Doğa temelli sanat atölyelerinin okul öncesi çocuklarda doğa bilinci oluşumuna katkısı
The impact of nature-based art workshops on developing nature awareness in preschoolers
- Tez No: 996155
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAFİA ÖZDEMİR, DOÇ. DR. HALE KOÇER
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Güzel Sanatlar, Education and Training, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Sanat Eğitimi, Eko-Sanat, Çevre Bilinci, Sürdürülebilirlik, Okul Öncesi Eğitimi, Art Education, Eco-Art, Environmental Awareness, Sustainability, Early Childhood Education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğa koruma ve yeryüzü kültürü kavramlarıyla bireylerde çevre bilinci oluşturmak hem ekolojik dengenin korunması hem de insan yaşamının sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. Gezegeni bir bütün olarak algılama ve insan dışındaki canlı-cansız varlıklarla bir arada yaşama kültürü geliştirme süreci, özellikle erken çocukluk döneminde verilen eğitimlerle sürdürülebilir bir geleceğe yönelik en değerli katkı olarak kabul edilebilir. Bu araştırmada; doğa temelli görsel sanatlar (resim, heykel, seramik, fotoğraf) atölye çalışmalarının okul öncesi dönemi çocuklarda gelişen doğa bilinci ve bu bilincin sanatsal üretimlerine yansımaları nitel bir yaklaşımla incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin kullanıldığı bu araştırma için çalışma grubunda 10 çocuk ve 10 katılımcı gözlemci yer almıştır. Yarı yapılandırılmış, çocuk merkezli ve süreç odaklı olarak tasarlanan atölyelerde, çocukların doğadaki varlıklarla kurdukları ilişkiye, öğrenilen bilgilerin eserlere yansımasına ve çevre duyarlılığına odaklanılmıştır. Veriler katılımcı gözlemciler tarafından çalışma sürecinde tutulan kesintisiz gözlem raporlarından ve çocukların yaptığı resimlerinden oluşmaktadır. Gözlem yöntemi olarak, doğal gözlem ile doğal bağlamda kurgulanmış gözlem tekniği kullanılmıştır. Gözlem verilerinin toplanmasında; çocukların gün içindeki atölye boyunca tüm davranışlarının bireysel olarak kaydedildiği“Gözlem Kayıt Defteri”, katılımcı çocukların doğayla ilintili ya da ilintisiz anlardaki olumlu ve olumsuz davranışlarının duygu, düşünce, bilgilenme bağlamında detaylandırılarak kaydedildiği“Günlük Gözlem Formu”, çocukların farklı konu başlıklarındaki atölyelere olan ilgi ve motivasyonlarının katılım durumlarına etkisinin değerlendirildiği“Günlük Etkinlik Değerlendirme”formları kullanılmıştır. Çalışma öncesinde ve sonrasında çocukların doğa temalı resimler yapmaları sağlanmış, çocukların yapmış oldukları resimler ilk ve son görsel veri olarak adlandırılmıştır. Araştırmada gözlem kayıtlarından elde edilen veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Çocukların resimlerinin analizi ise doğal varlıkların çeşitliliği odaklı hazırlanan kontrol listeleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Çocuk odaklı deneyimsel öğrenme süreçleriyle desteklenerek gelişen bu farkındalıkla; çocukların eserlerinde, doğal varlıkların bilinirliğinin ve biyolojik çeşitlilik öğelerinin sayısının arttığı, detaylarının daha bilinçli resmedildiği ve doğayı korumaya yönelik sorumluluk bilinci edinildiği ortaya konmuştur. Bu tez çalışmasında; örgün eğitim programları içerisinde yer alan çevrebilim temalı derslerin sanatla buluşturulmasının çocuklarda sadece doğayı koruma duygusu ve çevre bilinci oluşturmadığı, aynı zamanda estetik ve güzellik algılarını geliştirdiği, soyutlama becerilerinde öğrenilmiş kalıpların dışına çıkabilme cesareti kazanmalarını sağladığı, günlük yaşamlarında karşılaştıkları sıradan nesneleri kullanarak yaratıcılıklarını geliştirdikleri de gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
Cultivating environmental awareness through the concepts of nature conservation and earth culture is of critical significance for maintaining ecological balance and ensuring the sustainability of human needs. The process of perceiving the planet as a holistic entity and developing a culture of coexistence with non-human beings is regarded as a paramount investment for the future, particularly when established during early childhood. This research qualitatively investigates the impact of nature-based visual arts workshops—encompassing painting, sculpture, ceramics, and photography—on the environmental consciousness of children aged 4-6 and the subsequent manifestations of this awareness in their artistic outputs. Adopting a case study design, the research involved a study group of 10 children and 10 observers. The workshops, designed as semi-structured, child-centered, and process-oriented interventions, focused on the children's relational engagement with natural entities, the integration of acquired knowledge into their creative works, and their environmental sensitivity. Data collection involved continuous observation of the children throughout the process and the systematic acquisition of visual documents consisting of their drawings. The observation methodology employed naturalistic observation and techniques situated within a natural context. Data collection tools included an Observation Logbook for individual behavioral tracking, a Daily Observation Form for nature-related interactions, and a Daily Activity Evaluation Form to monitor engagement levels. To provide a comparative visual analysis, children produced nature-themed drawings before and after the intervention, designated as“initial”and“final”visual documents. The observational data were analyzed via content analysis, while the artistic productions were evaluated using biodiversity-oriented rubrics. The findings demonstrate that awareness fostered through experiential learning processes leads to a quantifiable increase in biodiversity elements within children's artworks, more deliberate depictions of natural details, and the internalisation of a responsibility toward environmental protection. This thesis provides strategic recommendations for synthesizing ecology-themed curricula with arts education, advocating for the integration of theoretical knowledge with practical applications as an indispensable component of early childhood education.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Doğa temelli sanat eğitim programının çocukların doğayla bağlantı kurma eğilimlerine etkisi
The impact of nature-based art education program on children's tendency to connect with nature
MERVE MERAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANAN YILDIZ ÇİÇEKLER
- 1960 sonrası çağdaş sanatta ekolojik temelli yaklaşımlar
Ecological-based approaches in contemporary art after 1960
BERNA DOLMACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiDokuz Eylül ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BORGA KANTÜRK
- Yer temelli eleştirel sanat eğitimi: Bir eylem araştırması
Place-based critical art education: An action research
AYÇA SESİGÜR
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. ŞEMSETTİN EDEER
- Ekoloji temelli arazi sanatı uygulamaları ve sanat projesi
Ecology-based land art practices and art project
ŞAKİR CAN SALMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarGaziantep ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEVAT ATALAY