Türkiye'de hekim beyin göçü: Bir karma yöntem araştırması
Physician brain drain in Türkiye: A mixed method study
- Tez No: 996370
- Danışmanlar: PROF. DR. YALÇIN KARAGÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki hekim beyin göçü durumunun ortaya konulmasıdır. Bu amaç doğrultusunda 4 farklı örneklem grubundan karma araştırma desenleri içerisinde yer alan eş zamanlı/paralel araştırma deseni kullanılarak veriler elde edilmiştir. Bu araştırmanın nicel kısmını İstanbul ilinde hizmet sunan 574 hekim oluştururken, araştırmanın nitel kısmı üç örneklem üzerinden incelenmiştir. Nitel kısmın ilk örneklemini Türkiye'de tıp fakültesi eğitimi almış olup yurt dışında hizmet sunan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı hekimler oluşturmaktadır. Bu bağlamda, 7 farklı ülkede hekimlik mesleğini sürdüren 49 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı hekim araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Nitel kısmın ikinci örneklemini ise Türkiye'de hizmet sunan yabancı uyruklu hekimler oluşturmaktadır. Bu bağlamda, 8 farklı ülkeden 23 yabancı uyruklu hekim araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Nitel kısmın üçüncü örneklemini ise sağlık sektörü ile ilgili hizmet sunan meslek örgütü temsilcileri oluşturmaktadır. Bu bağlamda araştırma kapsamına 5 meslek örgütü temsilcisi dahil edilmiştir. Araştırmanın nicel bulgular incelendiğinde, görece genç yaşta olmanın hekim göçü niyetini arttırdığı görülmektedir. Araştırmanın nitel bulgular incelendiğinde Türkiye'deki hekim beyin göçünün itme- çekme teorisi bağlamında ele alındığı, Türkiye'den göç eden hekimlerin göçünün engellenmesi ve tersine göçün sağlanması gerekliliğinin yanı sıra uluslararası olarak nitelikli grupta yer alan hekimlerin de Türkiye sağlık sistemine entegre edilmesinin önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'nin hekim göçü için kaynak ülke olmasının dışında yabancı uyruklu hekimler için de hedef ülke olabileceği tespit edilmiştir. Türkiye'den yurt dışına hekim göçünde etkili olan faktörlerin Türkiye'ye yabancı uyruklu olarak göç etme yoluyla gelen hekimler için de etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu araştırmanın nitel kısmında ulaşılan üçüncü örneklem grubundaki katılımcıların görüşleri incelendiğinde hekim göçünün Türkiye açısından toplumsal boyutunun da olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmada, hekim beyin göçünün tek taraflı olarak ele alınacak bir süreç olmadığı ve hekimlerin göçünün önüne geçilmesi gerekliliği vurgulanmaktadır. Araştırma sonuçları; bireylere, sağlık hizmet sunucularına ve politika yapıcılara yönelik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to reveal the current state of physician brain drain in Türkiye. In line with this objective, data were collected from four different sample groups using a concurrent/parallel mixed-methods research design. The quantitative component of the study consisted of 574 physicians providing healthcare services in Istanbul. The qualitative component was examined through three distinct samples. The first qualitative sample comprised physicians who received their medical education in Türkiye and currently practice abroad as citizens of the Republic of Türkiye. In this context, 49 Turkish physicians practicing in seven different countries were included in the study. The second qualitative sample consisted of foreign national physicians providing healthcare services in Türkiye. Accordingly, 23 foreign physicians from eight different countries were included. The third qualitative sample involved representatives of professional organizations operating in the health sector, and five representatives were included in the study. The quantitative findings indicate that being relatively younger increases physicians' intention to migrate. The qualitative findings demonstrate that physician brain drain in Türkiye can be interpreted within the framework of push–pull theory. The results highlight not only the necessity of preventing the emigration of physicians from Türkiye and promoting reverse migration, but also the importance of integrating internationally qualified physicians into the Turkish healthcare system. Furthermore, the findings suggest that Türkiye is not only a source country for physician migration but may also serve as a destination country for foreign physicians. It was concluded that the factors influencing physicians' migration from Türkiye are similarly effective for foreign physicians who migrate to Türkiye. In addition, the views of participants in the third qualitative sample indicate that physician migration has significant social implications for Türkiye. This study emphasizes that physician brain drain should not be addressed as a one-sided process and underlines the necessity of implementing measures to manage and mitigate physician migration. The findings provide recommendations for healthcare providers, individuals and policymakers.
Benzer Tezler
- Küreselleşme ve yükseköğretimde ulusötesi aktörlere ilişkin akademisyen görüşleri
Perspective of academics on globalization and transnational actors in higher education
KADRİYE BEGÜM DOĞRUYOL ALADAK
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
- Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencileri ve asistan hekimlerinde yurtdışına göç etme niyeti yaygınlığı, nedenleri, göç etme niyetinin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri ve umutsuzluk düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi
Prevalance of intention to emigrate, reasons for intention to emigrate and associations of intention to emigrate with intolerance of uncertainty and hopelessness levels on medical students and residents of Bursa Uludag University Faculty of Medicine
EBRU GÜRBÜZ FİLİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriBursa Uludağ ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ AKKAYA
- İnsan sermayesinin uluslararası hareketliliği: Türkiye'de doktorların yurtdışına göçü üzerine bir araştırma
International mobility of human capital: A study on the out-migration of medical doctors in Turkey
EKREM DOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YİĞİT EVREN
- Türkiye'deki hekimlerin beyin göçünü etkileyen mesleki faktörlere ilişkin nitel bir araştırma
A qualitative study on the professional factors affecting the brain drain of physicians in turki̇ye
FURKAN BAKİ ZARALİOĞLU
- Bir üniversite hastanesinde görev yapan asistan hekimlerin yurt dışına göç etme eğilimlerinin ve umutsuzluk durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the tendencies of migration abroad and their state of hopelessness of assistant physicians working in a university hospital
FATMA TİLKİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıFırat ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM BULUT