Hemodiyaliz hastalarında motivasyonel görüşme yöntemi ile verilen beslenme eğitiminin diyet tutumuna ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of nutritional education provided through motivational interviewing method on dietary attitudes and quality of life in hemodialysis patients
- Tez No: 996188
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESEN YEŞİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, motivasyonel görüşme, diyet tutumu, yaşam kalitesi, Hemodialysis, motivational interviewing, dietary attitude, quality of life
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hemodiyaliz (HD) hastalarında beslenme yetersizlikleri, metabolik dengesizlikler ve yaşam kalitesinde düşüş gibi çok yönlü problemler yaygın görülmekte, bu durum hastaların sağlık sonuçlarını olumsuz etkilemektedir. Diyaliz sürecinin getirdiği besin kısıtlamaları, davranış değişikliği güçlükleri motivasyon ve farkındalık temelli beslenme danışmanlığı yaklaşımlarının önemi arttırmaktadır. Bu araştırma, HD hastalarında tıbbi tedaviye ek olarak motivasyonel görüşme (MG) yöntemiyle verilen beslenme eğitiminin biyokimyasal parametreler, antropometrik ölçümler, diyet tutumu ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Eylül 2024- Eylül 2025 tarihleri arasında, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde HD Ünitesi'nde çalışmaya katılmayı kabul eden, yaşları 20-74 arasında değişen 70 HD hastası ile yürütülmüştür. Katılımcılar müdahale (n=35) ve kontrol grubu (n=35) olarak iki gruba ayrılmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik ve sağlık verileri anketle toplanmıştır. Bu verilerle birlikte antropometrik ölçümler, besin tüketim kayıtları, Hemodiyaliz Hastaları İçin Diyet Tedavisine Yönelik Tutum Ölçeği (HDTÖ), Subjektif Global Değerlendirme (SGD), biyokimyasal parametreler, Yaşam Kalitesi Ölçeği (KDQOL-36) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Formu (IPAQSF) araştırmanın başlangıcında ve sonunda iki gruba da uygulanmıştır. Müdahale grubuna 12 haftada tamamlanan, her biri 20–40 dakika süren altı oturumluk MG temelli beslenme eğitimi verilmiştir. Bu çalışmada müdahale grubunda HDTÖ toplam puan ortalaması ön test uygulamasında 38.8±6.99 iken son testte 46.9±7.56 yükselmiş ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (p<0.05). Ölçeğin“bilişten etkilenen ve gıda kültüründen etkilenen davranış eğilimi”ile“diyeti değiştiren olumsuz etki”alt boyutlarında da anlamlı artışlar bulunmuştur (p<0.05). KDQOL-36 ölçeğinin“böbrek semptomları, böbrek hastalığının etkileri ve yükü”ve“SF-12 mental işlevler”alt boyutlarında müdahale grubunun lehine anlamlı fark gözlenmiştir (p<0.05). Gruplar arası karşılaştırmalarda tüm alt boyutlarda fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0.05). HDTÖ ile KDQOL-36 alt boyutları arasında eğitim sonrasında diyeti değiştiren olumsuz etki ile böbrek semptomu, böbrek hastalığının etki ve yükü alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler ortaya çıkmıştır. Biyokimyasal parametrelerde müdahale grubunda beslenme eğitimi öncesi albümin düzeyi ortanca değeri 35.8[5.5] g/L iken eğitim sonrasında 38.9[3.2] g/L'ye yükselmiş ve bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak çalışmada uygulanan MG yaklaşımıyla bireyselleştirilmiş beslenme eğitimin; HD hastalarında davranış değişikliği oluşturmak, yaşam kalitesini artırmak ve hastalık yönetimini desteklemek açısından etkili yöntem olduğu saptanmıştır. Ayrıca elde edilen bulguların uzun vadeli etkilerini değerlendirmek için geniş örneklemli, uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Hemodialysis (HD) patients commonly experience multifaceted problems such as nutritional deficiencies, metabolic imbalances, and decreased quality of life, negatively impacting their health outcomes. The dietary restrictions and behavioral change challenges inherent in the dialysis process highlight the importance of motivational and awareness-based nutritional counseling approaches. This research aimed to evaluate the impact of nutritional education, provided through motivational interviewing (MI) in addition to medical treatment, on biochemical parameters, anthropometric measurements, dietary attitudes, and quality of life in HD