Atatürk dönemi bilimsel tarih anlayışı ve çalışmaları
The studies and understanding of scientific history in the Atatürk period
- Tez No: 997267
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA MÜJDECİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Atatürk dönemi, Türk tarihçiliğinin modernleşmesi açısından kritik bir öneme sahip olup, tarih biliminin bilimsel esaslara göre yeniden şekil aldığı bir dönem olmuştur. Büyük ve kanlı bir mücadelenin ardından kurulan genç Cumhuriyet ile birlikte Atatürk, Türkiye için kültür reformunu gerekli görmüştür. Kültür reformunun çatısı ise tarih bilimidir. Tarihe yüklenen misyon ideolojik söylemleri kurgulama ve vatandaşa benimsetme şeklindedir. Bu anlayış ile tarih çalışmaları belgelere dayandırılmış, tenkit edilmiş ve tarih ile farklı disiplinler arasındaki ilişkiden faydalanılmıştır. Türklere yönelik her türlü hakaret, iddia ve toprak taleplerinin tarih ile bertaraf edilmesi noktasında ilmi çalışmalar Türk Tarih Tezi'ni ortaya çıkarmıştır. Türk Tarih Tezi, Türk tarihini Osmanlı ve İslam tarihi ekseninden çıkararak daha eski bir geçmişe dayandırmış ve Türklerin dünya medeniyetine katkı sunan bir millet olduğunu bilimsel esaslara göre kanıtlamaya çalışmıştır. Bu noktada tarihin çözümcül ve ideolojik söylemleri kurgulama özelliği dikkat çekmiş ve çalışmada tarih tezinin oluşumundaki kaygılara yer verilmiştir. Çalışmanın amacı, Atatürk'ün tarih anlayışını yansıtan Türk Tarih Tezi'nin tarih çalışmalarını nasıl etkilediğini gözler önüne sermek ve meşruiyet sağlayıcı tarih biliminin barındırdığı politik kaygıları anlamaktır. Tezin birinci bölümü Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan Meşrutiyet dönemine kadar olan tarih anlayışını barındırmaktadır. İkinci bölüm Atatürk'ün tarihe olan ilgisi, tarihten faydalandığı konular ve tarih anlayışına ayrılmıştır. Üçüncü bölüm şekillenen Türk tarih anlayışının kurumsallaşma evresini içermektedir. Dördüncü ise Erken Cumhuriyet Türkiyesi'nin kültür reformunun çatısı görevini üstlenen tarih çalışmalarını kapsamaktadır.
Özet (Çeviri)
The Atatürk era is of critical importance for the modernization of Turkish historiography, marking a period in which historical science was reshaped according to scientific principles. Following a great and bloody struggle, Atatürk, with the establishment of the young Republic, deemed cultural reform necessary for Turkey. The framework of this cultural reform was historical science. The mission assigned to history was to construct and instill ideological narratives in the public. With this understanding, historical studies were based on documents, subjected to critique, and utilized the relationship between history and different disciplines. In order to refute all insults, claims, and territorial demands directed at Turks through history, scholarly studies gave rise to the Turkish History Thesis. The Turkish History Thesis, by shifting Turkish history beyond the Ottoman and Islamic historical framework, aimed to ground it in an earlier past and to prove, based on scientific principles, that Turks were a nation that contributed to world civilization. At this point, the analytical and ideological nature of history has become noteworthy, and this study addresses the concerns inherent in the formation of this historical thesis. The aim of this study is to reveal how the Turkish History Thesis, reflecting Atatürk's understanding of history, influenced historical studies and to understand the political concerns inherent in a legitimizing historical science. The first part of the thesis covers the understanding of history from the founding of the Ottoman Empire to the Constitutional period. The second part is devoted to Atatürk's interest in history, the subjects he drew upon from history, and his understanding of history. The third part includes the institutionalization phase of the evolving Turkish understanding of history. The fourth part covers the historical studies that served as the framework for the cultural reform of early Republican Turkey..
Benzer Tezler
- Cumhuriyet gazetesinde yayımlanmış müzik yazıları açıklamalı bibliyografyası (1924-1980)
Bibliyography with explanations on articles on music published in the daily newspaper Cumhuriyet (1924-1980)
NAZİFE ÖZAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. SÜLEYMAN ŞENEL
- Atatürk dönemi kültür politikasında Türk Tarih Kurumu Halkevleri ve Türk Dil Kurumu`nun yeri ve önemi
The place importance of Turkish History Foundation, community houses and Turkish Language Foundation in cultural politics of Atatürk`s period
BÜLENT BİLDİRİCİ
- Cumhuriyet Dönemi etnografya çalışmalarına bir örnek: Ankara Etnografya Müzesi
An example of the Republican Period etnography studies: Ankara Etnography Museum
AHMET AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk İnkılap TarihiAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECDET AYSAL
- Reconciling history and theory: The narrative of institutional change and discourse in and around the Turkish cooperative forms, 1861-1980
Tarih ile kuram arasında uzlaşı yolunda: Türk kooperatif formları üzerinden kurumsal değişim ve söylemin tarihsel bir anlatısı, 1861-1980
CEMİL OZAN SOYDEMİR
