Türk yazarların hatıratında çeşitli yönleriyle okul
School in its various aspects in the memoirs of Turkish writers
- Tez No: 997381
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİLAL UYSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eğitim, bireyin toplumsal hayata hazırlanmasında temel işlev üstlenen ve kuşaktan kuşağa aktarılan öğrenme sürecidir. Eğitim tarihi, bu sürecin farklı dönemlerde nasıl biçimlendiğini, toplumsal ve kültürel koşullar çerçevesinde geçirdiği dönüşümleri inceleyen bir disiplindir. Okul ise eğitim faaliyetlerinin kurumsal bir yapı içerisinde yürütüldüğü, bireyin bilgi, değer ve davranış kazanımını sağlayan temel mekânlardan biridir. Bu araştırmada Osmanlı eğitim sistemi bağlamında eğitim ve okul olgusu, Tanzimat'tan Cumhuriyet'in ilanına kadar uzanan süreçte eğitim hayatını deneyimlemiş yazarların hatıratları üzerinden ele alınmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda hatıratlarda yer verilen okulun bireysel deneyimler ve tanıklıklar aracılığıyla çeşitli yönleriyle nasıl ele alındığı ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda Ahmet Mithat Efendi, Muallim Naci, Ahmet Rasim, Ebubekir Hâzım Tepeyran, Halit Ziya Uşaklıgil, Halide Edib Adıvar, Yahya Kemal Beyatlı, Ercüment Ekrem Talu, Refik Halit Karay, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Zeki Mesut Alsan ve Hasan Âli Yücel'in müstakil olarak yayımlanmış hatıratları araştırmanın kaynaklarını oluşturmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesinden faydalanılmış, veriler betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, hatıratlarda okulun; mekânsal özelliklerinden ders işleyişine, öğretmen ve öğrenci etkileşiminden disiplin uygulamalarına, akran ilişkilerinden aile tutumlarına kadar uzanan geniş bir çerçevede deneyimlendiğini ortaya koymaktadır. Hatıratlarda okul, kimi zaman baskı ve korku unsurlarıyla kimi zaman ise bireysel gelişim ve toplumsal ilerlemenin bir aracı olarak temsil edilmiştir. Sonuç olarak hatıratlar; okulun bireysel hafıza, çocukluk yaşantıları ve duygusal deneyimler çerçevesinde ele alınmasına imkân tanımakta, çeşitli yönleriyle ele alınan okulun tarihsel süreç içindeki dönüşümünü bireysel tanıklıklar üzerinden görünür kılmaktadır. Aynı zamanda hatırat edebiyatının yalnızca edebî bir tür değil, eğitim tarihi araştırmaları için de önemli bir kaynak alanı sunduğu ortaya konulmaktadır. Hatıratlar üzerinden yapılan bu inceleme, okulun bireyin hayatında derin ve kalıcı izler bırakan dönüştürücü bir deneyim alanı olduğunu, hatıratların eğitim tarihine ve hatırat edebiyatının işlevi ile değerine ilişkin literatüre sunduğu katkıyı açık biçimde ortaya çıkarmaktadır.
Özet (Çeviri)
Education is the learning process that plays a fundamental role in preparing individuals for social life and is passed down from generation to generation. The history of education is a discipline that examines how this process has taken shape in different periods and the transformations it has undergone within the framework of social and cultural conditions. The school, on the other hand, is one of the fundamental spaces where educational activities are carried out within an institutional structure, enabling individuals to acquire knowledge, values, and behaviors. This research examines the concept of education and schools within the context of the Ottoman education system, focusing on the memoirs of authors who experienced educational life from the Tanzimat era to the proclamation of the Republic. In line with the aim of the study, it reveals how school is addressed in various ways in the memoirs through individual experiences and testimonies. In this regard, the memoirs of Ahmet Mithat Efendi, Muallim Naci, Ahmet Rasim, Ebubekir Hâzım Tepeyran, Halit Ziya Uşaklıgil, Halide Edib Adıvar, Yahya Kemal Beyatlı, Ercüment Ekrem Talu, Refik Halit Karay, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Zeki Mesut Alsan, and Hasan Âli Yücel form the sources of the research. The study utilized document analysis, one of the qualitative research methods, and the data were analyzed using descriptive analysis techniques. The findings reveal that the school was experienced within a broad framework in the memoirs, ranging from its spatial characteristics to the conduct of lessons, from teacher-student interactions to disciplinary practices, and from peer relationships to family attitudes. In the memoirs, school is sometimes represented as an element of pressure and fear, and sometimes as a vehicle for individual development and social progress. Consequently, the memoirs allow school to be approached within the framework of individual memory, childhood experiences, and emotional experiences, making the transformation of school in various aspects throughout the historical process visible through individual testimonies. At the same time, it is revealed that memoir literature is not only a literary genre but also an important source area for educational history research. This study based on memoirs clearly reveals that school is a transformative experience that leaves deep and lasting marks on an individual's life, and highlights the contribution memoirs make to educational history and the literature on the function and value of memoir literature.
Benzer Tezler
- Türk Ceza Hukukunda hakaret suçu (5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu madde 125,130)
Turkish crime of criminal defamation law
ABDURRAHMAN CEBE
- Türk kadın yazarların öykülerinde çocuk ve çocuk eğitimi (1950-1970)
Child and child education in Turkish female authors' stories
GAMZE SERTTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıBalıkesir ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERTAN ÖRGEN
- Türk kadın yazarların romanlarında işledikleri(1980-2000) konular ve eğitim kavramına yaklaşımları
The subjects that Turkish women writers handle in their novels between 1980 and 2000 and their aproach to concept of education
EVREN KARATAŞ
Doktora
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN TUNCER
- Türk kadın yazarların 2000 sonrası romanlarında çocuk ve eğitim
Children and education in the novels by Turkish female authors after 2000
ÖZLEM SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN TUNCER
- Türk kadın yazarların romanlarında (1960-1980) işledikleri konular ve eğitim kavramına yaklaşımları
Themes and educational approaches in Turkish women writers' novels (1960-1980)
GÖKSU ÇİÇEKLİ KOÇ
Doktora
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN TUNCER