijital platformlarda da yeniden üretildiğine işaret etmektedir. Çalışmanın bulguları, dijital bilim iletişiminde izleyici etkileşimini belirleyen unsurların yalnızca bilimsel içeriğin doğruluğu ile sınırlı olmadığını; anlatı biçimi, duygusal yüklenme ve popüler kültür kodlarıyla kurulan ilişkinin de bu süreçte etkili olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede, TEDx gibi platformların bilimsel bilginin kamusal dolaşımını genişletme potansiyeline sahip olmakla birlikte, popüler kültür dinamikleri ve platform mantığı nedeniyle belirli sınırlılıklar da barındırdığı görülmektedir. Akademisyenlerin entelektüel emeğinin, dijital kamusal alanda sembolik ve ekonomik değeri olan bir“dijital emek”biçimine dönüşme olasılığı, bilim iletişiminin yapısal boyutları açısından tartışmaya açılmaktadır. Bu sonuçlar, akademisyenlerin kamusal iletişim becerilerinin geliştirilmesinin ve dijital platformların bilim iletişimindeki etik ve pedagojik boyutlarının yeniden düşünülmesinin gerekliliğine dair önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

Digitalization has led to a significant transformation in the production, circulation, and presentation of scientific knowledge. Academic knowledge has become visible in the public sphere through digital platforms that address broad audiences, moving beyond traditional channels such as universities and peer-reviewed publications. While platforms like YouTube and TEDx enable the popularization and democratization of knowledge, they also bring forth new debates on the narrative style, representation, and value of scientific content. In this context, how academics adopt a communication language in the digital public sphere and how scientific knowledge is restructured in these environments emerge as a critical area of research in science communication. The primary aim of this study is to reveal how science communication has transformed in the digital public sphere by examining the narrative strategies (storytelling, metaphor use, technical language level) used by academics in Turkey when conveying scientific knowledge on popular digital platforms like TEDx and the relationship of these strategies with audience interaction. The research centers on the tension between traditional scientific authority and the emotional and story-focused narrative forms demanded by popular media. The research was designed using a mixed-method design. In the quantitative phase, 2798 TEDx Turkey talks published on YouTube between 2014 and 2024 were statistically analyzed in terms of thematic, demographic, and viewership metrics. In the qualitative phase, transcripts of 10 academic talks, selected from 93 talks meeting the criterion of at least 250,000 views and suitable for comparative analysis, were examined in depth regarding content, discourse, and narrative strategies using the Critical Discourse Analysis (CDA) model based on Norman Fairclough's (1995) dialectical-relational approach. In the analysis process, discourse was addressed within a three-dimensional framework: textual, discursive practice, and social practice. Bibliometric and webometric analyses were also utilized to understand the academic and digital profiles of the speakers. Quantitative findings indicate that the platform is largely dominated by non-academic speakers (70.1%) and personal development-themed content (16.3%), while fields such as pure science (5.1%) and health/medicine (6.6%) remain relatively limited. It was found that TEDx talks by non-academic speakers reached an average of 444,098 views, while academic talks averaged 311,213 views. Qualitative analyses reveal that academics who achieved high interaction presented scientific content by stripping it of technical language and delivering it through personal anecdotes, metaphors, and emotional appeals. This situation suggests that academic identity is being restructured in the digital public sphere from a rigid“authority figure”towards a more accessible“popular intellectual”position. Furthermore, the pronounced gender inequality observed among academic speakers (male ratio 71.7%) and the concentration of events in metropolitan areas indicate that traditional academic and geographical inequalities are also being reproduced on digital platforms. The findings of the study show that the factors determining audience interaction in digital science communication are not limited solely to the accuracy of scientific content; narrative form, emotional charge, and the relationship established with popular culture codes are also effective in this process. In this framework, while platforms like TEDx have the potential to expand the public circulation of scientific knowledge, they are also seen to contain certain limitations due to popular culture dynamics and platform logic. The possibility of academics' intellectual labor transforming into a form of“digital labor”with symbolic and economic value in the digital public sphere is opened for discussion in terms of the structural dimensions of science communication. These results offer important implications regarding the necessity of developing academics public communication skills and reconsidering the ethical and pedagogical dimensions of digital platforms in science communication.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    808394

    Üniversitelerde örgütsel iletişim görüşlerine dair nitel bir araştırma: Trakya ve Balkan Üniversitesi karşılaştırması

    A qualitative research about organizational communication thoughts and viewpoints in universities: A comparative study between Trakya University and Balkan University

    GJULZADE JAKUPOVA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Yönetim Bilişim SistemleriTrakya Üniversitesi

    İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İLKNUR KUMKALE

  2. Tez No

    933434

    Öğretmen yetiştirme politikalarının demokratik vatandaşlık yetkinlikleri bağlamında değerlendirilmesi

    An evaluation of teacher training policies in the context of democratic citizenship competencies

    MİHRİBAN ÖZGÜN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. DİDEM KOŞAR

  3. Tez No

    319676

    Rhetoric in master thesis introductions in the field of English language teaching within turkish context: A genre analysis

    Türkiye'de İngiliz dili ve eğitimi alanında yazılmış olan yüksek lisans tezlerinin giriş bölümlerinin yapısal incelemesi: Bir tür analizi

    MERVE GEÇİKLİ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2012

    DilbilimAtatürk Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. OKTAY YAĞIZ

  4. Tez No

    938635

    Yükseköğretimde akademik hareketlilik ve bilgi ağları

    Academic mobility and knowledge networks in higher education

    SÜLEYMAN YILDIZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYDIN BALYER

  5. Tez No

    884790

    Duygular kapitalizmi bağlamında türkiye'de reklamda ölü ünlü kullanımı

    The use of dead celebrities in turkish advertisements within the context of capitalism of emotions

    NİLAY TAN ÇAKIR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Reklamcılıkİstanbul Üniversitesi

    Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. VELİ POLAT

Geri Dön