Geç Orta Çağ Anadolu'sunda ḳayġuyu hissetmek
Feeling kayġu in Late Medieval Anatolia
- Tez No: 996117
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜNEŞ IŞIKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, XIV.-XV. yüzyıllar Anadolu'sunda ḳayġu olarak adlandırılan duyguya ilişkin bir duygular tarihi incelemesidir. Tez, ḳayġuyu devrin duygu bilgisi, duygu ifadeleri ve duygusal normları yoluyla çok katmanlı bir biçimde ele almaktadır. Duygular tarihinin analitik araçlarını Anadolu'daki kavramsallaştırmaları dikkate alarak kullanan çalışma, duygunun kavranış ve düzenlenişini incelerken tıbbi ve ahlaki bağlamlarda anlamlandırılma biçimlerini de ortaya koyar. Bu amaçla her biri Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait olan bir dizi eserden yararlanarak ḳayġuyu dönemin kavramsallaştırma biçimiyle inceler. Tez, ḳayġuyu deneyim, ifade ve norm düzlemlerinde incelerken, duygu bilgisinin ifadeyi etkileme biçimine vurgu yapar ve her üç katmanın da birbiriyle ilişkisini ortaya koyar. Bu doğrultuda deneyime ilişkin bilgiyi tıbbi metinler üzerinden okur; sözcüğün anlamsal içeriği ve kullanıldığı bağlamları gözlemlemek için ise satır arası Kur'an tercümelerinden yararlanır. Duygusal ve normatif içeriği nedeniyle analizinin merkezine Yūsuf kıssalarını alan tez, Geç Orta Çağ Anadolu'sunda dini metinler yoluyla inşa edilmesi hedeflenen Müslüman kimliğini ḳayġuya dair duygulanım reçeteleri üzerinden okumaktadır. Söz konusu reçeteler, bireylerin içsel duygularını mutedil bir düzeye yönlendirmesine dair normatif bir üsluba sahiptir. Bu doğrultuda tez, analizini ahlak ekonomisi kavramı etrafında sürdürerek, öznelerin duygulanım reçetelerini içselleştirme motivasyonlarını açıklar. Bunu yaparken, tıp, ahlak ve duygu arasındaki uyumu da ortaya koyar. Bu sayede, XIV. ve XV. yüzyıllarda Anadolu'da yaşayan ve kendilerini Eski Anadolu Türkçesi yoluyla ifade eden bireylerin tarihsel deneyimlerinin duygusal ve ahlaki yönlerini görünür kılma girişiminde bulunur.
Özet (Çeviri)
This thesis is a study in the history of emotions that examines an emotion known as ḳayġu in fourteenth-fifteenth century Anatolia. It approaches ḳayġu in a multi-layered manner through emotion knowledge, emotional expressions and emotional norms. Employing the analytical tools of the history of emotions while taking local conceptualizations in Anatolia into account, the study explores the ways in which this emotion was understood within medical and moral contexts. For this purpose, it examines ḳayġu by drawing on a corpus of texts from the Old Anatolian Turkish period. By analyzing ḳayġu through the layers of experience, expression and norm, the thesis demonstrates how emotional knowledge shaped emotional expression and suggests a close connection between these three layers. In this respect, the thesis approaches the emotion knowledge through the medical texts, and draws on interlinear Qur'an translations in order to observe semantic content of the word and the contexts in which it appears. Due to their emotional and normative content, the thesis places Joseph narratives at the center of its analysis and interprets the Muslim identity that was intended to be constructed through religious texts in late medieval Anatolia through prescriptions of emotional conduct related to ḳayġu. These prescriptions display a normative discourse aimed at navigating individuals' inner emotional states toward a state of moderation. Within this framework, the thesis conducts its analysis around the concept of moral economy and explains the motivations behind subjects' internalization of emotional prescriptions. In doing so, it demonstrates the harmony between medicine, morality and emotion. Thus, the study seeks to make visible the emotional and moral dimensions of the historical experiences of individuals living in fourteenth-fifteenth century Anatolia who expressed themselves through Old Anatolian Turkish.
Benzer Tezler
- Demir Çağı Anadolu'sunda Asur ilerleyişine karşı oluşturulan siyasi koalisyonlar
Political coalitions formed against Assyrian advancement in Iron Age Anatolia
CANSU ŞAHUTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN KALMIŞ
- The Late Iron Age pottery from Kaman-Kalehöyük
Kaman-Kalehöyük Geç Demir Çağ seramikleri
ZEYNEP AKKUZU
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Arkeolojiİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOMİNİQUE SELİN TEZGÖR
- Yazılı ve arkeolojik kaynaklar ışığında Demir Çağı'nda Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nin ulaşım ağı
Transportation network of Northeastern Anatolia in the Iron Age in the light of written and archaeological sources
BURAK BİNGÖL
- Tarihi ve arkeolojik veriler ışığında Patnos'ta tespit edilen Orta Demir Çağı (Urartu) kaleleri
Fortresses of the Middle Iron Age (Urartian period) identified in Patnos in the light of historical and archaeological data
SALİHA ÇEKİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN KALMIŞ
- The impact of paleoclimatic changes on the archaeological settlement patterns in the Gediz Graben (Western Türkiye) during the late pleistocene and holocene
Geç pleyistosen ve holosen boyunca paleoiklim değişiklerin Gediz Grabeni'ndeki (Batı Türkiye) arkeolojik yerleşmeler üzerindeki etkisi
MESUT KOLBÜKEN
Doktora
İngilizce
2024
Arkeolojiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT ARIKAN