Covid-19 dönemi ve sonrasında Türkiye'de halka arzların performansı ve halka arzların performansını etkileyen faktörler
The performance of IPOs in Türkiye during and after the Covid-19 period and the factors affecting their performance
- Tez No: 996984
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KEREM ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Halka Arz, Halka Arz Performansı, COVID-19, Borsa İstanbul, Kümülatif Anormal Getiri, Regresyon Analizi, Initial Public Offering, Performance, COVID-19 Pandemic, Borsa Istanbul, Cumulative Abnormal Return, Regression Analysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AKHBOTA BYEIMBYET Bu tez çalışmasının amacı, COVID-19 pandemisi süreci ve sonrasında Türkiye'de gerçekleşen halka arzların performansını kapsamlı biçimde incelemek ve bu performansı etkileyen faktörleri ortaya koymaktır. Halka arzlar, şirketler için önemli bir finansman kaynağı oluştururken, yatırımcılar açısından da risk ve getiri dengesinin belirginleştiği kritik bir yatırım alanıdır. COVID-19 salgını hem küresel ölçekte hem de Türkiye'de sermaye piyasalarını önemli ölçüde etkilemiş; yatırımcı davranışlarını, makroekonomik koşulları ve finansal piyasa dinamiklerini köklü bir biçimde dönüştürmüştür. Bu bağlamda, 2020–2025 yılları arasında Borsa İstanbul'da halka arz edilen şirketlerin incelenmesi, pandemi sürecinin sermaye piyasaları üzerindeki etkilerinin anlaşılması açısından önemli bir örneklem oluşturmaktadır. Tezin ilk bölümünde, ilk halka arz (İHA) kavramı, önemi, süreci ve performans ölçütleri kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Halka arz getirilerini etkileyen unsurlar literatür doğrultusunda sistematik biçimde değerlendirilmiş; özellikle bilgi asimetrisi ve belirsizlik, piyasa koşulları, şirketlerin finansal özellikleri ve yatırımcı davranışları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise, COVID-19 pandemisinin küresel finansal piyasalar ve Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri incelenmiş; sermaye piyasalarında gözlenen oynaklık artışı, yatırımcı güvenindeki dalgalanmalar ve risk iştahındaki değişimler tartışılmıştır. Ampirik bölümde, 2020–2025 (Şubat) döneminde Borsa İstanbul'da halka arz edilen 200 şirketin hisse senetlerinin kısa ve uzun vadeli performansı analiz edilmiştir. Bu kapsamda, olay çalışması yöntemi kullanılarak ilk gün getirileri (IR) hesaplanmış; ayrıca 21 ve 252 işlem günü ufuklarında kümülatif anormal getiriler (CAR(0,21) ve CAR(0,252)) elde edilerek kısa ve uzun vadeli performans ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Halka arz performansını etkileyen faktörler, çoklu doğrusal regresyon analizi ile test edilmiştir. Bağımsız değişken seti; firma yaşı, firma ve halka arz büyüklüğü, halka açıklık oranı, halka arz yöntemi ve işlem gördüğü pazar gibi firma ve halka arz özellikleri ile enflasyon, döviz kuru oynaklığı ve merkez bankası politika faizi gibi makroekonomik göstergelerden oluşturulmuştur. Model sonuçlarının güvenilirliği açısından heteroskedastisite ve seri korelasyon tanı testleri uygulanmış; bu sorunların varlığı dikkate alınarak HAC (Newey–West) sağlam standart hataları kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, halka arz performansının vadeye bağlı olarak farklı dinamiklerden etkilendiğini ortaya koymaktadır. İlk gün getirileri açısından firma büyüklüğünün negatif ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüş; bu sonuç, daha küçük ölçekli şirketlerin halka arzlarda daha yüksek kısa vadeli getiriler sunduğuna işaret etmektedir (Ritter, 1991; Kıymaz, 2000). Kısa vadeli performans (CAR(0,21)) üzerinde firma büyüklüğünün yanı sıra enflasyonun pozitif, döviz kuru oynaklığının ise negatif ve anlamlı etkileri tespit edilmiştir. Bu bulgu, Türkiye gibi makroekonomik belirsizliklerin yüksek olduğu bir ekonomide, kısa vadeli fiyatlama davranışlarının enflasyon ve kur oynaklığı kanalıyla hızlı biçimde etkilenebildiğini göstermektedir (Loughran ve Ritter, 2004; Boubaker vd., 2022). Uzun vadeli performans (CAR(0,252)) sonuçları ise, makroekonomik koşulların daha belirleyici hâle geldiğine işaret etmektedir. Özellikle politika faizinin ve pazar segmentinin uzun vadede negatif ve anlamlı olması, sıkı para politikası koşullarının ve pazar yapısının halka arz sonrası uzun dönem performansı baskılayabildiğini göstermektedir (Brav ve Gompers, 1997; Avcı, 2021). Genel olarak, çalışma sonuçları halka arz performansının tek tip bir yapıya sahip olmadığını; kısa vadede firma özellikleri ve makroekonomik belirsizliklerin, uzun vadede ise daha çok makroekonomik koşullar ve piyasa yapısının belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, yatırımcılar, şirket yöneticileri ve politika yapıcılar açısından halka arz süreçlerinin daha sağlıklı değerlendirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir (Kıymaz, 2000; Bakırhan ve Sayılgan, 2022).
