Türkçe ve Ukraynaca'da hayvan adlarının geçtiği deyimler ile atasözlerinin anlamsal açıdan incelenmesi
A semantic analysis of idioms and proverbs containing animal names in Turkish and Ukrainian
- Tez No: 996238
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ CİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, Türkçe ve Ukraynaca'da deyim ve atasözlerinde yer alan hayvan adlarının taşıdığı anlamları kültürel açıdan incelemeyi hedefe almaktadır. Giriş bölümünde, insan ile hayvan arasındaki temel ayrımın konuşma ve dil yetisi üzerinden kurulduğu vurgulanmış; dilin insanı düşünsel ve toplumsal bir varlık hâline getiren belirleyici unsur olduğu ortaya konmuştur. Bu çerçevede, hayvan imgelerinin soyut kavramların somutlaştırılmasında, ahlâkî değerlerin aktarılmasında ve toplumsal normların eleştirel biçimde ifade edilmesinde işlevsel bir araç hâline geldiği gösterilmiştir. Çalışma, söz konusu olguları antropomerkezci dil anlayışını aşan bir yaklaşımla ele alarak antrozooloji, kültürel dilbilim ve etnolingüistik perspektifleri bir araya getiren disiplinlerarası bir çerçeve sunmaktadır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Türkçe ve Ukraynaca'daki hayvan adlarına genel bir bakış sunulmakta; deyim ve atasözlerinin kuramsal tanımları yapılmakta ve konuya ilişkin mevcut literatür değerlendirilmektedir. İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde ise Türkçe ve Ukraynaca bağlamında hayvan adlarını içeren deyim ve atasözleri, kavramsal ve anlamsal özellikleri bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Ayrıca her iki dilde tarihî kaynaklar esas alınarak hayvan unsurlarına yüklenen anlamlar analiz edilmekte ve bu anlamların zaman içerisinde geçirdiği değişimler tespit edilmeye çalışılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the meanings carried by animal names in idioms and proverbs in Turkish and Ukrainian from a cultural perspective. In the introduction, it is emphasized that the fundamental distinction between humans and animals is established through the capacity for speech and language, and it is demonstrated that language is the defining element that transforms humans into intellectual and social beings. Within this framework, it is shown that animal images function as effective tools in the concretization of abstract concepts, the transmission of moral values, and the critical expression of social norms. By addressing these phenomena through an approach that goes beyond an anthropocentric view of language, the study presents an interdisciplinary framework that brings together perspectives from anthrozoology, cultural linguistics, and ethnolinguistics. The study consists of four chapters. The first chapter provides an overview of animal names in Turkish and Ukrainian, offers theoretical definitions of idioms and proverbs, and evaluates the existing literature related to the subject. The second, third, and fourth chapters comparatively analyze idioms and proverbs containing animal names in Turkish and Ukrainian in terms of their conceptual and semantic features. In addition, based on historical sources in both languages, the meanings attributed to animal elements are examined, and the changes these meanings have undergone over time are identified.
Benzer Tezler
- Ukrayna tarihi romanlarında Türkçe alıntı sözcüklerin kullanımı
The usage of Turkish loan words in Ukrainian historical novels
MARINA SYDORENKO
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM DAŞDEMİR
- Orta Çağ'da Karadeniz tarihi ve coğrafyası (8-13. yy)
The history and geography of the Black Sea in medieval (8-13. cent.)
ÖNDER GÜLER
- İlyas Bahşiş ve Edem Nalbandov'un derlediği“Kırım Tatar Xalq yırları”(Yazıçevirimi- inceleme- dizin)
“Folk ballads of Crimean Tatars”compiled by İlyas Bahşiş and Edem Nalbandov (Transcription- examination- directory)
SEMA KEÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜLAY ÇULHA
- Dünya ve lider ülkeler itibariyle 2023-2027 yıllarındaki buğday üretim tahminleri üzerine bir çalışma
A Study on Wheat Production's Forecasts for Leader Countries and Worldwide in 2023-2027
EMİNE ŞEYMA ESGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SEMİH UZUNDUMLU
- Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu (Cemiloğlu): Hayatı ve fikirleri
Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu's (Cemiloğlu) life and ideas
MUHAMMED FURKAN ENGİN