Lise öğretmenlerinin benimsedikleri kurumsal mantıkların mesleki kimlik tipolojileri üzerindeki etkisi
The effect of the institutional logics adopted by high school teachers on professional identity typologies
- Tez No: 996684
- Danışmanlar: PROF. DR. İNAYET AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim yönetimi, Kurumsal mantık, Lise öğretmenleri, Mesleki kimlik, Educational administration, Institutional logic, High schools teachers, Professional identity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı Ankara ili kamu liselerinde görev yapan öğretmenlerin kurumsal mantıklarına yönelik görüşleri ve bu kurumsal mantıkların öğretmenlerin mesleki kimlik tipolojileri üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Araştırma karma araştırma desenlerinden açıklayıcı sıralı desen ile yürütülmüştür. Bu kapsamda öncelikle lise öğretmenlerinin kurumsal mantıklarına ve mesleki kimlik tipolojilerine ilişkin görüşlerine ait nicel veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel aşama örneklemini Ankara'daki kamu liselerinde görev yapan 605 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel aşamasında ise Ankara'daki kamu liselerinde görev yapan 18 öğretmenle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Lise öğretmenlerinin kamusal eğitim, evrensel eğitim, çağdaş eğitim ve ulusal eğitim mantıklarını benimseme düzeylerinin çok yüksek, demokratik eğitim mantığını benimseme düzeylerinin ise yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin kurumsal mantıklarına yönelik görüşleri cinsiyet, eğitim düzeyi, kıdem, görev yapılan okul türü, sendika üyelik durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken; çağdaş eğitim mantığına yönelik görüşleri branş değişkenine göre yabancı dil öğretmenlerinin lehine anlamlı farklılık göstermektedir. Benzer şekilde kamusal eğitim mantığına yönelik görüşleri ise mezun olunan fakülte değişkenine göre anlamlı farklılık göstermektedir. İlahiyat fakültesinden mezun olan öğretmenlerin kamusal eğitim mantığına yönelik görüş ortalamaları görece daha düşüktür. Lise öğretmenlerin mesleki kimlik tipolojilerine yönelik görüşlerine ait puan ortalamaları değerlendirildiğinde öğretmenler en çok yansıtıcı uygulayıcı öğretmen davranışlarını sergilemektedirler. Erkek öğretmenler, lisans mezunu olan öğretmenler, 26 yıl ve üzerinde kıdemi olan öğretmenler ile mesleki ve teknik eğitim fakültelerinden mezun olan öğretmenler pasif teknisyen öğretmen davranışlarını daha çok sergilemektedirler. Yabancı dil öğretmenleri pasif teknisyen öğretmen davranışlarını daha az sergilemektedirler. 16- 20 yıl kıdemi olan öğretmenler yansıtıcı uygulayıcı öğretmen davranışlarını daha az sergilemektedirler. Yetenek dersleri öğretmenleri yansıtıcı uygulayıcı öğretmen davranışlarını daha çok sergilemektedirler. Eğitim fakültesi mezunu öğretmenler ve diğer fakültelerden (Spor bilimleri, güzel sanatlar, sağlık fakülteleri ve beden eğitimi yüksek okulu) mezun öğretmenler, fen-edebiyat ve ilahiyat fakültesi mezunu öğretmenlere kıyasla daha fazla yansıtıcı uygulayıcı öğretmen davranışları sergilemektedir. Araştırma ile öğretmenlerin çağdaş eğitim mantığını benimsemesinin pasif teknisyen öğretmen davranışları üzerinde azaltıcı bir etki gösterdiği tespit edilirken, öğretmenlerin çağdaş eğitim mantığını, kamusal eğitim mantığını ve ulusal eğitim mantığını benimsemesinin yansıtıcı uygulayıcı öğretmen davranışları üzerinde artırıcı bir etki gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin çağdaş eğitim mantığını ve demokratik eğitim mantığını benimsemesi dönüştürücü entelektüel öğretmen davranışları üzerinde artırıcı bir etki gösterdiği ortaya konulmuştur. Sonuçlara dayalı olarak, öğretmenlerin demokratik eğitim anlayışlarını geliştirmek için eleştirel düşünme, öğrenci katılımı ve hak temelli eğitim konularına odaklanan hizmet içi eğitim faaliyetleri ile çağdaş eğitim mantıklarını geliştirebilmek için yenilikçi öğretim yöntem ve teknikleri, ölçme-değerlendirme uygulamaları konusunda mesleki gelişim faaliyetleri düzenlenmesi ile öğretmenlerin iletişim kurabilecekleri ve iş birliği yapabilecekleri mesleki gelişim toplulukları oluşturulması gibi öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the views of teachers working in public high schools in Ankara on their institutional logics and the effect of these institutional logics on teachers' professional identity typologies. The study was conducted using an explanatory sequential design from mixed research designs. Within this scope, quantitative data on high school