30-65 yaş arasındaki kadınların servikal kanserin erken tanısına yönelik tutumlarında kadercilik eğilimlerinin rolü
The role of fatalistic tendencies in attitudes toward early detection of cervical cancer among women aged 30–65 years
- Tez No: 996012
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Servikal kanser, Pap smear, kadercilik, sağlık inanç modeli, kadın sağlığı, Cervical cancer, Pap smear, fatalism, health belief model, women's health
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Servikal kanser önlenebilir olmasına rağmen, bireylerin inanç ve davranışlarıyla ilişkili olarak önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Bu araştırmanın amacı, 30–65 yaş arasındaki kadınların servikal kanser taramasına yönelik tutumlarında kadercilik eğiliminin rolünü belirlemektir. Ayrıca, kadınların servikal kanser taramasına yönelik tutumlarını etkileyen bireysel, duygusal ve kültürel faktörlerin nicel olarak değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu kesitsel-tanımlayıcı araştırma, Sivas il merkezindeki altı Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 30–65 yaş arası 386 kadın üzerinde yürütülmüştür. Veriler yüz yüze ve çevrimiçi anketlerle toplanmış; Servikal Kanserin Erken Tanısına Yönelik Tutum Ölçeği (SKETTÖ) ve Kadercilik Eğilimi Ölçeği (KEÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS v25 programında gerçekleştirilmiştir. Grup karşılaştırmalarında Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testi, ilişkilerde Spearman korelasyonu ve yordayıcılarda çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. p değeri < 0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 44,3 ± 9,1'dir; %86'sı Pap smear testini duymuş, %67,5'i en az bir kez yaptırmıştır. SKETTÖ puan ortalaması 100,63 ± 11,77 ve KEÖ puan ortalaması 71,92 ± 10,59 bulunmuştur. SKETTÖ puanları ile Algılanan Engel, Algılanan Ciddiyet ve Algılanan Duyarlılık arasında pozitif yönlü güçlü korelasyon saptanmıştır. KEÖ puanları ile Önceden Belirlenmişlik ve Şans alt boyutları arasında orta düzeyde korelasyon izlenmiştir. Batıl İnanç ve Şans alt boyutlarında Algılanan Engel, Algılanan Yarar ve SKETTÖ toplam puanı ile pozitif yönde zayıf korelasyon gözlenmiştir. Kişisel Kontrol alt boyutu ise Algılanan Duyarlılık ve SKETTÖ toplam puanı ile pozitif yönde korelasyon göstermiştir (p<0,05). Bu çalışma, servikal kanserin erken tanısına yönelik tutumların algılanan engel başta olmak üzere duyarlılık ve ciddiyetle yakından ilişkili olduğunu; kadercilik eğiliminin ise tutum üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ancak sınırlı bir olumlu etkisi bulunduğunu göstermektedir. Bulgular, kaderciliğin tek yönlü bir engel olmadığını ve tarama tutumlarının kadercilikten çok bilgi düzeyi, önceki tarama deneyimi ve hizmete erişim gibi faktörlerle ilişkili olabildiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Although cervical cancer is largely preventable, it continues to be an important public health problem due to individuals' beliefs and health-related behaviors. This study aimed to determine the role of fatalistic tendencies in attitudes toward cervical cancer screening among women aged 30–65 years. In addition, the study sought to quantitatively evaluate individual, emotional, and cultural factors affecting women's attitudes toward cervical cancer screening. This cross-sectional descriptive study was conducted with 386 women aged 30–65 years who were registered at six Family Health Centers in the city center of Sivas. Data were collected through face-to-face and online questionnaires using the Attitude Scale for Early Detection of Cervical Cancer (ASEDCC) and the Fatalism Tendency Scale (FTS). Data analysis was performed using SPSS version 25. Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis tests were used for group comparisons, Spearman correlation analysis for relationships, and multiple regression analysis for predictors. A p-value of <0.05 was considered statistically significant. The mean age of the participants was 44.3 ± 9.1 years; 86% had heard of the Pap smear test, and 67.5% had undergone the test at least once. The mean ASEDCC score was 100.63 ± 11.77, and the mean FTS score was 71.92 ± 10.59. A strong positive correlation was found between ASEDCC scores and perceived barriers, perceived seriousness, and perceived susceptibility. Moderate correlations were observed between the FTS score and the Predetermination and Chance subscales. Weak positive correlations were identified between the Superstition and Chance subscales and perceived barriers, perceived benefits, and total ASEDCC scores. The Personal Control subscale showed a positive correlation with perceived susceptibility and total ASEDCC scores (p < 0.05). This study demonstrates that attitudes toward early detection of cervical cancer are closely associated with perceived barriers, as well as perceived susceptibility and seriousness. Fatalistic tendencies were found to have a statistically significant but limited positive effect on attitudes. The findings suggest that fatalism is not a unidirectional barrier and that screening attitudes may be more strongly related to factors such as knowledge level, prior screening experience, and access to health services rather than fatalistic beliefs alone.
Benzer Tezler
- Perimenopozal dönemdeki kadınların depresyon ve psikolojik güç düzeyleri ile serviks kanserinin erken tanısına yönelik tutumları arasındaki ilişki
Depression and psychological strength levels of women in the perimenopausal period with the relationship between attitudes towards early diagnosis of cervical cancer
ESRA TUĞÇE PEKER
- Bir Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kadınların meme ve serviks kanseri taramalarına uyumları ve katılımını etkileyen faktörler
Factors affecting compliance and participation in breast and cervical cancer screenings among women registered at An Educational Family Health Center
ATİKE İSMİNUR TAŞÇİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN
- Pandemi sürecinde kadınların servikal kanserin erken tanısına yönelik tutumları ve etkileyen faktörler
Women's perceptions of cervical cancer and the factors affecting it N the pandemic process
ECE ULAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumEge ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENAY ÜNSAL ATAN
- Edirne'de kadınların serviks kanseri riski ve serviks kanseri taramaları konusunda bilgi,tutum ve inançları
Başlık çevirisi yok
FİGEN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk SağlığıTrakya ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU TOKUÇ
- 21-65 yaş arası kadınların serviks kanserine yönelik bilgi ve davranışlarının sağlık inanç modeline göre değerlendirilmesi
Assessment of the knowledge and behaviors of women aged between 21 and 65 about cervical cancer based on the health belief model
LEMAN ÇEKİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikBalıkesir ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL ÖZDEMİR
ÖĞR. GÖR. CELALETTİN ÇEVİK