Molla Nurullah Godîşkî'nin 'Kitâbü'l-Himyân' adlı eserinin inceleme ve tahkiki
The critical edition of Molla Nurullah Godîşkî's work titled Kitâbü'l-Himyân bi Şerhi Hidâyeti's-Sibyân
- Tez No: 996429
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kıraat, Tecvid, Reading, Tecvid
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yazma eser, insan unsurunun doğrudan katkısıyla üretilen, ilmi ve kültürel birikimi muhafaza eden kıymetli metinlerdir. Antik çağlardan itibaren papirüs, parşömen ve kağıt üzerine kaydedilen bu metinler, özellikle İslam dünyasında medreseler, kütüphaneler ve ilim merkezleri aracılığıyla IX. yüzyıldan itibaren sistemli bir şekilde muhafaza edilerek çoğaltılmıştır. Bu metinler, Orta Çağ boyunca bilimsel gelişmelerin temelini oluşturmuş ve XV. yüzyılda matbaanın icadına kadar bilginin en önemli aktarım amacı olmuştur. Günümüzde ise tahkik, çeviri ve analiz yoluyla akademik çalışmalara ışık tutmaya devam etmektedir. Bu çerçevede, çalışmamızın temelini oluşturan yazma eser, XX. yüzyılda yaşamış olan Molla Nurullah Godîşkî'nin“Kitâbü'l-Himyân”adlı şerhtir. Çalışmamız bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu ve önemi, amacı, çalışmanın akademik literatürdeki yeri ve katkısı, yöntemi ve kaynakların değerlendirilmesinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde, Oxîn Medresesi'nde yetişmiş, talebe yetiştirmiş ve eserler te'lif etmiş Molla Nurullah Godîşkî'nin hayatı, ilmi şahsiyeti, yaşadığı çevrenin kültürel ve ilmi yapısı, hocaları, talebeleri, eserleri, edebî ve ahlakî yönleri incelenmiştir. İkinci bölümde, müellifin daha önce neşredilmemiş ve tecvid ilmine dair önemli bilgiler içeren söz konusu eseri; müellife aidiyeti, bu isimle isimlendirilme sebebi, muhtevası, önemi ve yazılma sebebi, tecvid ilmindeki değeri, nüshanın tanıtımı ve değerlendirilmesi, müellifin eserde gerçekleştirdiği katkılar, eserde izlenen metod ile müellifin eserinin telifinde başvurduğu kaynaklar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Ekler bölümünün“Ek 2”kısmında ise“Kitâbü'l-Himyân”adlı eserin tahkikli metni sunularak, tecvid ilmi açısından ilmi bir analiz gerçekleştirilmiş ve ardından çalışmamız sonuç, kaynakça ve ekler bölümleriyle tamamlanmıştır. Analizler sonucunda, bu çalışmada, Doğu medreselerinin eğitim müfredatında kıraat ve tecvid ilimlerine önem verildiği açıkça ortaya konmuştur. Ayrıca müellifin eserinde sehven yapılmış hareke ve kelime hataları tespit edilerek gerekli düzeltmeler titizlikle gerçekleştirilmiş, bu tashihler ve diğer analizler tezin sonuç bölümünde belirtilmiştir.
Özet (Çeviri)
Manuscripts are valuable texts produced with the direct contribution of human agency, preserving the scientific and cultural heritage of civilizations. Since antiquity, such texts have been recorded on papyrus, parchment, and paper, and particularly within the Islamic world, they have been systematically preserved and copied via madrasas, libraries, and centers of learning since the 9th century. Serving as the primary means of transmitting knowledge until the invention of the printing press in the century, manuscripts continue to contribute to academic studies today through critical editions, translations, and analyses. Within this framework, the primary source of this study is the manuscript Kitabü'l-Himyân, a commentary authored by Molla Nurullah Godîşkî, who lived in the 20th century. This study consist of an introduction and two main chapters. The introduction outlines the research subject and its significance, the objectives of the study, its place and contribution within the akademic literature, the methodology employed, and an evaluation of the sources used. The first chapter examines the life and scholarly personality of Molla Nurullah Godîşkî, an influential scholar trained at the Oxîn Madrasa who educated students and authored works. It also explores the cultural and intellectual milieu in which he lived, as well as his teachers, students, literary output, and ethical and literary qualities. The second chapter focuses on the author's unpublished work,“Kitâbü'l-Himyân”, wich contains significant information related to the science of tajwîd. This work is analyzed in terms of its attribution to the author, the reasoning behind its title, its content, significance, purpose of composition, scholarly value in the field of tajwîd, the description and assessment of the manuscript, the author's scholarly contributions within the work, the methodology followed, and the sources consulted during its composition. In Appendix 2, a critically edited edition of el-Himyân a commentary on“Hidâyetü's-Sibyân”by Shaykh Alâuddîn al-Oxînî, is presented, accompanied by an analytical evaluation from the perspective of tajwîd studies. The thesis concludes with a summary of findings, a bibliography, and appendices. This study clearly reveals that the sciences of Qira'at and Tajwîd were given significant importance in the educational curriculum of Eastern madrasas. In addition diacritical and lexical errors made inadvertently in the author's work were identified and carefully corrected. These corrections, along with other analyses, are presented in detail in the conclusion section of the thesis.
Benzer Tezler
- Şeyh Fethullah Verkanisi'nin“Kitabü'l- Küfr ve'l-Kebair”adlı eserinin tercüme, tahlil ve değerlendirmesi
Translation, analysis and evaluation of Sheikh Fethullah Verkanisi's“Kitāb al-Kufr wa-al-Kabāir”
MUHAMMED ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinBitlis Eren ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMAZAN TARİK
- Molla nurullah godişkî'nin hayatı, eserleri ve ilahî aşk anlayışı
Molla Nurullah Godişkî's life, works and concept of divine love
CESİM YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN NURİ KARADAYI
- Şeyh Alâuddin Ohinî'nin“Hidâyetü's-Sıbyân”adlı manzum tecvid eserinin Nurullah Godişkî'ye ait“El-Himyân bi Şerh-i Hidâyeti's-Sıbyân”isimli şerhi (İnceleme ve tahkîk)
Nurullah Godişki's commentary titied“El-Himyân bi Şerh-i Hidâyeti's-Sıbyân”of Sheikh Alauddin Ohini's verse tajvid work named“Hidâyetü's-Sıbyân”(Review and edition critique)
YUNUS EMRE KUMRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKocaeli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM ÖZMEN
- Mele Nurullahê Godîşkî'nin“Çenta Yetîman”adlı eserinin transkripsiyonu, Türkçeye çevirisi, tahlil ve tenkidi
The transcription, Turkish translation, analysis and criticism of the work of 'Mele Nurullahê Godîşkî' named the“Çenta Yetîman”(Orphans' bag)
CİHAT BAKIRHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinMuş Alparslan ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDÜLCELİL BİLGİN
- El-Cewahîru'r Reşadîye fî Sîretî'n-Nebewîyye ya Mela Nûrûllahê Godişkî (Metn û lêkolîn û ferheng)
Molla Nurullah Godışkînin el-Cewahîru'r Reşadîye fî Sîretî'n-Nebewîyye adlı eseri (Metin, analiz ve sözlük)
FAHRİ TİTİZ
Yüksek Lisans
Kürtçe
2020
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiKürt Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. ZAHİR ERTEKİN