Boşnak fıkraları ve Boşnak fıkra tipleri üzerine bir inceleme (Boşnak ve Türk fıkralarının mukayesesi)
A study on Bosnian jokes and Bosnian joke types (A comparison of Bosnian and Turkish jokes)
- Tez No: 996163
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELMA SOL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Batı Dilleri ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Western Linguistics and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fıkralar, ortaya çıktıkları toplumların yalnızca mizah anlayışlarını yansıtmakla kalmaz; aynı zamanda onların çeşitli olay ve gelişmeler karşısındaki davranış ve tutumlarını anlamımıza imkân tanır. Bunun yanı sıra toplumların gelenek ve görenekleri hakkında da bizlere önemli ipuçları sunar. Dolayısıyla bu çalışmada yer alan fıkralar vasıtasıyla Boşnakların mizah anlayışını, kültürel değerlerini, düşünce yapılarını ve dünya görüşlerini anlamamıza olanak sağlayacağı düşünülmektedir. Günümüze kadar birçok Türk fıkrası Boşnakçaya çevrilmiş ve çeşitli çalışmalarda kendine yer bulmuştur, ancak Boşnak fıkraları Türk literatüründe akademik açıdan yeteri kadar tanınmamıştır. Bu çalışmada pek çok farklı Boşnakça kaynaktan tarafımızca derlenen ve Türkçeye ilk kez çevrilen 181 adet fıkraya yer verilmiş ve halk bilimsel açıdan analiz edilmiştir. Dolayısıyla da bu çalışmanın hedeflerinden biri de bu açığı kapatmak ve Boşnak fıkralarının Türk halkı tarafından tanınmasına imkân sağlamak olmuştur. Çalışmamızda öncelikle fıkra kavramından başlayarak; yapısı, konusu, dil ve üslubu, şahıs kadrosu gibi konularla fıkranın genel bir tanımlaması yapılmıştır. Daha sonra çalışmamızın ana konusu olan Boşnak fıkraları önce muhtevasına göre zaman, mekân, konu, şahıs kadrosu gibi unsurlar bakımından incelenmiştir. Daha sonra incelemeye esas alınan fıkra metinleri, Dursun Yıldırım'ın fıkra tipleri tasnifine göre analiz edilmiş ardından da Boşnak fıkraları Türk fıkraları ile karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda, yalnızca 65 Boşnak fıkranın içerik, konu ve şahıs kadrosu bakımından Türk fıkralarıyla önemli ölçüde örtüştüğü tespit edilmiştir. Nitekim bu benzerlik, Boşnak ve Türk halklarının yüzyıllar süren ortak yaşamları sayesinde genel anlamda birbirine çok yakın bir mizah anlayışına sahip olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Jokes not only reflect the sense of humor of the societies in which they originate; they also enable us to understand their behaviors and attitudes toward various events and developments. Furthermore, they provide us with important clues about the traditions and customs of these societies. Therefore, it is believed that the jokes included in this study will enable us to understand Bosnians' sense of humor, cultural values, thought structures, and worldviews. To date, many Turkish jokes have been translated into Bosnian and have found their place in various studies, but Bosnian jokes have not been sufficiently recognized in Turkish academic literature. This study includes 181 jokes compiled by us from many different Bosnian sources and translated into Turkish for the first time, which have been analyzed from a folkloric perspective. Therefore, this study aims to bridge this gap and empower the Turkish people to recognize Bosnian jokes. In our study, we began with the concept of jokes, providing a general definition in terms of their structure, subject matter, language and style, and cast of characters. Then, the main subject of our study, Bosnian jokes, was first examined in terms of their content, such as time, place, subject matter, and cast of characters. Subsequently, the joke texts used for the examination were analyzed according to Dursun Yıldırım's classification of joke types, and then Bosnian jokes were compared with Turkish jokes. As a result of the comparative analysis, it was determined that 65 Bosnian jokes overlap significantly with Turkish jokes in terms of content, subject matter, and cast of characters. This similarity shows that Bosnian and Turkish peoples have a very similar sense of humor in general, thanks to their centuries of coexistence.
Benzer Tezler
- Halka açık şirketlerin üst düzey yönetiminde cinsiyet çeşitliliği ve performans etkisi
Diversity and performance impact in senior management of publicly traded companies
FATMA ÖZTAŞ
- Boşnak kimliğinin oluşumu
Formation of Bosnia identity
EMEL FAZLIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
AntropolojiMarmara ÜniversitesiSosyoloji ve Antropoloji Ana Bilim Dalı
DR. ALİ COŞKUN
- Boşnak halk kültüründe Türk motifi
The Bosnian folk culture
RECEP SELİMOVİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Halk Bilimi (Folklor)Selçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİM SAKAOĞLU
- Sancak bölgesinde Boşnak epik destan geleneği
Bosnian epic tradition in Sanjak region
DANOJLA BARJAKTAROVİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU