Denetimde yapay zekanın benimsenmesi ve etkileri
The adoption of artificial intelligence in auditing and its effects
- Tez No: 996575
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Denetim, Bağımsız Denetim, Yapay Zeka, Mali denetim, Muhasebe denetimi, Auditing, Independent Audit, Artificial Intelligence, Accounting audit
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada denetçilerin yapay zekayı benimseme, yapay zekaya yönelik algı ve tutumları ile yapay zeka ve mesleğin geleceğine ilişkin görüşleri ve etkileri incelenmiştir. Bu doğrultuda konu teorik olarak incelenmiş ve ilgili konuyla alakalı olarak literatür taraması yapılmıştır. Araştırmada ayrıca katılımcıların yapay zeka teknolojilerine ilişkin bilgi ve farkındalık durumları belirlenmiş olup sosyo demografik ve mesleki değişkenlere göre ölçek puanları karşılaştırılmıştır. Çalışma 363 katılımcı ile yürütülmüş ve veriler anket yöntemiyle toplanmıştır. Ölçeklerin güvenirlik ve yapı geçerliği analiz edilmiş tanımlayıcı istatistikler hesaplanmış, grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular yapay zekaya yönelik algı ve tutum ile yapay zeka ve mesleğin geleceği puanları arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, eğitim düzeyi ve kurum büyüklüğüne göre ölçek puanlarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Yaş grupları ve mevcut pozisyon açısından algı ve tutum puanları değişmezken yapay zeka ve mesleğin geleceği puanlarında bazı gruplar arasında anlamlı farklılıklar görülmüştür. Kurum ve kuruluşlarda yapay zeka temelli araçların kullanım durumunda da benzer bir sonuç elde edilmiştir. Katılımcıların önemli bir kısmı yapay zeka konusunda bilgi sahibi olduğunu belirtmiş ve buna karşın eğitim veya seminer alma oranı düşük bulunmuştur. Ayrıca kurumların bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yapması gerektiğini düşünen katılımcıların algı ve tutum puanları daha düşük düzeydedir. Sonuç olarak araştırma denetim mesleğinde yapay zeka dönüşümünün teknik boyut kadar insan ve kurum yönetimi boyutuyla da ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This examines auditors's adoption of artificial intelligence, their perceptions and attitudes toward AI, and their views on and the effects of AI on the future of the auditing profession. In line with this purpose, the topic was examined theoretically and a literature review was conducted. The study also determined participants' levels of knowledge and awareness regarding AI technologies, and scale scores were compared across socio demographic and professional variables. The study was carried out with 363 participants, and data were collected using a questionnaire The scales reliability and construct validity were analyzed, descriptive statistics were calculated, and group comparisons were conducted using the independent samples t test and one way analysis of variance (ANOVA). The relationship between the scales was evaluated using Pearson correlation analysis. The findings indicate a statistically significant and positive relationship between perceptions and attitudes toward AI and scores on AI and the future of the profession. No statistically significant differences were found in scale scores by gender, education level, or organization size. While perceptions and attitudes did not vary by age groups or current position, significant differences were observed between some groups in scores on AI and the future of the profession. A similar result was obtained for the use of AI based tools in institutions and organizations. A considerable proportion of participants reported that they were knowledgeable about AI, whereas the rate of receiving training or seminars was low. In addition, participants who believed that institutions should conduct information and awareness activities had lower perception and attitude scores. In conclusion the study shows that AI transformation in the auditing profession should be addressed not only in terms of its technical dimension but also in terms of human and organizational management dimensions.
Benzer Tezler
- Yapay zekanın denetim çalışmalarına etkileri ve ticari alacaklar ile stokların denetiminde kullanılmasına yönelik öneriler
Effects of artificial intelligence on audit activities and recommendations for the audit of trade receivables and inventory
HALUK MERT
- Petrokimya endüstrisinde L matris yöntemi ile risk değerlendirmesi: Kimyasal maddelerin çevresel etkileri ve güvenlik önlemleri
Risk assessment with L matrix method in petrochemical industry: Environmental impacts of chemical substances and safety measures
MUSTAFA ÇAKIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
KimyaSakarya ÜniversitesiYangın ve Yangın Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN DÜNDAR
- Central bank digital currencies (CBDCs): A countermeasure to anti-money laundering (AML) challenges posed by cryptocurrencies?
Merkez bankası dijital para birimleri (CBDC'ler): Kripto para birimlerinin neden olduğu karapara aklama (AML) zorluklarına karşı bir önlem mi?
ALBINA GAISINA
Doktora
İngilizce
2026
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MATTHIAS PETER FINGER
- Yapay zekânın iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde kullanılması
Using of artificial intelligence in occupational health and safety inspections
SENEM ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mühendislik BilimleriMarmara Üniversitesiİş Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT EKİCİ
- Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinde gelişen teknolojilerin denetim üzerindeki etkileri: Lübnan üzerine bir araştırma
The effects of developing technologies on control in the Middle East and North Africa region: A research on Lebanon
WALAA KHODER KATTAR
Doktora
Türkçe
2024
İşletmeNecmettin Erbakan Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET NURİ SALUR