Hemşirelerin sağlık ve hemşirelik hizmetlerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin duygu ve düşüncelerinin metin madenciliği ile analizi
Analysis of nurses' feelings and thoughts regarding the use of artificial intelligence in health and nursing services through text mining
- Tez No: 996089
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE ÇİÇEK KORKMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, hemşirelerin sağlık ve hemşirelik hizmetlerinde yapay zekâ (YZ) kullanımına ilişkin duygu ve düşüncelerini analiz etmek amacıyla metin madenciliğine dayalı betimleyici bir yöntemle gerçekleştirilmiştir. Temmuz 2024–Temmuz 2025 tarihleri arasında Türkiye'deki hastanelerde görev yapan 523 hemşireden çevrim içi veri toplanmıştır.“Tanıtıcı Bilgi Formu”ve sekiz açık uçlu soruya verilen yanıtlar; kelime ve ifade sıklığı, duygu analizi ve konu modelleme teknikleriyle incelenmiş; bulgular ağ ve radar görselleriyle desteklenmiştir. Kelime sıklığı analizinde her iki hizmet alanında da“yapay zekâ”,“gelecekte”,“iyi”,“yardımcı”,“rolü”ve“zaman”gibi kavramlar öne çıkmıştır. Duygu analizine göre pozitif, nötr ve negatif duygular sağlık hizmetlerinde sırasıyla %49,5, %30,4 ve %20,1; hemşirelik hizmetlerinde ise %48,8, %32,9 ve %18,4 oranında belirlenmiştir. Konu modelleme analizi ile sağlık hizmetleri alanında üç ana tema ortaya çıkmıştır: (1) klinik uygulamalarda YZ kullanımı ve mesleki roller üzerindeki etkisi, (2) insan unsuru, etik sınırlar ve kontrol ihtiyacı, (3) gelecekteki rolü, verimlilik ve teknolojik kabulleniş. Hemşirelik hizmetlerinde ise dört ana tema belirlenmiştir: (1) klinik uygulamalarda işlevsellik ve bakım süreçlerine katkı, (2) mesleki rol, sorumluluk ve bilgiye dayalı konumlanma, (3) iş yükünü azaltma, zaman yönetimi ve verimlilik beklentisi, (4) bilgi eksikliği ve belirsizlik. Sağlık hizmetlerinde YZ'nin sistem düzeyinde destekleyici ve dönüştürücü bir araç olarak algılandığı; hemşirelik hizmetlerinde ise bireysel uygulamaları kolaylaştıran, pratik bir yardımcı olarak değerlendirildiği görülmüştür. Her iki hizmet alanında etik sorumlulukların tanımlanması, insan merkezli bakım anlayışının korunması ve mesleki rol netliğinin sağlanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to analyze nurses' emotions and perceptions regarding the use of artificial intelligence (AI) in healthcare and nursing services through a text mining–based descriptive approach. Data were collected from 523 nurses working in hospitals in Türkiye between July 2024 and July 2025 through an online method. Responses to the“Demographic Information Form”and eight open-ended questions were analyzed using word and phrase frequency analysis, sentiment analysis, and topic modeling (LDA). The findings were supported with network and radar visualizations. In both service contexts, frequently mentioned concepts included“artificial intelligence,”“future,”“good,”“supportive,”“role,”and“time.”Sentiment analysis revealed that, in healthcare services, 49.5% of the responses were positive, 30.4% neutral, and 20.1% negative; in nursing services, the respective rates were 48.8%, 32.9%, and 18.4%. Topic modeling identified three main themes in healthcare: (1) AI use in clinical practice and its impact on professional roles, (2) the human element, ethical boundaries, and the need for control, and (3) AI's future role, efficiency, and technological adoption. In nursing services, four themes emerged: (1) functionality in clinical practice and contribution to care processes, (2) professional roles, responsibilities, and knowledge-based positioning, (3) workload reduction, time management, and efficiency expectations, and (4) lack of knowledge and uncertainty. AI was perceived as a system-level transformative tool in healthcare, and as a practical support facilitating routine tasks in nursing. It is recommended to define ethical responsibilities, preserve the human-centered approach to care, and ensure clarity of professional roles in both service domains.
Benzer Tezler
- Hemşirelerin yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşleri ve hemşirelikte yapay zekâ kaygı ölçeğinin geliştirilmesi
Nurses' opinions on the use of artificial intelligence and the development of the artificial intelligence anxiety scale in nursing
İREM UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiHemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÇİÇEK KORKMAZ
- Yapay zeka ve robot hemşireler hakkında hekim, hemşire ve hasta görüşleri
Opinions of physicians, nurses and patients about artificial intelligence and robotic nurses
EMEL GÜMÜŞ
Doktora
İngilizce
2023
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDAN ALAN
- Birinci basamakta çalışan hekim, ebe ve hemşirelerde yapay zekâ kaygısı, yapay zekâ okuryazarlığı ve sağlık hizmetlerinde yapay zekâ kullanımına yönelik tutumun değerlendirilmesi
Evaluation of artificial intelligence anxiety, AI literacy, and attitudes toward the use of artificial intelligence in health services among physicians, midwifes, and nurses working in primary care
AFRANUR ŞENTÜRK HAYAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUĞU USANMA KOBAN
- Developing a process mining-based model for detecting patient safety errors in healthcare
Sağlık sektöründe, hasta güvenliğine yönelik hataların tespit edilmesinde süreç madenciliğine dayalı bir model geliştirilmesi
AHMET MURAT SÜMER
Doktora
İngilizce
2025
Hastanelerİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMİL CEYLAN
- Hemşirelerin yapay zekâya yönelik genel tutumlarının incelenmesi
Examining nurses general attitudes towards artificial intelligence
FATMA KANDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikHaliç ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA AZİZOĞLU