Fostering spatial reasoning abilities in young children
Erken çocuklukta uzamsal becerileri desteklemek
- Tez No: 996960
- Danışmanlar: PROF. DR. AYLİN KÜNTAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, çocukların uzamsal becerilerin geliştirilebilirliğini incelemekte ve gündelik yaşam bağlamlarında uzamsal becerileri desteklemeye yönelik erişilebilir yolları ortaya koymaktadır. Tez, oyuncak tasarımı, okul temelli etkinlikler ve doğal ebeveyn-çocuk etkileşimi alanlarından gelen içgörüleri bir araya getirir. 1. Bölümde, uzamsal bilişin kuramsal ve ampirik temelleri ele alınmış ve tezin oyuncak tasarımı, okul temelli müdahale ve erken dönem girdi düzeylerini bir araya getiren çok katmanlı yaklaşımı gerekçelendirilmiştir. 2. Bölümde, hakemli dergiler ve konferans bildirileri üzerinden yürütülen sistematik bir derleme ile gelişim psikolojisi ve oyuncak tasarımı literatürleri sentezlenmiştir. Bu bölüm, yapı-inşa oyuncağı araştırmalarının ağırlıklı olarak zihinsel döndürmeye odaklandığını; oysa üç boyutlu düşünme için zihinsel katlama ve bakış açısı alma becerilerinin de kritik olduğunu vurgular ve iki alan arasındaki açıklıkları kapatmaya yönelik 6 öneri sunar. 3. Bölümde, düşük sosyoekonomik düzeyden gelen çocuklarda, gündelik ve düşük maliyetli malzemelerle yürütülen, cinsiyet açısından nötr inşa etkinliklerinin uzamsal becerileri geliştirip geliştirmediği değerlendirilmiştir. 132, 1. sınıf öğrencisiyle (67 müdahale, 65 kontrol) sınıfta yürütülen 5 günlük müdahalede uzamsal beceriler ön test, son test ve gecikmeli son testte ölçülmüştür. Bulgular, müdahale grubunun zihinsel döndürmede daha büyük ve kalıcı kazanımlar gösterdiğini; buna karşın zihinsel katlama ve bakış açısı alma için grup farklarının anlamlı olmadığını ve kızlarla erkeklerin benzer düzeyde yararlandığını göstermiştir. 4. Bölümde, Türkçe konuşan bir boylamsal örneklemde, bebeklik dönemindeki uzamsal dil girdisinin daha sonraki uzamsal performansı yordaması test edilmiştir. Düşük ve yüksek sosyoekonomik gruplardan 38 çocuk, 8, 10 ve 18. aylarda 1'er saatlik ev ziyaretlerinde gözlemlenmiş; uzamsal beceriler 64. ayda Children's Mental Transformation Task ile değerlendirilmiştir. Oransal uzamsal girdi, bebeklik boyunca durağan bulunmuş ve sosyoekonomik düzeye göre farklılaşmamıştır; kümülatif oransal uzamsal girdi daha sonraki uzamsal performansı anlamlı şekilde yordamamış; sosyoekonomik düzey ve bilişsel uyarım da güvenilir yordayıcılar olarak ortaya çıkmamıştır. Genel olarak bu tez, ölçeklenebilir ve düşük maliyetli etkinliklerin erken okul yıllarında uzamsal bilişin bazı boyutlarını seçici olarak güçlendirebileceğini; ancak bebeklikteki uzamsal dil girdisine bağlı etkilerin hangi deneyimsel koşullarda görünür hale geldiğini yakalamakta yetersiz kalabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the malleability of children's spatial reasoning and identifies accessible pathways to support spatial skill development in everyday contexts. The thesis integrates insights from toy design, school-based activities, and naturalistic caregiver-child interactions. In Chapter 1, I introduce the theoretical and empirical foundations of spatial cognition, and motivate the dissertation's multi-level approach across design, intervention, and early input. In Chapter 2, I synthesize research from developmental psychology and toy design through a systematic review of peer-reviewed journals and conference proceedings. This chapter highlights that research with construction toys has predominantly emphasized mental rotation, despite the central role of mental folding and perspective taking for three-dimensional thinking, and finally offers six recommendations to bridge gaps between the developmental psychology and toy design fields. In Chapter 3, I evaluate whether affordable, gender-neutral construction activities using everyday materials improve spatial skills in economically disadvantaged children. In a five-day, school-based intervention with 132 first-grade children (67 intervention, 65 control), spatial abilities were assessed at pretest, posttest, and delayed posttest. Results showed that the intervention group demonstrated larger and durable gains in mental rotation, whereas group differences were not significant for mental folding or perspective taking; boys and girls benefited similarly. In Chapter 4, I test whether spatial language input during infancy predicts later spatial performance in a Turkish-speaking sample longitudinally followed. Thirty-eight children from low- and high-SES families were observed during ~1-hour home visits at 8, 10, and 18 months, and spatial reasoning was assessed at 64 months using the Children's Mental Transformation Task. Proportional spatial input was stable across infancy and did not differ by SES; cumulative proportional input did not reliably predict later spatial performance, and SES and cognitive stimulation were not reliable predictors of spatial skills measured by the Children's Mental Transformation Task at 64 months. Taken together, these findings suggest that scalable, low-cost activities can selectively enhance aspects of spatial cognition in early schooling, while proportional measures of spatial language in infancy may be insufficient to capture the experiential conditions under which input-related effects on spatial reasoning become detectable
Benzer Tezler
- Kütle tasarımı çalışmaları için yapay zeka tabanlı artırılmış gerçeklik
Ai-based augmented reality for mass design studies
SÜHEYLA MÜGE HALICI
Doktora
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEMAN FİGEN GÜL
- Ortaöğretim öğrencilerinin geometriyi kullanma, problem çözme ve gerekçelendirme becerilerinin incelenmesi: Enlemsel bir araştırma
Investigation of secondary school students' using geometry, problem solving and justification skills: A cross-sectional research
MERVE KASAP
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA ÖZTÜRK
- Anlatilarin tasarim sürecinde uyaran olarak kullanilmasina ilişkin bir yaklaşim
An approach to employing narratives as stimuli in the design process
DİLAN DİDEM İLVAN NAİBOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PELİN DURSUN ÇEBİ
- Data-driven and knowledge-assisted model-based frameworks for supporting facility maintenance
Tesis bakımını desteklemeye yönelik veri odaklı ve bilgi destekli model tabanlı çerçeveler
MURAT ALTUN
Doktora
İngilizce
2024
İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI AKÇAMETE GÜNGÖR
- Özel öğrenme güçlüğü tanılı bir bireyde hipoterapinin motor yeterlik ve algısal becerileri üzerindeki etkisi
The effect of hippotherapy on motor competence and perceptual skills in an individual diagnosed with specific learning disability
HASİBE ERER
Doktora
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EKREM LEVENT İLHAN