patients. The study was conducted between September 2024 and September 2025 at the HD Unit of Erzincan Binali Yıldırım University Mengücek Gazi Training and Research Hospital with 70 HD patients aged 20-74 who agreed to participate. Participants were divided into two groups: intervention (n=35) and control (n=35). Participants' socio-demographic and health data were collected via questionnaire. Along with these data, anthropometric measurements, food consumption records, the Attitudes Towards Dietary Therapy for Hemodialysis Patients (ATDTP), Subjective Global Assessment (SGA), biochemical parameters, Quality of Life Scale (KDQOL-36), and International Physical Activity Form (IPAQSF) were administered to both groups at the beginning and end of the study. The intervention group received six sessions of MG-based nutritional education, each lasting 20–40 minutes, completed over 12 weeks. In this study, significant increases were found in the intervention group in the sub-dimensions of“behavioral tendencies influenced by cognition and food culture”and“negative influences altering diet”(p<0.05). The mean total score of the HDTÖ in the intervention group increased from 38.8±6.99 in the pre-test to 46.9±7.56 in the post-test, showing a statistically significant increase between the groups (p<0.05). A significant difference was observed in favor of the intervention group in the sub-dimensions of renal symptoms, effects and burden of renal disease, and SF-12 mental functions of the GKDQOL-36 scale (p<0.05). In intergroup comparisons, the difference was found to be statistically significant in all sub-dimensions (p<0.05). Significant relationships were found between the HDTÖ and the KDQOL-36 sub-dimensions, particularly between the negative influences altering diet and the sub-dimensions of renal symptoms and effects and burden of renal disease after training. In the biochemical parameters, the median albumin level in the intervention group before nutritional education was 35.8[5.5] g/L, while it increased to 38.9[3.2] g/L after education, and this increase was found to be statistically significant (p<0.05). In conclusion, the study found that individualized nutritional education using the MG approach was an effective method for creating behavioral change, improving quality of life, and supporting disease management in hemodialysis patients. Furthermore, larger, long-term studies are needed to evaluate the long-term effects of these findings.
Benzer Tezler
- Hemodiyaliz hastalarına verilen motivasyonel görüşme temelli danışmanlığın hemodiyaliz dayanıklılık ve tedavi uyumuna etkisi
The effect of motivational interviewing-based counseling given to hemodialysis patients on hemodialysis resilience and treatment adherence.
ÇİĞDEM ÖZDEMİR ELER
- Kronik hemodiyaliz hastalarında motivasyonel görüşme yönteminin tedaviye uyum ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of motivational interviewing method on treatment adherence and quality of life in chronic hemodialysis patients
ELİF OK
Doktora
Türkçe
2017
Hemşirelikİstanbul ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA YASEMİN KUTLU
- Hemodiyaliz hastalarında uyku hijyeni eğitimi ve motivasyonel görüşmenin uyku hijyeni, uyku kalitesi ve yaşam kalitesine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effects of sleep hygiene education and motivational interviewing on sleep hygiene, sleep quality, and quality of life in hemodialysis patients: A randomized controlled study
MELEK AVCI
- Watson insan bakım kuramına temellendirilmiş motivasyonel görüşmenin ve eğitimin hemodiyaliz uygulanan bireylerin tedaviye uyumuna, memnuniyetine ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
The effect of motivational interviewing and education based on watson human care model on adherence to treatment, satisfaction and quality of life in adults receiving hemodialysis treatment
ŞEFİKA TUĞBA YANGÖZ
- Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda öz bakım destekli motivasyonel görüşmenin hastaların öz bakım gücü ve hastalık uyumuna etkisi
The Effect of Self-Care Supported Motivational Interviewing on Patients' Self-Care Strength and Disease Adjustment in Patients Receiving Hemodialysis Treatment
ABDULLAH GERÇEK