Kamu-özel ayrımının fıkıh geleneği açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the public-private distinction in the context of fıqhi tradition
- Tez No: 995951
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZHAN TAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Din, Law, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kamu, Kamu düzeni, Kamu hukuku, Kamusal alan, Public, Public order, Public law, Public space
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tez, İslâm hukukunda kamu hukuku-özel hukuk ayrımını Allah-kul hakları ve çeşitli kurumlar bağlamında konu edinmekte olup birey-toplum ve otorite ilişkilerini dikkate alarak iki farklı hukuk sistemi arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktadır. Giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşan tezin giriş kısmında konuya alt yapı sağlayacağı düşüncesiyle genel bir çerçeve sunulmuştur. Birinci bölümde kamu ve birey kavramlarının tarihi ve teorik temelleri ele alınarak hem felsefî hem de hukukî anlamlarındaki dönüşüm incelenmiştir. İkinci bölümde kamu hukuku ve özel hukukun İslâm hukukunda karşılıkları bağlamında Allah-kul hakkı kavramlarına odaklanılmış öncelikle dört mezhep özelinde kavram takibi yapılmış devamında Allah hakkı ve kul hakkıyla kastedilmek istenen anlam detaylı açıklanmış ve çeşitlerine değinilmiştir. Ardından iki hukuk sistemini sağlıklı bir şekilde karşılaştırmak adına kamu yararı-maslahat, kamu politikası-siyâset-i şer'iyye, velayet gibi pek çok kavram ve kuruma yer verilmiştir. Bunun yanı sıra İslâm siyâset düşüncesindeki tehzîbü'l-ahlâk, tedbîrü'l-menzil ve tedbîrü'l-müdün şeklinde ortaya konulan tasnifle Batı düşüncesindeki ahlâk, aile ve devlet anlayışına dair görüşler haklar özelinde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde teorinin pratiğe yansımalarına odaklanılarak kamu hukuku-özel hukuk ayrımının imkanına ilişkin tartışmalar, ayrımı kabul eden, reddeden ve bulanıklaştığını savunanların argümanları ve İslâm hukukunda kamu hukuku-özel hukuk ayrımına dair görüşler aktarılmıştır. Tüm bunların ardından İslâm hukukunda Allah-kul hakkı ayrımının sonuçları örneklerle somutlaştırılarak izah edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the public-private distinction in Islamic Law with in the context of huqūq Allāh and huqūq al-'ibād and various institutions, it highligthts the similarities and differences between Islamic Law and modern legal systems by considering the relationships among the individual, society and authority. The thesis consists of an introduction, three chapters, and a conclusion. The introduction part presents the general framework of the study and lays the groundwork for the discussion. The first chapter examines the historical and theoretical foundations of the concepts“public”and“individual”exploring their transformations in both philosophical and legal contexts. The second chapter focuses on the concepts of huqūq Allāh and huqūq al-'ibād as potential equivalents of public and private law in Islamic jurisprudence. Firstly, the concepts are examined within the four Sunni madhāhib. This is followed by a detailed explanation of the intended meanings of huqūq Allâh and huqūq al-'ibād and together with a discussion of their various types . Subsequently, in order to facilitate a sound comparison between the two legal systems, several key concepts and institutions such as public interest (al- maṣlaḥa), public policy (siyāsa sharʿiyya) and guardianship( wilāya) are analyzed. In addition, the classification articulated in Islamic political thought as tahdhīb al-akhlāq, tadbīr al-manzil, tadbīr al-mudun is examined together with Western conceptions of ethics, the family and the state, specifically within the framework of rights. The third chapter focuses on the practical implications of the theoretical framework, addressing debates theory, presenting discussions on the feasibility of the public-private law distinction in Islamic law. It presents the arguments of scholars who accept the distinction, reject it, or regard it as blurred, as well as broader evaluations of the public–private division in Islamic Law/tradition. Finally, the legal consequences of the distinction between ḥaqq Allāh and ḥaqq al-ʿibād in Islamic law are illustrated through concrete examples.
Benzer Tezler
- Hanefi fıkhında Allah hakkı kul hakkı ayrımı
The distinction between Allah's right and the right of man in Hanafi jurisprudence
ELİF HÜSEYİNOĞULLARI
Doktora
Türkçe
2023
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜRTEZA BEDİR
- İşletmelerde işgören eğitimi ve Türk kamu ve özel ticaret bankalarında eğitim faaliyetlerine ilişkin bir araştırma
Başlık çevirisi yok
CENGİZ COŞGUN
- Kentsel dönüşüm çalışmalarında uzlaşma süreçlerinin stratejik ve bütüncül bir bakış açısıyla incelenmesi: Bayrampaşa Eski Cezaevi Alanı örneği
Kentsel dönüşüm çalışmalarında uzlaşma süreçlerinin stratejik ve bütüncül bir bakış açısıyla incelenmesi: Bayrampaşa Eski Cezaevi Alanı Örneği
HASAN HÜSEYİN OKUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKİYE ŞENCE TÜRK