Kadınların iklim değişikliğine yönelik kaygılarının sosyal ve psikolojik belirleyiciler ile ilişkisi
The relationship of women's anxiety about climate change with social and psychological determinants
- Tez No: 996222
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU AVCIBAY VURGEÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Kadın, Kaygı, Sosyal Belirleyiciler, Psikolojik Belirleyiciler, Climate Change, Women, Anxiety, Social Determinants, Psychological Determinants
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaşadığımız toplumu her yönüyle tehdit eden iklim değişikliği, 21. yüzyılın en büyük sorunudur ve insan sağlığı üzerindeki etkisi gün geçtikçe artırmaktadır. Özellikle sanayi devrimi sonrasında artan katı yakıt kullanımı, üretim ve tüketim faaliyetleri iklimde meydana gelen değişiklikleri tetikleyen ana itici güç olmuştur. Küresel bir sağlık sorunu kabul edilen iklim değişikliği, bireylerin fiziksel, sosyal ve ruhsal iyilik halini çevresel ve sosyal belirleyiciler üzerinden etkilemektedir. Savunmasız gruplar ise iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerine karşı daha hassastır. Bu bağlamda çalışmanın amacı kadınların iklim değişikliğine yönelik kaygı düzeyleri ile sosyal ve psikolojik belirleyiciler arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel desendedir. Çevirim içi ortamda, Kasım 2023-2024 tarihleri arasında Türkiye'de ikamet eden 18 yaşın üzerindeki 2549 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, literatür doğrultusunda geliştirilen demografik bilgileri ve risk algılama teorisine uyarlanmış sosyal- psikolojik belirleyicileri içeren tanıtıcı bilgi formu ve İklim Değişikliği Kadın Kaygı Ölçeği (İDKKÖ) ile toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 33,77±9,46'dır. İDKKÖ toplam puan ortalaması 65,48±13,52'dir. Alt boyutlar için puan ortalamaları; Fizyolojik Sağlık alt boyutu için 31,93±6,76, Davranış alt boyutu için 20,15±4,74 ve Toplumsal Cinsiyet alt boyutu için 13,40±3,74'dür. Regresyon analizi sonuçlarına göre, bilişsel faktörler, deneyimsel süreçler, sosyokültürel etkiler, bireylerin değer-inanç ve normları kadınların iklim değişikliğine yönelik kaygılarını etkilemekte ve anlamlı düzeyde artırmaktadır (F=296,696, p<0,001, R²=0,318). Tüm bu faktörler arasında iklim değişikliği kaygılarına yönelik en güçlü etkiye sahip değişkenin bireylerin değer sistemleri ve inançları olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak kadınların iklim değişikliğine yönelik kaygıları yüksek düzeydedir ve psiko-sosyal belirteçler kaygı düzeylerini olumsuz yönde etkilemektedir. Kaygı mevcut duruma uyum sağlamayı etkileyebilecek bir durumdur. Bu sonuçlar iklim değişikliğine yönelik politika ve stratejiler geliştirilirken kadınlar özelinde bireysel faktörlerin göz ardı edilmemesi gerektiğine dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
Climate change, which threatens every aspect of our society, is the biggest problem of the 21st century, and its impact on human health is increasing daily. Increased solid fuel use, production, and consumption activities, particularly after the industrial revolution, have been the main driving force behind climate change. Climate change, considered a global health problem, affects individuals' physical, social, and mental well-being through environmental and social determinants. Vulnerable groups are more susceptible to the health impacts of climate change. In this context, the aim of the study is to determine women's anxiety levels about climate change and the relationship between social and psychological determinants. The research is descriptive and cross-sectional. It was conducted online between November 2023 - 2024 with 2,549 women over the age of 18 residing in Turkey. Data were collected using an introductory information form containing demographic information developed in line with the literature and social-psychological determinants adapted to risk perception theory, and the Climate Change Anxiety Scale for Women (CCAS-Women). The mean age of the participants was 33.77±9.46. The total mean score on the CCAS-Women is 65.48±13.52. The mean scores for the subscales are 31.93±6.76 for the Physiological Health subscale, 20.15±4.74 for the Behavior subscale, and 13.40±3.74 for the Gender subscale. Regression analysis results indicate that cognitive factors, experiential processes, sociocultural influences, and individuals' values, beliefs, and norms influence and significantly increase women's concerns about climate change (F=296.696, p<0.001, R²=0.318). Among all these factors, the variable with the strongest impact on climate change concerns is individuals' value systems and beliefs. As a result, women's anxiety about climate change is high and psychosocial indicators negatively affect their anxiety levels. Anxiety can affect adaptation to the current situation. These results highlight the importance of considering individual factors, particularly for women, when developing policies and strategies to address climate change.
Benzer Tezler
- An examination of attachment styles, climate change awareness, attitudes toward environment and animals
Bağlanma stilleri, iklim değişikliği farkındalığı, çevreye ve hayvana karşı tutumun incelenmesi
ZEYNEP COŞKUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
PsikolojiYeditepe ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKAN TAYCAN
- Impacts of geothermal power plants on air quality, climate change and biodiversity
Jeotermal enerji santrallerinin hava kalitesi, iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik üzerindeki etkileri
MERVE DÖNDÜ AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURÇAK KAYNAK TEZEL
PROF. DR. MICHAEL LEUCHNER
- Üreme çağındaki kadınların iklim değişikliği ve maddi kaygılarının doğurganlık tutumuna etkisi
The effect of climate change and financial concerns on fertility attitudes of women of reproductive age
ÜMMÜHAN BETÜL TUNCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
EbelikSakarya ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
Doç. Dr. YASEMİN HAMLACI BAŞKAYA
- Prenatal dönemdeki kadınların iklim değişikliğine yönelik endişelerinin gebeliğe uyumlarına etkisinin ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the effect of prenatal women's concerns about climate change on the adaptation to pregnancy and the affecting factors
HANDE TINAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumEge ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENAY ÜNSAL ATAN