أساليب الحوار وضوابطه في السنة النبوية
Esâlîbü'l-hivâr ve davâbituhû fi's-sünneti'n-nebeviyye
- Tez No: 995947
- Danışmanlar: PROF. DR. M. RAHMİ TELKENAROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, diyaloğu davet, eğitim ve insani anlayışın inşasında temel bir araç olarak ele alarak, Hz. Peygamber'in sünnetinde diyalog yöntemleri ve ilkelerini incelemektedir. Çalışma, İslam'da diyaloğun konumunu ortaya koymakta ve sünnetteki belirgin yerini vurgulamaktadır. Araştırma, Nebevî diyalog metodunu açığa çıkarmayı, onun şer'î ilkelerini belirlemeyi ve Hz. Peygamber'in ﷺ çocuklar ve yetişkinler, kadınlar ve erkekler, Müslümanlar ve gayrimüslimler gibi farklı kesimlerle olan muamelelerinde kullandığı başlıca diyalog yöntemlerini ele almayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu yöntemlerin, özellikle eğitim, davet ve sosyal alanlar başta olmak üzere çağdaş hayatta uygulanmasını hedeflemektedir. Çalışmada, diyalog niteliği taşıyan hadislerin toplanması, içeriklerinin analiz edilmesi ve bunlardan hareketle ilke ve kuralların çıkarılması suretiyle tümevarımsal-analitik yöntem kullanılmıştır. Bunun yanı sıra, diyalog kavramına ilişkin temel yaklaşımların ortaya konulması ve diyalog ile cedel, münazara ve mira gibi yakın kavramlar arasındaki farkların belirlenmesi amacıyla betimleyici yöntemden yararlanılmıştır. Araştırma, sünnette diyalogun doğruluk, adalet, muhataba saygı ve etkin dinleme gibi sağlam ahlaki temellere dayandığını; ayrıca bireysel, yaşa bağlı, mekânsal ve zamansal farklılıkların yanı sıra düşünsel ve dinî aidiyetleri de gözeten ilkelere bağlı olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte Nebevî diyalog yöntemlerinin soru-cevap, misal verme, kıssaya dayalı diyalog ve akıl, duygu ile vicdanı harekete geçirme gibi çeşitli biçimlerde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, Nebevî metodun kapsayıcılığını ve esnekliğini açıkça yansıtmaktadır. Araştırma, çağdaş meselelerin ele alınmasında Nebevî diyalog metodunun yeniden ihya edilmesi ve örnek alınmasının önemini vurgulayarak; bunun birlikte yaşama kültürünün yerleşmesine, itidal söyleminin güçlenmesine ve İslam davetinin amaçlarının gerçekleştirilmesine önemli katkılar sağlayacağını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the methods and principles of dialogue in the Prophetic Sunnah, viewing dialogue as a fundamental means of daʿwah, education, and the construction of human understanding. The research begins by highlighting the status of dialogue in Islam and demonstrating its prominent presence in the Prophetic Sunnah. It aims to uncover the Prophetic methodology of dialogue, clarify its Sharīʿah-based principles, and shed light on the most significant dialogical methods employed by the Prophet ﷺ in his interactions with various groups, such as children and adults, men and women, Muslims and non-Muslims. The study also seeks to apply these methods to the contemporary context, particularly in educational, daʿwah, and social fields. The research adopts an inductive-analytical approach by collecting Prophetic hadiths characterized by dialogical discourse, analyzing their content, and deriving the principles and guidelines inferred from them. In addition, a descriptive method is employed to present the concepts related to dialogue and to distinguish it from closely related terms such as argumentation, debate, and disputation. The findings reveal that dialogue in the Prophetic Sunnah is founded upon firmly established ethical principles, including truthfulness, justice, respect for others, and attentive listening. Moreover, it operates within guidelines that take into account individual, age-related, spatial, and temporal differences, as well as diverse intellectual and religious affiliations. The study further demonstrates the diversity of Prophetic dialogical methods, such as the question-and-answer approach, the use of parables, narrative-based dialogue, and the stimulation of reason, emotion, and conscience. This diversity reflects the comprehensiveness and flexibility of the Prophetic methodology. The study concludes by emphasizing the importance of reviving and emulating the Prophetic approach to dialogue in addressing contemporary issues, due to its profound impact on fostering the values of coexistence, strengthening a discourse of moderation, and achieving the objectives of Islamic daʿwah.
Benzer Tezler
- أساليب التنبيه في القرآن الكريم دراسة نحوية وبلاغية
Kur'an-ı Kerim'de tembih metodları (Nahiv ve belağat açısından inceleme)
İSA ELİSA
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiArap Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET GEMİ
- أساليب الرد على الملحدين من القرآن الكريم سورة الإسراء نموذجاًدراسة تحليلية وصفية
Kuranı Kerim'de ateistlere cevap verme yöntemleri (İsra Suresi örneği)
HALİT HÜSEYİN
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMANNULLAH POLAT
- أساليب الإنشاء الطلبي في قصص موسى عليه السلام في القرآن الكريم
Kur'ân-ı Kerîm'de Hz. Mûsâ kıssasında geçen talebî inşaî üsluplar
LIKMAN YOUSSEF
Doktora
Arapça
2024
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ ŞİMŞEK
- أساليب التمويل الاجتماعي الإسلامي الخيري في الأوقاف
Vakıflarda islami sosyal yardım finansman yöntemleri
KHADIJO AWIL ALI
Yüksek Lisans
Arapça
2025
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ KHALED DUGHIM