Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda yeme problemlerinin aile işlevselliği üzerine etkisi: Karma yöntem araştırması
The effect of eating problems on family functioning in children diagnosed with autism spectrum disorder: A mixed method research
- Tez No: 997399
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE ABAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda yeme problemlerinin aile işlevselliği üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın örneklemini nicel aşamada 51 ebeveyn, nitel aşamada ise 21 ebeveyn oluşturmaktadır. Karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; nicel bölümde katılımcılara Çocukluk Otizmi Değerlendirme Ölçeği, Aile İşlevselliği Ölçeği, Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği ve Besin Problemleri Tarama Ölçeği uygulanmış, nitel bölümde ise ebeveynlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel bulgular, Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği'nin alt boyutları olan Besin Reddi (r=0.407, p=0.003), Sınırlı Çeşitlilik (r=0.369, p=0.008) ve Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği toplam puanının (r=0.471, p<.001), aile işlevselliğinin roller alt boyutu ile anlamlı ilişki gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, Besin Problemleri Tarama Ölçeği puanlarının aile işlevselliğinin roller (r=0.307, p=0.028) ve iletişim (r=0.285, p=0.043) alt boyutlarıyla ilişkili olduğu saptanmıştır. Nitel analiz sonucunda dört tema belirlenmiştir: (1) aile içi iletişim, roller ve uyumun sarsılması, (2) ebeveynlikte duygusal yük, sorumluluk artışı ve suçluluk döngüsü, (3) aile düzeni, rutinler ve beslenme kültüründe yeniden biçimlenme ve (4) sosyal destek ve çevresel kısıtlılıklar. Bulgular genel olarak yeme problemlerinin aile işlevselliğini çok boyutlu biçimde etkilediğini göstermektedir. Nicel ve nitel veriler birlikte değerlendirildiğinde, yeme güçlüklerinin aile içinde gerilimli etkileşimlere, rutinlerin bozulmasına, artan ebeveyn yüküne ve sosyal katılımın azalmasına yol açtığı; bununla birlikte ailelerin etkilenme düzeyinin sahip oldukları kaynaklar ve başa çıkma stratejilerine göre değiştiği görülmektedir. Bu sonuçlar, yeme problemlerinin aile yaşamını çok boyutlu ve bağlama duyarlı bir süreç olarak şekillendirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This mixed-methods study examines the impact of feeding problems in children with Autism Spectrum Disorder on family functioning. The sample included 51 parents for the quantitative phase (using the Childhood autism rating scale, Family Assessment Device, Brief Autism Mealtime Behavior Inventory, and Screening Tool of Feeding Problems) and 21 for semi-structured interviews. Quantitative results displayed significant correlations between the Brief Autism Mealtime Behavior Inventory (Food Refusal: r=0.407, p=0.003; Limited Variety: r=0.369, p=0.008; Total: r=0.471, p<001) and the roles domain of family functioning. Additionally, Screening Tool of Feeding Problems scores correlated with roles (r=0.307, p=0.028) and communication (r=0.285, p=0.043) domain. As a result of the qualitative analysis, four themes were identified: (1) disruption of intra-family communication, roles, and harmony; (2) emotional burden, increased responsibility, and cycle of guilt in parenting; (3) reshaping of family order, routines, and nutrition culture; and (4) social support and environmental constraints. The findings generally indicate that feeding problems affect family functioning in a multidimensional manner. When quantitative and qualitative data are evaluated together, it is observed that feeding difficulties lead to tense interactions within the family, disruption of routines, increased parental burden, and decreased social participation; however, the level to which families are affected varies according to the resources and coping strategies they possess. These results demonstrate that feeding problems shape family life as a multidimensional and context-sensitive process.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla tipik gelişim gösteren çocukların disfaji semptomlarının ve aile etkilenimlerinin karşılaştırılması
Comparison of dysphagia symptoms and parental concern of children with autism spectrum disorder and typically developing children
MELİKE İREM ALNIAÇIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma Terapisiİstanbul Atlas ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN BENGİSU
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların beslenme davranışlarının annelerin yaşam kalitesine etkisi
The effect of nutritional behavior of children with autism spectrum disorder on mothers' quality of life
GÜLÇİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikYozgat Bozok ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA YÜZER ALSAÇ
- Otizmli çocuklardaki yeme problemlerinin ebeveynyaşam kalitesine etkisi
The effect of eating problems in children with autism on the parent's quality of life
BÜŞRA NUR DAMBASAN GÜNDÜZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN CAHİD ÖRENGÜL
- Okul öncesi yaşta beslenme sorunu olan çocuklar, annelerinin tutumları ve psikolojik iyilik halleri
Nutritional problems in preschool age of children, mothers' attitudes and psychological wellness
MERVE ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM ERDEDE
UZMAN PINAR ZENGİN AKKUŞ
- Otizm spektrum bozukluğu ve down sendromu olan bireylerde oral motor beceriler ve beslenme problemlerinin incelenmesi
The investigation of oral motor skills and feeding problems in individuals with autism spectrum disorder and down syndrome
PINAR BAŞAR ŞENYILMAZ
Doktora
Türkçe
2017
Fizyoterapi ve RehabilitasyonTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM FAZLIOĞLU
PROF. DR. HANİFEGÜL TAŞKIRAN