Özet (Çeviri)
The primary purpose of this thesis is to comprehensively examine the performance of initial public offerings (IPOs) in Turkiye during and after the COVID-19 pandemic and to identify the key factors that shape this performance. While IPOs constitute an important source of external financing for firms, they also represent a critical investment domain for market participants, where the risk–return trade-off becomes particularly salient. The COVID-19 outbreak had a significant impact on capital markets, both globally and in Turkiye, resulting in pronounced shifts in investor behavior, macroeconomic conditions, and overall financial market dynamics. In this context, analyzing the companies that went public on Borsa Istanbul between 2020 and February 2025 provides a meaningful sample for understanding how the pandemic period and its aftermath influenced IPO outcomes. The thesis is organized as follows. In the first part of the thesis, the concept of initial public offerings, their importance, process, and performance measures are discussed within a theoretical framework. Factors influencing IPO returns are systematically reviewed in line with the existing literature, with particular emphasis on information asymmetry and uncertainty, market conditions, firm characteristics, and investor behavior. The second part examines the effects of the COVID-19 pandemic on global financial markets and the Turkish economy, focusing on increased market volatility, fluctuations in investor confidence, and changes in risk appetite. In the empirical section, the short- and long-term performance of stocks issued by 200 firms that conducted IPOs on Borsa İstanbul during the period of 2020–February 2025 is analyzed. Using the event study methodology, first-day returns (IR) are calculated, and cumulative abnormal returns over 21 and 252 trading days (CAR(0,21) and CAR(0,252)) are employed to assess short- and long-term IPO performance. Furthermore, multiple linear regression analysis is used to examine the determinants of IPO performance. The set of explanatory variables includes firm and offering characteristics—such as firm age, firm and offering size, free-float ratio, IPO method, and market segment—as well as macroeconomic indicators including inflation, exchange rate volatility, and the central bank policy rate. To ensure the robustness of the results, diagnostic tests for heteroskedasticity and serial correlation are conducted, and HAC (Newey–West) robust standard errors are employed where necessary. The empirical findings reveal that IPO performance is influenced by different factors depending on the time horizon. Firm size is found to have a negative and statistically significant effect on first-day returns, indicating that smaller firms tend to exhibit higher initial returns. For short-term performance (CAR(0,21)), firm size remains significant, while inflation has a positive and exchange rate volatility has a negative and significant effect. These results suggest that, in an economy like Türkiye, where macroeconomic uncertainty is relatively high, short-term pricing dynamics are rapidly affected through inflationary pressures and exchange rate volatility. In contrast, long-term performance (CAR(0,252)) is more strongly driven by macroeconomic conditions. In particular, the policy interest rate and market segment variables are found to have negative and statistically significant effects, suggesting that tighter monetary policy conditions and structural differences across market segments can negatively impact post-IPO long-term performance. Overall, the findings indicate that IPO performance does not follow a uniform pattern; while firm-specific characteristics and macroeconomic uncertainty play a more prominent role in the short run, macroeconomic conditions and market structure become more decisive in the long run. The results are expected to contribute to a better evaluation of IPO processes for investors, firm managers, and policymakers.
Benzer Tezler
- Sermaye piyasalarında COVID-19 pandemisi dönemi için halkaarzların olay çalışması analiziyle davranışsal iktisatçerçevesinde değerlendirilmesi: Türkiye'de Borsa İstanbulörneği
Evaluation of public offerings the COVID-19 pandemic period incapital markets within the framework of behavioraleconomics with event study method: The example of BorsaIstanbul in Türkiye
BURAK MERİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EkonomiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEkonomi Finans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KIYMET YAVUZASLAN
- Kovid 19 sonrası Türkiye'de halka arz işlemlerindeki değişiklikler
Changes in public offering after Covid 19
MURAT ÇELEBİ
- Çeşitlendirme stratejisi örgütsel performans ilişkisi: Fas,Türkiye, Fransayı karşılaştıran bir araştırma.
Diversification strategy and organizational performance relationship: A study comparing Morocco, Türkiye and France.
AARAB CHAHRAZAD
- Türkiye'de yılan, akrep ve mantar zehirlenmelerinin pandemi öncesi, pandemi süreci ve deprem sonrası dönemde epidemiyolojik değişimi
Epidemiological changes in snakebite, scorpion sting, and mushroom poisoning cases in Türkiye during pre-pandemic, pandemic, and post-earthquake periods
RIFAT PAMUK
Doktora
Türkçe
2026
Halk SağlığıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN BUZGAN
- Monetary and multidimensional poverty analysis for the period 2003-2022 in Türkiye
Türkiye'de 2003-2022 dönemi için parasal ve çok boyutlu yoksulluk analizi
MUHAMMET EMRE BİLGİÇ
Doktora
İngilizce
2025
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. QUENTİN XAVİER MARİN STOEFFLER