teachers' views on their institutional logics and professional identity typologies were first collected. The quantitative phase sample of the research consists of 605 teachers working in public high schools in Ankara. In the qualitative phase of the research, interviews were conducted with 18 teachers working in public high schools in Ankara. High school teachers were found to have a very high level of acceptance of the principles of public education, universal education, contemporary education, and national education, while their level of acceptance of the principle of democratic education was high. Teachers' views on institutional logic did not show any significant differences based on variables such as gender, education level, seniority, type of school, or union membership status; however, their views on modern education logic showed a significant difference in favor of foreign language teachers based on the variable of subject area. Similarly, their views on public education logic showed significant differences according to the variable of the faculty from which they graduated. Teachers who graduated from the Faculty of Theology had relatively lower average views on public education logic. When evaluating the average scores of high school teachers' views on professional identity typologies, teachers most frequently exhibit reflective practitioner teacher behaviors. Male teachers, teachers with a bachelor's degree, teachers with 26 years or more of seniority, and teachers who graduated from vocational and technical education faculties exhibit passive technician teacher behaviors more frequently. Foreign language teachers exhibit passive technician teacher behaviors less frequently. Teachers with 16-20 years of seniority exhibit reflective practitioner teacher behaviors less frequently. Teachers of aptitude courses exhibit reflective practitioner teacher behaviors more frequently. Teachers who graduated from education faculties and teachers who graduated from other faculties (sports sciences, fine arts, health faculties, and physical education colleges) exhibit more reflective practitioner teacher behaviors compared to teachers who graduated from science, literature, and theology faculties. The research found that teachers' adoption of contemporary educational logic had a reducing effect on passive technician teacher behaviors, while teachers' adoption of contemporary educational logic, public educational logic, and national educational logic had an increasing effect on reflective practitioner teacher behaviors. Furthermore, it was revealed that teachers' adoption of contemporary educational philosophy and democratic educational philosophy has an increasing effect on transformative intellectual teacher behavior. Based on the results, recommendations were made to develop teachers' democratic education approaches through in-service training activities focusing on critical thinking, student participation, and rights-based education, and to develop contemporary educational approaches through innovative teaching methods and techniques, assessment -evaluation practices, and the establishment of professional development communities where teachers can communicate and collaborate.
Benzer Tezler
- Exploring coursebook representations of English as a lingua franca and teachers' beliefs and experiences
İngilizcenin ortak dili kullanımı: Ders kitabı temsilleri ile öğretmenlerin inançları ve deneyimleri
DARYA BOSTANCIOĞLU
Doktora
İngilizce
2026
Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RANA YILDIRIM
- Öğretmenlik uygulaması modeli
Practice teaching model
FATMA HACIOĞLU
Doktora
Türkçe
1990
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVAT ALKAN
- Lise öğretmenlerinin epistemolojik inançları ile öğretme-öğrenme anlayışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between high school teachers' epistemological beliefs and their teaching-learning approaches
SALİH AKYILDIZ
Doktora
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. Burhan AKPUNAR
- Lise İngilizce öğretmenlerinin ders geçme ve kredi sistemi uygulamasına ilişkin görüşleri
Başlık çevirisi yok
KEVSER BAYKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜRÜVVET BİLEN
- Lise matematik dersi öğretim programı ölçme-değerlendirme boyutunun öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Evaluating measurement and evaluation aspect of high school mathematic curriculum based on teacher's opinion
TUNCAY TUNCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İ. YAŞAR KAZU