Çocuk edebiyatı kitaplarında Türk halk edebiyatı unsurlarının kullanımı: Sevim Ak örneği
The use of folk literature elements in children's literature: A case study of Sevim Ak
- Tez No: 996932
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL BUNSUZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kültürel aktarım, Türk halk edebiyatı, Türkçe eğitimi, Çocuk edebiyatı, Cultural transfer, Turkish public literature, Turkish education, Children’s literature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Sevim Ak'ın çocuk edebiyatına yönelik eserlerinde yer alan Türk halk edebiyatı unsurlarını tespit etmek ve bu unsurların yazar tarafından nasıl ve hangi işlevle kullanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın kapsamı, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen ve yazarın farklı yıllarda yayımlanmış beş çocuk kitabıyla sınırlandırılmıştır. İncelenen eserler Şarkını Denizlere Söyle, Domates Saçlı Kız, Vanilya Kokulu Mektuplar, Gazete Fısıltıları ve Toto'nun Sınıfıdır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüştür. Veri kaynağı olarak seçili kitaplar doküman incelemesiyle okunmuş, metinlerdeki unsurlar belirlenmiş ve betimsel içerik analizi ile sınıflandırılmıştır. İnceleme sürecinde halk edebiyatının tüm türleri eserlerde aranmış ancak yalnızca masal, efsane, mitoloji, halk inanışları, atasözü ve deyimler, alkış ve kargış örnekleri, tekerleme, bilmece, fıkra, türkü, halk hikâyesi ve destansı unsurlar tespit edilmiştir. Bu türlerin eserlerde iki farklı biçimde yer aldığı görülmüştür. Birincisi, türlerin müstakil olarak yazar tarafından doğrudan okuyucuya sunulması; ikincisi ise bu türlere ait unsurların ve çağrışımların metin içerisinde yer almasıdır. Bulgular, halk edebiyatı unsurlarının bu metinlerde anlatımı güçlendiren ve taşıyan bir araç olarak kullanıldığını göstermektedir. Deyim ve atasözleri, karakterlerin duygu ve düşüncelerini kısa ve anlaşılır biçimde aktarmakta, konuşma dilinin doğallığını güçlendirmektedir. Masalsı ve mitolojik çağrışımlar anlatının heyecanını desteklemekte, efsane ve inanış temelli örnekler ise karakterlerin olayları yorumlama biçimine katkı sağlamaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler sonucunda incelenen eserlerin tamamında Türk halk edebiyatının muhtelif unsurları ile karşılaşılmıştır. Bununla birlikte çalışma, eserlerde Türk halk edebiyatı unsurlarının işlevsel bir bütünlük içinde kurulduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to identify the elements of Turkish folk literature present in Sevim Ak's works written for children and to examine how and for what purposes these elements are used by the author. The scope of the study is limited to five books published in different years: Şarkını Denizlere Söyle, Domates Saçlı Kız, Vanilya Kokulu Mektuplar, Gazete Fısıltıları, and Toto'nun Sınıfı. The research was conducted using a qualitative research approach. As the data source, the selected books were examined through document analysis, the relevant elements were identified, and the findings were classified using descriptive content analysis. During the analysis process, all genres of folk literature were searched for in the works; however, only examples of fairy tales, legends, mythology, folk beliefs, proverbs and idioms, blessings and curses, riddles, tongue twisters, jokes, folk songs, folk tales, and epic elements were identified. It was observed that these elements appear in the texts in two different ways: first, as independent forms directly presented to the reader by the author; and second, through the use of elements and associations related to these genres within the narrative. The findings indicate that folk literature elements function as tools that support and enhance the narrative in these texts. Proverbs and idioms convey characters' emotions and thoughts in a concise and clear manner while strengthening the natural flow of spoken language. Fairy-tale and mythological associations contribute to the sense of excitement in the narrative, whereas legend- and belief-based elements support the characters' ways of interpreting events. Based on the data obtained, various elements of Turkish folk literature were identified in all of the works examined. Overall, the study demonstrates that these elements are integrated into the texts within a coherent and functional framework.
Benzer Tezler
- Resimli çocuk kitaplarında kapak tasarımı ve içerik ilişkisi üzerine halkbilimsel bir araştırma
A folklore-based analysis of the connection between cover design and content in illustrated children's books
ZEYNEP ARAS SEFERİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM ULUSAN ÖZTÜRKMEN
- Nihan Temiz'in çocuk kitaplarında halk bilimi unsurları
Elements of folklore in Nihan Temiz's children's books
FİLİZ ERDURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıBartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE SEHER EROL ÇALIŞKAN
- Çizgi filmlerde ve çocuk kitaplarında kültür aktarımı
Children's media and culture transfer
MUSTAFA YOĞURTCU
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
- Bulgaristan'da Türk çocuk edebiyatı
Turkish children's literature in Bulgaria
ATIF AKGÜN
Doktora
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN EKİCİ
- Tek partili dönemde yayımlanan çocuk ve gençlik dergilerinin halk edebiyatı unsurları açısından incelenmesi
Investigation of the journals of children and youth published in the one party period in terms of folk literature elements
RECAİ BAZANCİR
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZGÜR GÜVENÇ