Özel eğitim öğretmenlerinin çoklu yetersizliği olan öğrencilere ilişkin tutumları: Bir karma yöntem araştırması
Special education teachers' attitudes towards students with multiple disabilities: A mixed methods study
- Tez No: 996462
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADİLE EMEL SARDOHAN YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Öğretim Ana Blim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özel eğitim öğretmenlerinin çoklu yetersizliği olan öğrencilere ilişkin tutumları, öğrencilerin eğitimsel ve sosyal gelişimini doğrudan etkileyen kritik bir faktördür. Bu araştırma, özel eğitim öğretmenlerinin çoklu yetersizliği olan öğrencilere yönelik tutumlarını ve bu tutumların demografik değişkenlerle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntemle yürütülen çalışmada nicel veriler 214, nitel veriler ise 20 özel eğitim öğretmeni ile toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak özel eğitim öğretmenlerinin çoklu yetersizliği olan öğrencilere yönelik tutum ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmen tutumlarının cinsiyet, medeni durum veya çocuk sahibi olma gibi genel demografik değişkenlerden çok, yaş, mesleki kıdem, eğitim düzeyi ve hizmet içi eğitim gibi mesleki deneyimlerle ilişkili olduğunu göstermiştir. Lisansüstü mezunları iş birliğine daha açık tutumlar sergilerken, hizmet içi eğitim alan öğretmenler özellikle iş birliği ve eğitimsel destek boyutlarında daha yüksek puan almıştır. Öğretmenler, öğrencilerin sosyal, duygusal ve bireysel gereksinimlerini gözeten bütüncül bir yaklaşım benimsemekte ve öğretim uyarlamalarını bireysel ihtiyaçlara göre gerçekleştirmektedir. Bulgular ayrıca, BEP süreçlerinde öğrenciyi merkeze alan, esnek ve iş birliği temelli planlamaların önemini, disiplinlerarası iş birliği ve aile katılımının eğitimin kalitesini artırmada kritik rol oynadığını ortaya koymuştur. Hizmet içi eğitimler mesleki yeterlik ve iş birliği kapasitelerini güçlendirirken, bazı sınırlılıkların varlığı da belirlenmiştir. Ebeveynlik ve yakın çevrede yetersizliği olan bireylerin bulunması, öğretmenlerin empati ve mesleki uygulamalarına katkı sağlamaktadır; ancak aşırı duygusal tepkilerin profesyonel sınırları etkileyebileceği de görülmüştür. Araştırma sonuçları, çoklu yetersizliği olan öğrencilerin eğitiminde öğretmenlerin bilgi, deneyim, iş birliği ve mesleki gelişim süreçlerinin önemini vurgulamaktadır. Araştırma ve uygulama önerileri, öğretmenlerin çoklu yetersizliği olan öğrencilere yönelik tutumlarını etkileyen değişkenlerin, eğitim süreçlerinin ve işbirliklerinin daha geniş örneklemlerle derinlemesine incelenmesini önermektedir. Ayrıca, fiziksel koşulların iyileştirilmesi, BEP uygulamalarının güçlendirilmesi, aile iş birliklerinin artırılması ve öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin desteklenmesiyle öğretim kalitesinin artırılması vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
The attitudes of special education teachers towards students with multiple disabilities are a critical factor directly affecting students' educational and social development. This study aims to examine special education teachers' attitudes towards students with multiple disabilities and the relationship of these attitudes with demographic variables. Conducted using a mixed methods approach, the quantitative data were collected from 214 teachers, and the qualitative data were collected from 20 special education teachers. Data collection tools included the Attitude Scale for Special Education Teachers towards Students with Multiple Disabilities and a semi-structured interview form. The findings indicate that teacher attitudes are more closely related to professional experience variables—such as age, professional seniority, educational level, and in-service training—rather than general demographic variables like gender, marital status, or parenthood. Teachers with postgraduate degrees demonstrated more collaborative attitudes, while those who participated in in-service training scored higher particularly in collaboration and educational support dimensions. Teachers adopt a holistic approach that considers students' social, emotional, and individual needs and implement instructional adaptations according to individual requirements. The results also highlight the importance of student-centered, flexible, and collaborative planning in individualized education program (IEP) processes, as well as the critical role of interdisciplinary collaboration and family involvement in enhancing the quality of education. While in-service trainings strengthen professional competence and collaboration capacity, some limitations were also identified. The presence of family members or close relatives with disabilities contributes to teachers' empathy and professional practices; however, excessive emotional responses may affect professional boundaries. The findings emphasize the importance of teachers' knowledge, experience, collaboration, and professional development processes in the education of students with multiple disabilities. Research and practice recommendations suggest further in-depth examination of the variables affecting teachers' attitudes, educational processes, and collaborations with larger samples. Additionally, improving physical conditions, strengthening IEP implementation, increasing family collaboration, and supporting teachers' professional development are highlighted as ways to enhance instructional quality.
Benzer Tezler
- Özel eğitim öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile yardımcı teknolojilere yönelik tutumlarının incelenmesi
Investigation of special education teachers' digital literacy levels and attitudes towards assistive technologies
CİHAN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilim ve TeknolojiTrakya ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA AKGÜN
- Özel eğitim öğretmenlerinin ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerine ilişkin görüşleri
The opinions of the special education teachers on the education services provided for students with severe and multiple disabilities
MAİDE KOLAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE SÖNMEZ KARTAL
- Zihin yetersizliği olan öğrencilere temel toplama işleminin öğretiminde somut-yarı somut-soyut öğretim stratejisinin etkililiği
The effectiveness of concrete-representational-abstract teaching strategy on basic addition facts skills of students with intellectual disabilities
SALİH NAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE SEMA BATU
- Zihin yetersizliği olan öğrencilere yemek pişirme becerilerini kazandırmada kendini yönetme stratejilerinin etkisi
Effectiveness of use of self-management skills to students with intellectual disabilities in teaching cooking skills
SEVDA GEVŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiZihin Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇIĞIL AYKUT
- Kaynaştırma sınıfı öğretmenlerine fen ve teknoloji derslerinde sunulan davranışsal danışmanlığın öğretmenlerin öğretim davranışları üzerindeki etkisi
The effects of behavioral counsultation provided in science and technology courses to inclusive class teachers on their instructional behavior
MUSTAFA KURT
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEVİYE TUĞBA TUNCER