Veri zarflama analizi ile Avrupa Birliği ülkelerinin demir-çelik ürünleri dış ticaretinin etkinlik değerlendirmesi
Efficiency evaluation of the foreign trade of iron and steel products in European Union countries using data envelopment analysis
- Tez No: 995764
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUNA CAN GÜLEÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finans Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin 2017–2024 dönemine ait demir-çelik sektörü dış ticaret performanslarını, üretim maliyetleri ve verimlilik göstergeleri çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel dış ticaret analizlerinden farklı olarak bu tez, ülkelerin ihracat başarılarını yalnızca hacimsel büyüklükle değil; bu ihracatın hangi enerji maliyeti ve işgücü verimliliği ile gerçekleştirildiği ekseninde“etkinlik”temelli bir yaklaşımla ele almaktadır. Çalışmada, çok kriterli karar verme tekniklerinden Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmıştır. Analiz modelinde sanayi elektriği fiyatları ve işgücü verimlilik endeksi girdi; demir-çelik ihracat değeri (USD) ise çıktı olarak belirlenmiştir. Çıktı yönelimli Charnes-Cooper-Rhodes (CCR) ve Banker-Charnes-Cooper (BCC) modelleri aracılığıyla ülkelerin teknik ve ölçek etkinlikleri hesaplanmış, ayrıca COVID-19 pandemisi ve 2022 enerji krizinin etkinlik skorları üzerindeki yapısal etkileri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, AB ülkeleri arasında belirgin bir performans heterojenliği olduğunu göstermektedir. Almanya, analiz dönemi boyunca hem teknik hem de ölçek etkinliği açısından en istikrarlı ülke olarak öne çıkarken; Lüksemburg ve Yunanistan gibi ülkelerin teknik açıdan etkin olmalarına rağmen ölçek yetersizliği yaşadıkları tespit edilmiştir. Öte yandan, Doğu Avrupa ülkelerinin büyük bir kısmının hem enerji maliyet şoklarına karşı kırılgan olduğu hem de düşük işgücü verimliliği nedeniyle etkinlik sınırının gerisinde kaldığı gözlemlenmiştir. Çalışma, enerji maliyetlerinin dış ticaret etkinliği üzerinde belirleyici bir unsur haline geldiğini ve rekabet gücünün sürdürülebilirliği için AB genelinde farklılaştırılmış sanayi politikalarına ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the foreign trade performance of the iron and steel sector in 27 European Union (EU) member countries for the period of 2017–2024, within the framework of production costs and productivity indicators. Distinct from traditional foreign trade analyses, this thesis evaluates countries' export success not merely by volumetric size, but through an“efficiency-based”approach focusing on the energy costs and labor productivity with which these exports are realized. Data Envelopment Analysis (DEA), a multi-criteria decision-making technique, was employed in the study. In the analytical model, industrial electricity prices and the labor productivity index were designated as inputs, while the iron and steel export value (USD) was set as the output. Through output-oriented CCR and BCC models, the technical and scale efficiencies of the countries were calculated, and the structural effects of the COVID-19 pandemic and the 2022 energy crisis on efficiency scores were examined. The findings indicate a distinct performance heterogeneity among EU countries. Germany emerged as the most stable country throughout the analysis period in terms of both technical and scale efficiency, whereas countries like Luxembourg and Greece were found to suffer from scale inefficiencies despite being technically efficient. On the other hand, it was observed that a significant portion of Eastern European countries are both fragile to energy cost shocks and lag behind the efficiency frontier due to low labor productivity. The study reveals that energy costs have become a determinant factor in foreign trade efficiency and suggests that differentiated industrial policies are needed across the EU for the sustainability of competitiveness.
Benzer Tezler
- Telekomünikasyon piyasasının etkinlik analizi: Türkiye ile Avrupa Birliği ülkeleri karşılaştırılması
An efficiency analysis of telecommunication sector: A comparison between Turkey and European Union countries
FATMA DEMİR
- Veri zarflama analizi (dea) ile Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinin sağlık alanındaki etkinliklerinin değerlendirilmesi
A comparative study in efficiency of health care systems of Turkey and European Union countries via data enveleopment analysis
FATMA LORCU
- Veri zarflama analizi ve temel bileşenler analizi ile Avrupa Birliği ülkelerinin sıralanması
Ranking of European Union countries with data envelopment analysis approach and principal component analysis
NESRİN ASLANKARAOĞLU
- Veri zarflama analizi ve malmquist endeksi ile Avrupa Birliği ülkelerinin sağlık performanslarının incelenmesi
An investigation of the health performance of European Union countries with data envelopment analysis and malmquist index
CEM ŞENER
- Avrupa birliği ve aday ülkelerinin ar-ge etkinliklerinin veri zarflama analizi ile belirlenmesi
Determining r&d efficiency of the european union and candidate countries with data envelopment analysis
MİHRAÇ KÜPELİ
